Sølje

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Sølje på ei samedrakt.
Sølje på ein Ørskogbunad.
Tidlegare sametingspresident Aili Keskitalo med kvinnelue, sjal og sølje.
Søljer og smykke på brudedrakter frå Hardanger.

Sølje er ein type smykke, brystnål, brosje, som høyrer til norske folkedrakter og bunadar, laga av sølv eller gylt sølv, eventuelt av messing eller tinn, og vert rekna som det viktigaste av smykka på bunaden. Eit viktig kjenneteikn ved sølja er søljelauvet, som er nokre eller eit stort tal små, sirkulære metallblad festa slik at kvar og ein av dei kan røre på seg. Dei mest komplekse søljene kan vere sett saman av fleire hundre smådelar. Søljer er elles laga som spenner som vert festa til tøyet med nål, og kan såleis nyttast til å lukke eller feste kleda med.

Ordet sølje vert i somme høve òg nytta om ein type beltespenner.

Nokre av dei vanlegaste hovudtypane av søljer[endre | endre wikiteksten]

Mange typar og variantar av søljer har vore i bruk. Dei fleste har vore brukt både med og uten hangande lauv.

Litteratur[endre | endre wikiteksten]

  • Berge, Rikard. 1925. Norskt bondesylv. Risør. Opptrykk utgjeve av Noregs Boklag 1975. ISBN 82 522 0102 4
  • Fossberg, Jorunn. 1991. Draktsølv. Universitetsforlaget. ISBN 82-00-07340-8
  • Fossberg, Jorunn. 1971. Smykker: Middelalder, i Kulturhistorisk leksikon for nordisk middelalder, band 16, spalte 278-286. Oslo.
  • Hegstad, Leiv. 1930. Gamalnorsk ordbok med nynorsk tyding. Oslo.
  • Noss, Aagot. 1986. Draktsølvet frå DEN NORSKE SAMLINGA, NORDISKA MUSEET STOCKHOLM. Norsk Folkemuseum, Oslo.
  • Noss, Aagot. 1970. «Sylvsmeden Eivind G. Tveiten.» I Norsk Folkemuseumsårbok, By og bygd nr 22, s.11-52, Oslo. (Òg publisert som vedlegg i opptrykk av Rikard Berge: Norsk bondesylv, 1975.)

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]