Laos

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Jump to navigation Jump to search
[endre]
ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ
Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao

(norsk: Laos, laotisk)

Det laotiske flagget Det laotiske riksvåpenet
Flagg Riksvåpen
Nasjonalsong «Pheng Xat Lao»
Motto Fred, sjølvstende, demokrati, samhald og rikdom
Geografisk plassering av Laos
Offisielle språk laotisk
Hovudstad Vientiane
Styresett
Folkerepublikk
Choummaly Sayasone
Bouasone Bouphavanh
Flatevidd
 – Totalt
 – Andel vatn
 
236 800 km² (83.)
2%
Folketal
 – Estimert (2017)
 – Tettleik
 
7 126 706 (102.)
30,1 /km² (149.)
Sjølvstende
Frå Frankrike
19. juli 1949
Nasjonaldag 2. desember
BNP
 – Totalt (2015)
 – Per innbyggjar
 
37 500 mill. USD (112.)
6 100 USD (134.)
Valuta kip
Tidssone UTC +7
Telefonkode +856
Toppnivådomene .la


Laos er eit land i Søraust-Asia med grense til Thailand i vest, Kambodsja i sør, Vietnam i aust og Kina og Myanmar i nordvest. Landet har røter i Lan Xang-riket, 'Landet med ein million elefantar', og det moderne Laos blir òg somme tider kalla med dette namnet.

Historie[endre | endre wikiteksten]

Scene frå Mekong.
Foto: Thomas Drissner

Tidleg laotisk historie er prega av Nanzhao-riket, som varte fram til 1300-talet då Lan Xang-riket tok over. Dette riket blei svekka på 1700-talet, slik at Thailand kunne ta over dei ulike statane som var igjen. På 1800-talet kom så desse statane under fransk innflytting, og blei del av Fransk Indokina i 1893. Etter å ha vore okkupert av Japan under den andre verdskrigen blei Laos eit sjølvstendig kongedøme i 1949 under kong Sisavang Vong.

Den politiske uroa i nabolandet Vietnam trekte Laos inn i Den andre krigen i Indokina som var med på å destabilisera landet slik at det opplevde borgarkrig og fleire statskupp. I 1975 tok den kommunistiske Pathet Lao-rørsla makta frå den kongelege regjeringa, og gav landet namnet Den demokratiske folkerepublikken Laos. Landet gjekk frå tette band med Vietnam til økonomisk liberalisering seint på 80-talet, og blei med i ASEAN i 1997.

Geografi[endre | endre wikiteksten]

Kart over Laos.

Laos har inga kystline, men er prega av den veldige Mekongfloda, som dannar grense med Thailand i vest. I aust utgjer den annamittiske fjellkjeda størstedelen av grensa med Vietnam. Vientiane er hovudstaden og den største byen i landet. Andre viktige byar er Luang Phrabang, Savannakhet og Pakse.

Heile Laos er hovudsakleg dekt av skog og fjell, med nokre sletter og høgland. Det høgaste fjellet er Phou Bia på 2817 meter.

Klima[endre | endre wikiteksten]

Monsunen gjev ein god del nedbør i landet mellom mai og september eller oktober. Resten av året er tørt med ein god del sol. Temperaturane held seg stort sett høge året rundt, men i dei nordlege fjellområda kan ein ha kjøligare dagar om vinteren i samband med den nordaustlege monsunen, og ein kan få periodar med kald luft frå Kina.

Administrativ inndeling[endre | endre wikiteksten]

Laos har 16 fylke (khoueng), ein kommune (kampheng nakhon), og ei spesialssone (khetphiset).

Nr. Provins Hovudstad Areal (km²)
1 Attapeu Attapeu 10 320
2 Bokeo Ban Houayxay 6 196
3 Bolikhamsai Paksan 14 863
4 Champasak Pakse 15 415
5 Hua Phan Xamneua 16 500
6 Khammuan Thakhek 16 315
7 Louang Nam Tha Louang Namtha 9 325
8 Luang Prabang Luang Prabang 16 875
9 Udomxai Muang Xay 15 370
10 Phongsali Phôngsali 16 270
11 Sainyabuli Sainyabuli 16 389
12 Saravane Salavan 10 691
13 Savannakhet Kaysone Phomvihane 21 774
14 Sekong Sekong 7 665
15 Vientiane prefektur
og Vientiane
Vientiane 3 920
16 Vientiane Muang Phôn-Hông 15 927
17 Xieng Khouang Phonsavan 15 880
Nummerert kart som viser provinsinndelingen av Laos

Geografisk plassering[endre | endre wikiteksten]