Rettskrivinga av 2005

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk

Rettskrivinga av 2005 er gjeldande rettskriving for bokmål. Reforma var kjenneteikna av ei tilnærming mot riksmål, og ei distansering mot samnorsk og nynorsk. Nynorskframlegget vart ikkje godkjend av departementet og reforma fekk såleis lite å seia for nynorsk.

Bokmål[endre | endre wikiteksten]

Bokmålet nærma seg riksmålet ved at typiske riksmålsformer (som hverken, bygget (av bygge), fingre, syv) vart tillatne i bokmål. Riksmålsformene «tyve» og «tredve» vart likevel ikkje godtekne. Samtidig vart mange tilnærmingsformer mot nynorsk eller samnorsk tatt ut or ordlista, det gjeld til dømes gjekk, flaum, fekk, dauv, fann, i hel, kjerke, nase, raud, rekning, stamn, veke, vitskap. Austlandske, lite brukte former gjekk òg ut utan at eit ynske om avstand til nynorsk låg bakom. Eit slikt ord er ner, som var sideform til ned, men ikkje fanst i nynorsken. Vidare gjekk ein del preteritumformer på –a og, -de og –dde og dessutan kløyvd infinitiv, som vert bruka i austlandske og midtnorske dialektar, ut or normert bokmål. Fortidsformer på -au- av sterke verb, til dømes skaut av skyte, vart gjort om til -øy-, til dømes skøyt.

Eit anna hovudgrep er at skiljet mellom såkalla hovudformer og sideformer (klammeformer) vart oppheva. Former som jenten, kuen, milen og barnene, beinene vart slik jamstilte med jenta, kua, mila, barna, beina.

Reforma av bokmålet vart vedtatt av Norsk språkråd i 2003 og vart godkjend av Kultur- og kyrkjedepartementet i 2005 og gjaldt frå 1. juli same år.

Gjennom rettskrivinga av 2005 er tilnærmingslina mellom nynorsk og bokmål offisielt oppgitt.

Nynorsk[endre | endre wikiteksten]

I nynorsk var det òg gjort framlegg om å oppheve systemet med hovud- og sideformer. Dette vart likevel ikkje vedteke. For nynorsk tyder rettskrivingsreforma difor nye nemningar og skrivemåtar for ein del geografiske namn, mynteiningar og importord frå engelsk. Fleire gonger har det vore freistnader på å setja i gang arbeidet med ei ny norm for nynorsken, men det var fyrst seint i 2009 at arbeidet verkeleg kom i gang. Den nye rettskrivinga gjeld frå 1. august 2012.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]