Perovskitt

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Perovskitt
Perovskite mineral.jpg
Generelt
KategoriOksydmineral
Kjemisk formelCaTiO3
Strunz-klassifisering04.CC.30
Identifikasjon
Molekylvekt135.96
FargeSvart, raudbrun, bleik gul, gulaktig oransje
KrystallformPseudokubisk – krystallar syner kubisk kontur
KrystallsystemOrtorombisk (2/m 2/m 2/m) Romgruppe: Pnma
Tvillingkomplekse penetrerande tvillingar
Kløyv[100] god, [010] god, [001] god
BrotMuslig
Mohs hardleiksskala5–5.5
GlansDiamantaktig til metallisk; kan vere matt
Strekfargegråaktig kvit
TransparensGjennomsiktig til ugjennomsiktig
Spesifikk vekt3.98–4.26
Optiske eigenskapar
Optiske eigenskaparToaksa (+)
Brytingsindeksnα=2.3, nβ=2.34, nγ=2.38
Andre eigenskaparikkje-radioaktiv, ikkje-magnetisk
Kjelder[1][2][3][4][5][6][7][8]

Perovskitt er eit relativt sjeldan mineral på jordoverflata. Farge gul, brun eller svart. Det krystalliserer rombisk (pseudokubisk) og er eit kalsiumtitanoksid med formel CaTiO3. Det er funne i syenittpegmatitt ved Langesundsfjorden og i Nordland.

Perovskitt vart først skildra i 1839 frå ein førekomst Atsjmatovsk-gruva i Nazyamskijefjella i Tsjeljabinsk oblast i Uralfjella i Russland. Mineralet vart namngjeve av Gustav Rose etter den russiske mineralogen Lev Perovski (1792–1856).[2][9]

Liknande mineral[endre | endre wikiteksten]

Dysanalytt er ein niobhaldig varietet, medan loparitt inneheld lantanoider og natrium i staden for kalsium (kjent frå syenittpegmatitt i Lågendalen ved Larvik).

Magnesiumsilikat med formel MgSiO3er kjent i naturen som pyroksenmineralet enstatitt . Ved høge trykk vil denne og òg olivingruppas samansetjing (Mg,Fe)Si2O4kunne opptre med perovskittstruktur, og ein slik fase blir anteke å vere utbreidd i Mantelen til jorda i eit djup frå 660 KM og nedover. Perovskitt antakast å dominere gjennom Jorda si indre mantel heilt ned til eit par hundre kilometer over grensa mot jordkjernen og oppfattast i dag som jordklodens mest utbreidde mineral.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. Perovskite. Webmineral
  2. 2,0 2,1 John W. Anthony, Richard A. Bideaux, Kenneth W. Bladh, and Monte C. Nichols (Eds.) Perovskite. Handbook of Mineralogi. Mineralogical Society of America, Chantilly, VA
  3. Naoki Inoue and Yanhui Zou Physical properties of perovskite-type Litium ionic conductor.Ch. 8 in Takashi Sakuma and Haruyuki Takahashi (Eds.) Physics of Solid State Ionics (2006) s. 247–269 ISBN 81-308-0070-5
  4. Veksler, I.V.; Teptelev, M.P. (1990). «Conditions for krystalllization and concentration of perovskite-type minerals in alkaline magmas». Lithos 26: 177. Bibcode:1990Litho..26..177V. doi:10.1016/0024-4937(90)90047-5. 
  5. Luxová, Jana; Šulcová, Petra; Trojan, M. (2008). «Study of Perovskite» (PDF). Journal of Thermal Analysis and Calorimetry 93 (3): 823. doi:10.1007/s10973-008-9329-z. 
  6. Lufaso, Michael W.; Woodward, Patrick M. (2004). «Jahn–Teller distortions, cation ordering and åttesidigl tilting in perovskites». Acta Crystallographica Section B Structural Science 60: 10. doi:10.1107/S0108768103026661. 
  7. Anton R. Chakhmouradian and Roger H. Mitchell (1998). «Compositional variation of perovskite-group minerals from the Khibina Complex, Kola Peninsula, Russland» (PDF). The Canadian Mineralogist 36: 953–969. 
  8. Lemanov, V; Sotnikov, A.V.; Smirnova, E.P.; Weihnacht, M.; Kunze, R. (1999). «Perovskite CaTiO3 as an incipient ferroelektrisk». Solid State Communications 110 (11): 611. Bibcode:1999SSCom.110..611L. doi:10.1016/S0038-1098(99)00153-2. 
  9. Perovskite. Mindat