Liu Xiaobo

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Liu Xiaobo
Liu Xiaobo 2008 2a.png
Fødd刘晓波 Liú Xiǎobō, IPA [ljōẃ ɕjàw b̥óː]
28. desember 1955
Changchun
Død13. juli 2017
Shenyang
NasjonalitetFolkerepublikken Kina
Yrkelyrikar, skribent, menneskerettsaktivist, litteraturkritikar
InstitusjonarColumbia University
Alma materJilinuniversitetet
Beijings pedagogiske universitet
Beijings pedagogiske universitet
EktefelleLiu Xia
Protestar i Hongkong mot arrestasjonen av Liu Xiaobo etter at han hadde underteikna Charta 08.

Liu Xiaobo (28. desember 195513. juli 2017) var ein kinesisk litteraturvitar og regimekritikar fødd i Changchun i Jilin-provinsen i Folkerepublikken Kina. Han blei tildelt Nobels fredspris i 2010 «for hans lange og ikke-voldelige kamp for sentrale menneskerettigheter i Kina».[1]

Yrkesbakgrunn[endre | endre wikiteksten]

Liu tok fil.kand.-graden i litteratur ved Jilinuniversitetet i 1982 og ein magistereksamen i litteratur ved Beijings pedagogiske universitet. Ved same universitetet tok Liu deretter doktorgraden i litteratur i 1988. Han var gjesteforskar ved fleire utanlandske institusjonar, mellom anna ved Austasiatisk Institutt ved Universitetet i Oslo (tre månadar), University of Hawaii og Columbia University.

Politisk aktivitet[endre | endre wikiteksten]

Liu var lenge kjend som ein frittalande kritikar av Kinas kommunistiske parti og han var aktiv i protestane på Den himmelske freds plass i 1989, noko som førde til fridomstap for to år samt til at han miste stillinga si ved Beijing pedagogiske universitet. På 1990-talet var han politisk aktiv i demokratirørsla, og blei av og til arrestert av politiet for aktivitetane sine.

I desember 2008 underteikna han eit politisk manifest for meir demokrati i Kina, Charta 08, i lag med eit hundretal andre intellektuelle. Kort tid etterpå blei han arrestert. Den 25. desember 2009 blei han dømd til 11 års fengsel,[2] og sat fengsla i Jinzhou-fengselet i Liaoning-provinsen nordaust i Kina.[3]

Nobels fredspris for 2010[endre | endre wikiteksten]

Frå tildelinga av fredsrpisen. Fråveret til Liu var markert med ein tom stol.

Liu Xiaobo fekk i 2010 Nobels fredspris.[4] Mellom dei som nominerte han til fredsprisen var Václav Havel, den amerikanske PEN-klubben, ei gruppe amerikanske kongressmedlemer og stortingsrepresentant Jan Tore Sanner.[3]

Død[endre | endre wikiteksten]

I mai 2017 blei han diagnostisert med framskriden leverkreft. Dei kinesiskes styresmaktene nekta å frigje han for eventuell behandling utanlands.[5] Han blei halden under overvaking ved eit sjukehus i Shenyang, og døydde få veker seinare.[6]

Liu Xia, kona til Liu, blei sett i husarrest etter nobelpristildelinga. Ho blei sett fri etter åtte år, eit år etter at mannen døydde,i juli 2018.[7]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Fotnotar[endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]