Hopp til innhald

Michel Devoret

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Michel Devoret

FøddMichel Henri Devoret
5. mars 1953
Paris
NasjonalitetFrankrike
Yrkefysikar
InstitusjonarYale University
Université Paris-Sud
University of California, Berkeley
Collège de France
University of California, Santa Barbara
Quantum Artificial Intelligence Lab
Alma materTélécom Paris
Université Paris-Sud
MedlemDet franske vitskapsakademiet
American Academy of Arts and Sciences
National Academy of Sciences

Michel Henri Devoret[1] (fødd 5. mars 1953) er ein fransk-amerikansk fysikar.[2][3] Han er professor i fysikk ved University of California, Santa Barbara,[4][5] og professor emeritus i anvend fysikk ved Yale University.[6] Han er òg sjefsvitskapeleg rådgjevar for kvantehardware i Google Quantum AI.[7] Devoret er kjend for å ha utvikla fleire ulike arkitekturtypar for superleiande kvantedatamaskinar, inkludert quantronium, transmon og fluxonium.

Han delte Nobelprisen i fysikk i 2025 med John Clarke og John M. Martinis for arbeidet deira med makroskopiske kvantefenomen i superleiande krinsar.[8]

Devoret vart fødd i Paris i Frankrike, i 1953.[9][10]

Han tok ingeniørgrad i telekommunikasjon frå École nationale supérieure des télécommunications (ENST, no kalla Télécom Paris) i Paris i 1975.[11][9] Deretter tok han ein vidaregåande grad (DEA) i kvanteoptikk ved Universitetet i Orsay (i dag Paris-Saclay University), etterfølgd av ein doktorgrad i kondenserte materiens fysikk i 1982.[9][11] Han gjennomførte doktorgradsarbeidet sitt ved CEA Saclay i forskingsgruppa til Anatole Abragam,[12][13] med Neil S. Sullivan som rettleiar.[13]

Devoret arbeidde som postdoktor i forskingsgruppa til John Clarke ved University of California, Berkeley, frå 1982 til 1984.[9] Der samarbeidde han med doktorgradsstudenten John M. Martinis, og saman demonstrerte dei for første gong dei kvantiserte energinivåa til ein Josephson-overgang i 1985.[9][14]

Etter dette vende Devoret tilbake til Frankrike og var med på å grunnleggje Quantronics-gruppa ved Orme des Merisiers-laboratoriet til CEA Saclay, saman med Daniel Esteve og Cristian Urbina. Gruppa målte tunneleringstida, fann opp ein elektrontilførselseinheit (electron pump), observerte direkte ladninga til Cooper-par og utvikla ein type qubit dei kalla quantronium. Dei observerte òg Ramsey-fringar frå quantronium-systemet.[9][15][16]

I 2002 vart Devoret professor ved Yale University. Der samarbeidde han med Steven Girvin og Robert J. Schoelkopf, og saman utvikla dei ein type superleiande ladningsqubit kalla transmon.[17][18] I 2009 introduserte Devoret òg fluxonium,[19] ein spesiell type fluks-qubit. I 2010 utvikla han ein mikrobølgjeforsterkar som opererer ved kvantegrensa, brukt til lesing og måling av qubit-tilstandar.[20][21]

Devoret vart utnemnd til professor ved Collège de France i 2007, og trekte seg frå stillinga i 2013.[9][15] I 2023 vart han utnemnd til sjefsvitskapeleg rådgjevar for kvantehardware ved Google Quantum AI.[7] I 2024 flytta han til University of California, Santa Barbara, for å ta opp ei stilling som professor i fysikk.[4]

Pris og heider

[endre | endre wikiteksten]

Devoret vart vald inn som medlem i American Academy of Arts and Sciences i 2003,[1] i Det franske vitskapsakademiet i 2007[22] og i National Academy of Sciences i 2023.[2] I 2008 vart han utnemnd til riddar av Æreslegionen.[23]

Devoret og Daniel Esteve fekk Ampère-prisen frå det franske vitskapsakademiet i 1991.[24] I 1995 fekk Devoret Descartes-Huygens-prisen frå Det nederlandske vitskapsakademiet.[25] I 2004 fekk Devoret, Esteve, Yasunobu Nakamura og Johan Mooij Europhysics-Agilent-prisen frå European Physical Society.[26]

I 2013 fekk Devoret og Schoelkopf John Stewart Bell-prisen for «grunnleggjande og banebrytande eksperimentelle framsteg i å samanfiltra superleiande qubit-ar og mikrobølgjefotonar, og bruken deira i kvanteinformasjonsprosessering».[27]

I 2014 delte Devoret Fritz London Memorial Prize med Martinis og Schoelkopf.[28] I 2021 fekk Devoret, Clarke og Nakamura Micius Quantum Prize i lag.[29] I 2016 vart Devoret tildelt Olli V. Lounasmaa Memorial Prize.[11]

Comstock-prisen i fysikk 2024 vart tildelt Devoret og Schoelkopf.[30] I 2025 fekk Devoret, Clarke og Martinis Nobelprisen i fysikk for den felles oppdaginga av makroskopisk kvantemekanisk tunnelering og energikvantisering i ein elektrisk krins.[8]

  1. 1 2 «Michel Henri Devoret». American Academy of Arts & Sciences. 6. desember 2018. Henta 7. oktober 2025.
  2. 1 2 «Michel H. Devoret». National Academy of Sciences. Henta 10. oktober 2025.
  3. ↑ «Membership Overview». National Academy of Sciences. National Academy of Sciences. Henta 17. oktober 2025.
  4. 1 2 «Michel Devoret | Department of Physics | UC Santa Barbara». www.physics.ucsb.edu. Arkivert frå originalen 7. oktober 2025. Henta 7. oktober 2025.
  5. ↑ «Michel Devoret – Andrew D. White Professors-at-Large Program» (på engelsk). Arkivert frå originalen 7. oktober 2025. Henta 7. oktober 2025.
  6. ↑ «Michel Devoret». Yale Engineering (på engelsk). Arkivert frå originalen 7. oktober 2025. Henta 7. oktober 2025.
  7. 1 2 «Googler Michel Devoret awarded the Nobel Prize in Physics». Inside Google (på engelsk). Arkivert frå originalen 7. oktober 2025. Henta 7. oktober 2025.
  8. 1 2 Physics Nobel Prize (7. oktober 2025). Announcement of the 2025 Nobel Prize in Physics. Henta 7. oktober 2025 – via YouTube.
  9. 1 2 3 4 5 6 7 «Michel Devoret». Collège de France.
  10. ↑ «Nobel Prize in Physics 2025». NobelPrize.org (på engelsk). Henta 7. oktober 2025.
  11. 1 2 3 «Olli V. Lounasmaa Memorial Prize». Aalto University (på engelsk). Arkivert frå originalen 23. januar 2025. Henta 7. oktober 2025.
  12. ↑ Hassinger, Sebastian (11. september 2024). The New Quantum Era (på engelsk). "O'Reilly Media, Inc.". ISBN 978-1-0981-4938-3.
  13. 1 2 Abragam, A. (2000). De la physique avant toute chose (på fransk). Odile Jacob. ISBN 978-2-7381-9064-2.
  14. ↑ Hassinger, Sebastian (11. september 2024). The New Quantum Era (på engelsk). "O'Reilly Media, Inc.". ISBN 978-1-0981-4938-3.
  15. 1 2 «2025 Nobel Prize Resources». AIP (på engelsk). Henta 8. oktober 2025.
  16. ↑ Mooij, Hans (1. desember 2004). «Superconducting quantum bits». Physics World (på engelsk). Henta 9. oktober 2025.
  17. ↑ «Yale's Michel H. Devoret wins 2025 Nobel Prize in Physics | Yale News». news.yale.edu (på engelsk). 7. oktober 2025. Henta 9. oktober 2025.
  18. ↑ Elsayyid, Joseph (6. februar 2025). «Yale Quantum Institute marks ten years». Yale Daily News (på engelsk). Henta 9. oktober 2025.
  19. ↑ Manucharyan, Vladimir E.; Koch, Jens; Glazman, Leonid I.; Devoret, Michel H. (2. oktober 2009). «Fluxonium: single cooper-pair circuit free of charge offsets». Science (American Association for the Advancement of Science) 326 (5949): 113–116. Bibcode:2009Sci...326..113M. PMID 19797655. arXiv:0906.0831. doi:10.1126/science.1175552.
  20. ↑ Roy, Ananda; Devoret, Michel (July 2018). «Quantum-limited parametric amplification with Josephson circuits in the regime of pump depletion». Phys. Rev. B (American Physical Society) 98 (4). Bibcode:2018PhRvB..98d5405R. arXiv:1801.10115. doi:10.1103/PhysRevB.98.045405.
  21. ↑ «Yale-designed amplifier pushes the boundary of quantum physics». YaleNews. Yale University. May 5, 2010. Henta 10. oktober 2025.
  22. ↑ «Michel Devoret». Académie des sciences (på fransk). 1. desember 2007. Henta 7. oktober 2025.
  23. ↑ «Décret du 11 juillet 2008 portant promotion et nomination».
  24. ↑ «40 ans du Prix Ampère» (PDF). Académie de Sciences. 2016. Henta 7. oktober 2025.
  25. ↑ «Prix Descartes-Huygens/Descartes-Huygensprijs Liste des lauréat(e)s» (PDF). Académie des sciences. Henta 7. oktober 2025.
  26. ↑ «In Brief». Physics Today 57 (7): 73–74. 1. juli 2004. ISSN 0031-9228. doi:10.1063/1.2408584. Henta 7. oktober 2025.
  27. ↑ «2013: Devoret and Schoelkopf». Arkivert frå originalen 4. juni 2014. Henta 7. august 2016.
  28. ↑ «Fritz London Memorial Prize». phy.duke.edu. Henta 21. april 2020.
  29. ↑ «John Clarke Is A Co-Recipient Of The Micius Quantum Prize | Physics». physics.berkeley.edu. Henta 7. oktober 2025.
  30. ↑ «Noteworthy – Select Prizes and Awards to Members». American Academy of Arts & Sciences. 14. mai 2024. Henta 7. oktober 2025.
Henta frå «https://nn.wikipedia.org/w/index.php?title=Michel_Devoret&oldid=3629158»