Santa Claus av Paul McCarthy

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Santa Claus i Rotterdam
Foto: F. Eveleens

Santa Claus er ein skulptur frå 2001 av den USA-amerikanske kunstnaren Paul McCarthy. Verket er sett opp i Rotterdam i Nederland. I Oslo vart ein ny versjon av verket, «Santa», reist i 2018.

Idé[endre | endre wikiteksten]

Kunstkritikaren Tommy Olsson siterte kunstnaren frå intervjuet dei gjorde, «Det var i 1971, kanskje 1972. Noen ga meg denne analpluggen - jeg bodde i kollektiv [...] så plutselig var det bare ting i [ atelieret eller] studioet mitt. Den gang kom disse objektene bare i hudfarge, så den så litt guffen ut. Det jeg gjorde var å lime den fast på en stol og sa det» var eit verk av den rumenske bildehoggaren Brancusi «fordi den hadde riktig form».[1]

Dagbladet snakka med kunstnaren, og avisa skreiv «Jeg fikk en analplugg [...] som en gave, på fleip. Den ble stående ved siden av en liten nisse på mitt skrivebord i mange år, forteller McCarthy - om den tilfeldige plasseringen [til] de to gjenstandene. Så smeltet de to sammen på et vis og det oppsto kunst - en abstrakt form som møter det trivielle og dagligdagse. ... - Jo, det kan være et tre, og det er det kanskje. Men det kan også være en analplugg - og så er det en abstrakt gjenstand, kunst. Det kan være hva som helst. ... - For meg så handler også skulpturen om forbrukssamfunnet - som en kommentar på det materielle konsumet i den vestlige verden».[2]

Kunstneren sa til NRK at «ideen startet [...] da han fikk en analplugg som en tullegave. Jeg syntes den så ut som en Brancusi-skulptur, altså modernistisk og abstrakt. Jeg syntes det var gøy at noe så høyverdig som ... [et verk av Constantin Brâncuși ] kunne ligne på et sexleketøy. Ideen var å ta et lavkulturelt og et høykulturelt objekt og vise at de kanskje er det samme. Jeg gjorde dette ved å plassere analpluggen på en stol og kalle den «Brancusi på en pidestall». Det var rett og slett en spøk».[3]

Videre skreiv NRK at «McCarthy letter på sløret for hva som er poenget med en julenisse som holder et juletre/en analplugg: 'Julenissen er en av de sterkeste symbolene for konsumkulturen. Da jeg plasserte analpluggen i hånden [til julenissen] ... kunne den se ut som et juletre - ikke bare som en Brancusi. Dermed eksisterer den plutselig på tre plan', sier kunstneren».[3]

Original-skulpturen i Nederland[endre | endre wikiteksten]

Skulpturen viser ein bronsefarga nisse som held eit avlangt objekt. Dette kan tolkast som ein analplugg, og har gjort at skulpturen fekk tilnamnet Kabouter Buttplug[4] eller 'analplugg-nissen', og vekte sterkte reaksjonar då han blei sett opp i Rotterdam i Nederland.[5]

Opphavleg var skulpturen meint å plasserast ved sidan av konserthuset på den sentrale plassen Schouwburgplein, men det blei aldri slik. Etter å ha blitt forkasta frå den opphavleg tiltenkte plasseringar av lokale innbyggjarar og verksemder blei han til slutt sett opp på Eendrachtsplein den 28. november 2008, saman med fleire andre statuar.[6][7]

Skulpturen i Oslo, «Santa»[endre | endre wikiteksten]

Ei raudfarga avstøyping vart avduka i Gamlebyen[8] i Oslo den 31. mai 2018.[9][10] «Det fulle navnet på verket er 'Santa with Butt Plug'», skreiv Vårt Oslo. Nokre kjelder skriv at namnet er Santa,[5] eller Julenissen[11] eller «Santa Claus»[12][1].

Vårt Oslo namnga (i 2018) eit dokument i «kommunens saksbehandling [... som synes å være] unntatt offentlighet».[8]

«Santa (2018)»[13] er ei nemning på versjonen i Oslo.

Den ligg i «i rundkjøringen i Kongsveien ved fotenden av Ekeberg skulpturpark» (i Oslo).[11]

Form[endre | endre wikiteksten]

Versjonen (i Oslo) «er bygget opp av flere moduler [lagt oppå hverandre,] der skjøtene er klart synlige. Den later til å ha vært støpt i en isopor-form, og her og der har isoporkulene laget et tydelig avtrykk. Andre steder har bronsen ikke kommet skikkelig til, noe som gir overflaten et knudrete og ødelagt uttrykk», skreiv media.[13]

Kunstkritikk[endre | endre wikiteksten]

Jeg «liker [...] at nissen er så grell og jovial; jeg liker at Ekebergparken på freidig vis har plassert skulpturen midt i en rundkjøring, og jeg er ikke enig i at den er bare platt og håpløs [...] [N]issen er et potent symbol på begjæret som driver julehandelen til nye rekorder [... og] rumpepluggen», symboliserar (ei kjønnsdrift, eller) eit seksuelt begjær, skreiv redaktør for «Vi ser på kunst», i ein artikkel i Klassekampen.[13]

Johannes Block Hellum, ein billedhoggar, skreiv at "Skulpturen er jo opplagt ironisk ment og kraftig samfunnskritisk siden den gjør narr av vårt ikon Julenissen [...] Kunstneren er blitt gribben som svever over samfunnslegemet på utkikk etter et kadaver... og seiler ned for å fråtse i våre fordommer og uavklarte og ubevisste holdninger [...] I den ikke-materialistiske verden kan man seile på tre store hav: Det Skjønne, Det Sanne og det Gode. Hvis vi dropper Det Skjønne og Det Gode så kan vi iallfall kolportere" Det Sanne.[12]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Fotnotar[endre wikiteksten]

  1. 1,0 1,1 Tommy Olsson. "Den offentlige utblokkingen". 2018-06-06. Klassekampen. S. 24-5. «[...] basert på et intervju skribenten gjorde for kunstmagasinet Billedkunst»
  2. Historien bak «analplugg-gnomen» begynte med en fleip
  3. 3,0 3,1 https://www.nrk.no/kultur/_analplugg-gnomen_-pa-plass-i-oslo-1.14061872 . Vitja 2018-05-31
  4. Martin Zebracki (2012). Engaging geographies of public art: indwellers, the ‘Butt Plug Gnome’ and their locale. Social & Cultural Geography 13(7), 735–758
  5. 5,0 5,1 Karianne Grindem (27. mai 2018). «Skapte sterke protester i Nederland. Nå settes «analplugg-gnomen» opp i Oslo». Dagbladet. 
  6. «Santa Claus Finds A Permanent New Home In Rotterdam». TAXI. 28. november 2008. Henta 25. juli 2010. 
  7. Kennedy, Randy (10. mai 2013). «Paul McCarthy, the Demented Imagineer». Henta 29. juli 2017.  Den ukjende parameteren |paper= vart ignorert (hjelp)
  8. 8,0 8,1 Vegard Velle (28. mai 2018). «Denne uka kommer skulpturen analplugg-gnomen til Oslo». 
  9. Direkte: Avduking av «analplugg-gnomen». Dagbladet
  10. - Welcome motherf...
  11. 11,0 11,1 https://www.dagbladet.no/kultur/analplugg-gnomen-er-blitt-utsatt-for-haerverk/69882163
  12. 12,0 12,1 Johannes Block Hellum. "God jul fra buttplugg-nissen". Klassekampen. 2018-06-09. S. 40
  13. 13,0 13,1 13,2 Andreas Breivik. "En nisse til besvær". 2018-06-07. Klassekampen. S. 23 "[...] Andreas Breivik, redaktør for «Vi ser på kunst»"

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]