Otto Ruge

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Broom icon.png Denne artikkelen kan ha godt av ein språkvask, som reinskar opp målføringa og/eller innfører same språkstilen overalt.
Broom icon.svg Denne artikkelen kan ha godt av ei opprydding for å nå ein høgare standard og/eller for å verta i tråd med standardoppsettet. Sjå korleis du redigerer ei side og stilmanualen for hjelp.


Otto Ruge
Otto Ruge.PNG
Fødd 9. januar 1882
Christiania
Død

15. august 1961
Eidsberg

Yrke offiser
Otto Ruge på Commons

Otto Ruge (fødd 9. januar 1882 i Kristiania, død 15. august 1961) var ein norsk offiser, mest kjend for å ha innehatt stillinga som forsvarssjef under krigen i Noreg i 1940. Han var bror til pedagog Herman Ruge.

Biografi[endre | endre wikiteksten]

Tidleg karriere[endre | endre wikiteksten]

Otto Ruge vart fødd i Kristiania 9. januar 1882. Allereie 20 år gammal vart han offiser, og i 1905 tok han Den militære høyskole. I 1915 tok han generalstabeksamen. Frå 1906 tjenestegjorde Ruge i alle gradar i generalstaben, og han vart forma under inntrykka av tre store nasjonale kriser: Unionoppløysinga med Sverige i 1905, fyrste verdskrig og den aukande internasjonale spenning utover i 1930-åra. Oberst Otto Ruge vart sjef for Generalstaben i 1933, og i 1938 trekte han seg frå stillinga og vart tilsett som generalinspektør for infanteriet.

Andre verdskrig[endre | endre wikiteksten]

Felttoget i Noreg i 1940[endre | endre wikiteksten]

Etter at general Kristian Laake gjekk av etter usemje om kva som skulle verte gjort den 9. april, vart oberst Ruge forfremja til generalmajor og utnemnt til kommanderande general 10. april 1940 og i tillegg forsvarssjef frå 18. mai 1940.

Ruge vart ein av dei sentrale norske militære under felttoget i 1940. Han tok tak i situasjonen og sende ut yngre offiserar med vide fullmakter og direktiv om taktikk og strategi til dei ulike avdelingane. Om naudsynt skulle lite kampvillige offiserar fjernast. Ruge fekk òg gjennomførd endringar i den militære toppleiinga.

Som kommanderande general leidde han dei norske styrkane i kampane i Sør-Noreg fram til 2. mai då 2. divisjon kapitulerte. Saman med regjeringa evakuerte overkommandoen til Nord-Noreg.

Königstein festning
General Ruge ved det mellombelse hovudkvarteret på Nordmo i Øverbygd i juni 1940.

Ruge ga i direktiv ordre om å gje invasjonsstyrkane motstand der det var mogleg. Improviserte motstandsgrupper skulle hindra tysk framrykking, og gje tid og rom for å ta i mot hjelp frå dei allierte. Strategien mislukkast i og med at mange styrkar kapitulerte, samstundes som hjelpa frå dei allierte viste seg for svak. Dei norske styrkane kapitulerte den 10. juni 1940.

Krigsfangenskap 1940-1945[endre | endre wikiteksten]

Etter kapitulasjonsavtala vart underteikna satt Ruge som krigsfange i direktørbustaden på Grini fangeleir. Den mest umiddelbare grunnen var at Ruge nekta å gje sit æresord om ikkje å gripa til våpen mot Tyskland igjen. Men han hadde på førehand avslått å verta med regjeringa Nygaardsvold til Storbritannia. Dette fordi han, gjennom sit fangenskap ynskte å representera dei av hans underordna som drog over til Storbritannia. I tillegg ynskte Ruge å tena som eit døme for det norske folkeset i haldningskampen mot okkupasjonsmakta. Han la vekt på at krigstilstanden mellom Noreg og Tyskland bestod. Den 15. juli vart han transportert med fly til Dresden i Tyskland der han sat i fangenskap på Königstein festning. i 1943 vart han flytta til eit Sonderlager i Thorn (polsk Toruń) i Polen. Derifrå kom han sommaren 1944 til Oflag XXI-C i Ostrzeszów i Polen der dei andre norske offiserane som var krigsfangar satt. Mot slutten av krigen vart han overført til Schildberg og deretter til Luckenwalde (Stalag III A).[1][2] Då sovjetiske styrkar sette til livs Luckenwalde vart Ruge send til Moskva og kom heim 3. juni.[3] I Moskva klarte han å hindra at dei gjenverande norske offiserane i sovjetisk sone vart send til Noreg via Sovjetunionen og Murmansk. I staden vart dei verande i Luckenwalde i den sovjetiske okkupasjonssona. Ruge overtydde Johan Bernhard Hjort om å verta verande i Groß Kreutz så lenge som mogleg fordi Ruge meinte det var svært nyttig å ha nordmenn i nærleiken av Berlin når det tyske sammenbruddet kom.[4] Bakgrunnen for at omkring 800 gjenverande norske offiserar skulle verta til sende Murmansk var ei avtale frå Jalta om at dei norske soldatane skulle setjast inn i kamp ved Kirkenes.[5]

Karriere etter krigen[endre | endre wikiteksten]

Kommandantbustaden, Høytorp fort

Ruge gjeninntrådte som generalløytnant og forsvarssjef den 16. juli 1945, men tok avskjed allereie 1. januar 1946. Detta var ein konsekvens av Rugs samarbeidsproblem og usemje med forsvarsminister Jens Christian Hauge. Ruge ynsket å reise eit kvantitativt sterkt forsvar på kort sikt, medan Hauge ynskte å byggja opp eit forsvar sterkt basert på våpentypar som var på høgd med samtidas teknologi.[6]

Ruge vart ved avskjeden tildelt æresbolig ved Høytorp fort, i kommandantbustaden (lokalt kjent som Rugevillaen), der han budde fram til sin død i 1961.[7]

Utmerkingar[endre | endre wikiteksten]

Ruge vart for sin innsats som kommanderande general hedera med storkors med kjeda av Den Kongelege Norske St. Olavs Ordenen[8] Han var òg kommandør av Dannebrogordenen, kommandør av Svärdsorden, innehavwar av Bronze Star og storoffiser i Æreslegionen.[9]

Til minne om Otto Ruge[endre | endre wikiteksten]

Ruge har fleire vegar oppkalla etter seg. I Mysen går General Ruges veg i Høytorpåsen, umiddelbart nedanfor Ruges æresbolig. I Oslo går General Ruges veg mellom Ulsrud og Skullerud. Det er òg ein veg i Elverum, med same namn. Ein General Ruges veg ligg òg i nordbyen på Gjøvik. I Bærum kommune er ein veg kalla Otto Ruges vei på Østerås/Eiksmarka, og i Sandnes ligg General Rugest veg ved Vatneleiren (tidlegare HTKSØ) i Hana bydel. Ein statue av general Ruge vart avduka av kong OlavTerningmoen i 1981. Han er gravlagd på Vestre gravlund

Sjå òg[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. Nordmenn i fangenskap 1940-1945: alfabetisk register. [Oslo]: Universitetsforl. 1995. ISBN 8200223728. 
  2. I tysk krigsfangenskap: norske offiserers opplevelser i Polen og Tyskland 1942 - 1945. Oslo: Gyldendal. 1950. 
  3. Anker, Peter (1903-1977) (1971). Frihetens gisler: fra hjelpearbeidet for de norske fangene 1940-1945. Oslo: Gyldendal. ISBN 8205003254. 
  4. Ottosen, Kristian (1921-2006) (1998). Redningen: veien ut av fangenskapet våren 1945. Oslo: Aschehoug. ISBN 8203223044. 
  5. Klungnes, Einar (1995). Hverdagskrigen i Rauma. [Åndalsnes]: Rauma kulturstyre. ISBN 8299348803. 
  6. Lindeland, Torkel (1999). Forsvarets øverste ledelse 1945-1961. Oslo: Institutt for forsvarsstudier. s. 21. 
  7. Dukstad, Sigurd (1994). Transportregimentet 1946-1994: historisk oversikt. Mysen: Transportregimentet. s. 34. 
  8. Noregs Statskalender 1948
  9. «Otto Ruge». 

Referansefeil: <ref>-merke med namnet «KF» definert i <references> vert ikkje nytta i teksten føre.

Litteratur[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]