Niels Hertzberg

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Niels Hertzberg
Prost Niels Hertzberg.png
Niels Hertzberg teikna av Johannes Flintoe
Fødd 13. august 1759
Finnås
Død

21. oktober 1841

Niels Hertzberg på Commons

Niels Hertzberg (13. august 175921. oktober 1841) var ein norsk teolog. Størstedelen av prestegjerninga si utførte han i det som i dag er Ullensvang herad i Hardanger i Hordaland.

Hertzberg var presteson, fødd på Finnås, som i dag ligg i Bømlo kommune. I 1776 byrja Hertzberg på Bergens Katedralskole, og i 1778 på Universitetet i København. Han avla teologisk embetseksamen i 1783, og fekk tittelen Cand.theol. I 1786 vart han sokneprest i Kvinnherad, og i 1803 tok han stillinga i Kinsarvik (i dag Ullensvang). Her skulle han verta verande til han døydde.

Frå 1810 til 1832 hadde Hertzbertg stillinga som prost i Hardanger og Voss. Han representerte Søndre Bergenhus amt på Stortinget i 1814, der han inntok ei stri haldning mot Sverige. Hertzberg var elles opplysningsprest, særleg interessert i naturvitskap, jordbruk, landmåling og han var ein framifrå pedagog. Den 18. august 1812 vart Hertzberg saman med botanikaren Christen Smith og J. Fr. Schouw dei fyrste til å klatra opp på Hårteigen. I 1815 grunnla han eit eige bibelselskap i Ullensvang, som etter 20 år hadde delt ut 600 - 700 biblar og nytestamente. Forkynninga hans var ortodoks.

I 1806 vart Hertzberg medlem av Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab i Trondheim for den vitskaplege innsatsen sin . I 1811 fekk han Ridderkorset av Dannebrogordenen. Niels Hertzberg var ein av mange som gjekk til åtak på Johan Sebastian Welhaven sitt dikt «Norges Dæmring». Welhaven svara på åtaket med å skriva diktet «Til Provst Nils Hertzberg».

Hertzberg vart far til statsråden Nils Hertzberg.

Utgjevingar[endre | endre wikiteksten]

  • Provst Peder Harboe Hertzbergs Biographie, København 1803
  • Noget om Vaccinationen eller Frelsekopperne i Søndre Bergenhuus Amt i Norge, København 1803
  • Femten Aars meteorologiske Iagttagelser, affattede i Tabeller, tilligemed nogle deraf foranledigede Anmærkninger, Kristiania 1813
  • Noget om Kingservigs Præstegjeld, Kristiania 1817-18
  • Oversættelse med Anmærkninger af det Interessanteste af W.H. Breton: 'Excursions in New South Wales, western Australia and Van Diemens Land During the Years 1830, 31, 32, 33'. Med Fortegnelse over hvad Oversætteren har ladet trykke og hans Selv-Biographie, Bergen 1835
  • (Posthumt:) Af Provst Nils Hertzbergs Optegnelser fra Ullensvang i Hardanger, Bergen 1902

Kjelder[endre | endre wikiteksten]