Runddans

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk

Runddans eller gamaldans er samlande nemning på ei særskild grein av folkemusikken og folkedansen i Noreg. Runddansane skil seg frå det gamle bygdespelet ved klårare oppdeling i attkjennelege vek, mindre former, og på dansesida meir samdans. Ulike runddanstypar er vals, reinlender, polka, masurka, hoppvals og galopp. Dei vart for det meste vanlege på 1800-talet.

Nemninga «gamaldans» skriv seg frå det at desse danseslaga vart utdaterte i møte med ei ny bølgje dansar som kom til etter 1920, slike som foxtrot, quickstep og swing. I røynda er dette omgrepet noko misvisande, sidan bygdedansane gangar og springar er endå eldre. Til vanleg er nemninga runddans difor nytta som faguttrykk.

Dei fleste runddansane skriv seg frå motebølgjer ute i Europa tidleg på 1800-talet, og vart først vanleg i den urbane overklassa. Dansane vart så tekne opp av farande spelemenn, og tradisjonen slo rot på bygdene opp gjennom hundreåret. Taterfolket var tidleg ute med denne tradisjonsomplantinga, og spelemenn av taterslekt førte dansane frå bygd til bygd, mellom desse Karl Fant, som kom frå Røros, og vandra med spelet sitt så langt som til Valdres. Denne typen dansar var vanlege her etter 1850.

Runddansane skil seg frå bygdedansane med større vekt på samdanstak, slik at para held rundt kvarandre og sviv kring same akse. Dette tydde større nærkontakt i dansen, og dette vart tidvis rekna som usømeleg. Snuinga gjekk og noko snøggare enn dei tradisjonelle springarsnuene.