Rogaland fylke

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Rogaland fylke
fylke
Fylkesvåpen
Land Flag of Norway.svg Noreg
Del av Vestlandet
Adm.senter Stavanger
Areal 9 376 km²
 - land 8 605 km²
 - vatn 771 km²
Folketal 485 797 (1. januar 2022)
Folketettleik 56 / km²
Målform nøytral
Statsforvaltar Bent Høie
Fylkesordførar Marianne Chesak (Ap)
Fylkesnummer 11

Rogaland fylke
58°58′ N 5°43′ E
Wikimedia Commons: Rogaland
Nettstad: www.rogfk.no

Rogaland er eit fylke i Noreg. Det grensar i nord til Vestland og i aust til Vestfold og Telemark og Agder. I vest har fylket kystline mot Nordsjøen.

Fylket svarar til det tidlegare Stavanger amt og har sitt nåverande namn frå 1919. Namnet stammar frå rygene, der fyrste ledd er genitiv av det norrøne ordet rygir. Landskapet i fylket femner det meste av norsk natur og Rogaland vert med dette ofte kalla eit Noreg i miniatyr. Her kan ein nemne høgfjell med snø og is som aldri smeltar, mektig fjordlandskap, frodig jordbruksland og berr kyst. Største by og administrerande senter i fylket er Stavanger.

Fylkesvåpenet er teikna av Hallvard Trætteberg og vart godkjent ved kongeleg resolusjon 11. januar 1974. Motivet er ein utskrådd kross med spiss fot, og er forma etter minnesteinen over Erling Skjalgsson som vart reist år 1029. Fylkesblomsteren til Rogaland er klokkelyng, fylkesfuglen er vipa og fylkessteinen er anortositt.

Administrasjon[endre | endre wikiteksten]

Stavanger er sete for statsforvaltaren og administrasjonen i fylkeskommunen. Av statsadministrasjon har ein Oljedirektoratet i Stavanger.

Stavanger bispedømme femnar heile Rogaland, som omfattar åtte prosti med 44 prestegjeld og 88 sokn. Rogaland tilhøyrer Sør-Vest politidistrikt, og er delt i to tingrettsdistrikt.[1] Rogaland fylkeskommune driver 25 kommunale vidaregåande skular i fylket.

Fylket har til saman 23 kommunar.

Kommunar[endre | endre wikiteksten]

Nr. Namn Adm.senter Folkemengd Flatevidd (km²) Målform[2] Distrikt
1101 Eigersund kommune Eigersund Egersund 000000000014860.000000000014 860 000000000000432.0000000000432 bokmål Dalane
1103 Stavanger kommune Stavanger Stavanger 000000000144699.0000000000144 699 000000000000071.000000000071 nøytral Jæren
1106 Haugesund kommune Haugesund Haugesund 000000000037444.000000000037 444 000000000000073.000000000073 bokmål Haugalandet
1108 Sandnes kommune Sandnes Sandnes 000000000081305.000000000081 305 000000000000304.0000000000304 nøytral Jæren
1111 Sokndal kommune Sokndal Hauge 000000000003281.00000000003 281 000000000000295.0000000000295 Dalane
1112 Lund kommune Lund Moi 000000000003178.00000000003 178 000000000000409.0000000000409
1114 Bjerkreim kommune Bjerkreim Vikeså 000000000002789.00000000002 789 000000000000651.0000000000651 nynorsk
1119 Hå kommune Varhaug 000000000019296.000000000019 296 000000000000258.0000000000258 nøytral Jæren
1120 Klepp kommune Klepp Kleppe 000000000020163.000000000020 163 000000000000114.0000000000114 nynorsk
1121 Time kommunar Time Bryne 000000000019353.000000000019 353 000000000000183.0000000000183
1122 Gjesdal kommune Gjesdal Ålgård 000000000012131.000000000012 131 000000000000618.0000000000618 nøytral
1124 Sola kommune Sola Sola 000000000027568.000000000027 568 000000000000069.000000000069
1127 Randaberg kommune Randaberg Randaberg 000000000011454.000000000011 454 000000000000025.000000000025
1130 Strand kommune Strand Jørpeland 000000000013268.000000000013 268 000000000000218.0000000000218 Ryfylke
1133 Hjelmeland kommune Hjelmeland Hjelmelandsvågen 000000000002534.00000000002 534 000000000001090.00000000001 090 nynorsk
1134 Suldal kommune Suldal Sand 000000000003784.00000000003 784 000000000001736.00000000001 736
1135 Sauda kommune Sauda Sauda 000000000004525.00000000004 525 000000000000546.0000000000546
1144 Kvitsøy kommune Kvitsøy Ydstebøhavn 000000000000523.0000000000523 000000000000006.00000000006 nøytral
1145 Bokn kommune Bokn Føresvik 000000000000855.0000000000855 000000000000047.000000000047 nynorsk Haugalandet
1146 Tysvær kommune Tysvær Aksdal 000000000011283.000000000011 283 000000000000425.0000000000425
1149 Karmøy kommune Karmøy Kopervik 000000000042541.000000000042 541 000000000000230.0000000000230 nøytral
1151 Utsira kommune Utsira Utsira 000000000000188.0000000000188 000000000000006.00000000006
1160 Vindafjord kommune Vindafjord Ølensjøen 000000000008775.00000000008 775 000000000000620.0000000000620 nynorsk
11 Rogaland våpen.svg Rogaland Stavanger 000000000485797.0000000000485 797 000000000009376.00000000009 376 nøytral Rogaland

Klima[endre | endre wikiteksten]

Fylket ligg i den sørlege utkanten av eit klimabelte med sterkt maritimt, «vestorientert» preg og der høge fjell, djupe fjordar og dalar skaper store kontrastar. Innan Rogaland skjer det ein gradvis overgang til det meir einsarta tilhøvet som pregar det «sørorienterte» Agder. Kyststraumen frå Skagerrak er ein vesentleg klimafaktor.

Om vinteren bles det oftast frå søraust, og om sommaren frå nordvest. Sommarvinden har ofte ein market dagleg variasjon på grunn av solgangsbrisen, noko som fører til at vindstyrken ofte kjem opp i liten kuling eller meir. Årsmiddelet av kuling ved kysten er kring 20 %, medan liten storm eller meir skjer ca. 1 % av tida.

Februar er som regel den kaldaste månaden med ein middeltemperatur på kring 1 °C ved kysten, og frå –5 til –8 °C i indre strøk og i fjellet. Dei lågaste temperaturane som er målte er frå desember til februar og er frå -15 til –20 °C og ned til ca. –25 °C i indre strøk. Den varmaste tida er juli eller august med ein middeltemperatur på 14–15 °C. Dei høgaste temperaturane er målte i juni-august og er 27–33 °C.[3]

Nedbørsfordelinga er forholdsvis einsarta og både ved kysten og i fjellet er årssummane 1000–1200 mm, i enkelte maksimalområde 30–60 km frå kysten går dei opp i kring 2500 mm. Lågare fjell, mindre vinternedbør og høgare sommartemperatur enn i Hordaland og Sogn og Fjordane gjer at det ikkje er større isbrear i fylket.

Det er langt meir tåke i Rogaland enn på resten av Vestlandet, noko som delvis skuldast vårtåke over den kalde kyststraumen og at området er meir utsett mot fuktige luftstraumar frå sør. Ved kysten er det tåke 2-3 % av året, med opp mot 4-8 % i april.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. Thorsnæs, Geir (18. mars 2022). «Rogaland». Store norske leksikon (på norsk bokmål). 
  2. «Forskrift om målvedtak i kommunar og fylkeskommunar (målvedtaksforskrifta)». Lovdata. 20. desember 2019. Henta 23. desember 2020. 
  3. Dannevig, Petter (3. mai 2022). «Rogaland – klima». Store norske leksikon (på norsk bokmål). 

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Spire Denne geografiartikkelen er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.