Saudi-Arabia

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
[endre]
المملكة العربية السعودية
Al-Mamlakah al-ʿArabiyyah
as-Saʿūdiyyah

(norsk: Saudi-Arabia, saudiarabisk)

Det saudiarabiske flagget Det saudiarabiske riksvåpenet
Flagg Riksvåpen
Nasjonalsong «Aash al malik»
Motto لا إله إلا الله محمد رسول الله
Transliterasjon:
lā ilāhā illā-llāhu;
muhammadu-r-rasūlu-llāhi)
Omsetjing: «Det finst ingen annan gud enn Allah,
og Muhammad er bodberaren åt Allah.»
Geografisk plassering av Saudi-Arabia
Offisielle språk Arabisk
Hovudstad Riyadh
Styresett
Monarki
Salman bin Abdulaziz
Muqrin bin Abdulaziz
Flatevidd
 – Totalt
 – Andel vatn
 
2 149 690 km² (12.)
0 %
Folketal
 – Estimert (2015)
 – Tettleik
 
28 571 770 (46.)
13,3 /km² (178.)
Samla
23. september 1932
Nasjonaldag 23. september
BNP
 – Totalt (2015)
 – Per innbyggjar
 
1 849 000 mill. USD (13.)
57 000 USD (14.)
Valuta Saudiarabisk riyal
Tidssone UTC +3
Telefonkode +966
Toppnivådomene .sa


Saudi-Arabia (arabisk السعودية, as-Su‘ūdiyyah eller as-Sa‘ūdiyyah), offisielt kalla Kongedømet Saudi-Arabia (arabisk المملكة العربية السعودية al-Mamlakah al-‘Arabiyyah as-Su‘ūdiyyah) er eit arabisk land i Vest-Asia som dekkjer det meste av Den arabiske halvøya. Med eit landareal på 2 150 000 km², er Saudi-Arabia geografisk sett det neste største landet i Den arabiske verda etter Algerie. Saudi-Arabia grensar til Jordan og Irak i nord, Kuwait i nordaust, Qatar, Bahrain og Dei sameinte arabiske emirata i aust, Oman i søraust og Jemen i sør. Det er det einaste landet som grensar både til Raudehavet og Persiabukta, og det meste av terrenget består av tørr, ugjestfri ørken eller øyde landformer.

Dagens Saudi-Arabia bestod tidlegare av fire fråskild regionar: Hejaz, Najd, og delar av Aust-Arabia (Al-Ahsa) og Sør-Arabia ('Asir).[1] Kongedømet Saudi-Arabia vart grunnlagd i 1932 av Ibn Saud. Han samla dei fire regionar til ein enkelt stat gjennom ei rekkje erobringer frå og med 1902 med erobringa av Riyadh, der familien hans stamma frå, huset Saud. Landet har sidan blitt eit absolutt monarki, i røynda eit arveleg diktatur som vert styrt langs islamske linjer. Wahhabi-islam har blitt kalla «det dominerande trekket ved saudisk kultur».[2][3] Saudi-Arabia vert stundom kalla «landet med dei to heilage moskeane», som syner til Al-Masjid al-Haram (i Mekka) og Al-Masjid an-Nabawi (i Medina), dei to heilagste stadane i islam. Kongedømet har i alt 28,7 millionar innbyggjarar, der 20 millionar er saudiarabiske nasjonale og åtte millionar er utlendingar.[4][5][6]

Saudi-Arabia er den største oljeprodusenten og eksportøren i verda, og kontrollerer det nest største oljereservoaret i verda.[7] Med hjelp av fossil brensel har kongedømet blitt kategorisert som eit høginntektsland med høg Human Development Index (HDI),[8] og er det einaste arabiske landa blant G-20-landa.[9][10] Men Saudi-Arabia har den minst spreidde økonomien av landa i Golfrådet (GCC).[11] Det er eit monarkisk einevelde[12][13] og er rangert som «Ikkje fritt» av Freedom House.[14] Saudi-Arabia er nummer fire i verda for militære utgifter,[15][16] og i 2010–14 hadde SIPRI Saudi-Arabia som den nest største våpenimprtøren i verda.[17] Saudi-Arabia vert rekna som ei regional- og mellommakt.[18] I tillegg til GCC, er landet aktivt medlem i Organisasjonen for islamsk samarbeid og OPEC.[19]

Etymologi[endre | endre wikiteksten]

Etter samlinga av kongedøma Hejaz og Nejd, fekk den nye staten namnet al-Mamlakah al-ʻArabīyah as-Suʻūdīyah (العربية السعودية) etter ein kongeleg resolusjon den 23. september 1932, av grunnleggjaren Abdulaziz Al Saud (Ibn Saud). Sjølv om dette normalt vert omsett som «Kongedømet Saudi-Arabia»[20] tyder det bokstavleg «Det arabiske Saudi-kongedømet».[21]

Ordet «Saudi» kjem frå as-Suʻūdīyah som på arabisk er eit adjektiv kalla ein nisba, som kjem av familienamnet til den saudiarabiske kongefamilien, Al Saud (آل سعود). At familienamnet er med i namnet på landet syner at det er ein personleg eigedom for kongefamilien.[22][23] Al Saud er eit arabisk namn danna av ordet Al, som tyder «familien» eller «huset»,[24] til personnamnet til ein stamfar. I tilfellet Al Saud, er denne stamfaren personen som grunnla dynastiet på 1700-talet, Muhammad bin Saud.[25]

Dei som ikkje anerkjenner det saudiarabiske styret (særleg Den islamske staten) kallar nasjonen «Haramayn-landet (dei to heilage stadane)» som refererer til Mekka og Medina.[26]

Historie[endre | endre wikiteksten]

Før grunnlegginga av Saudi-Arabia[endre | endre wikiteksten]

Den arabiske halvøya i 1914.

I før-islamsk tid, utanom nokre få urbane kjøpstader (som Mekka og Medina), var det meste av det som skulle bli Saudi-Arabia busett av nomadiske stammesamfunn i den ugjestmilde ørkenen.[27] Den islamske profeten Muhammed var fødd i Mekka kring 571 evt. Tidleg på 600-talet samla Muhammed dei forskjellige stammene på halvøya og skapte ei enkel, islamsk, religiøs eining. Etter han døydde i 632 utvida følgjarane hans raskt området under muslimsk styre til utafor Arabia, og erobra enorme landområde (frå Iberia i vest til dagens Pakistan i aust) i løpet av berre tiår. Med dette vart Arabia raskt ein politisk perifer region i den muslimske verda då fokuset skifta til meir utvikla, erobra land.[28] Frå 900-talet til tidleg på 1900-talet var Mekka og Medina kontrollert av ein lokal arabisk herskar kalla sharifen av Mekka, men det meste av tida svor sharifen truskap til herskaren i eit av dei store islamske rika basert i Bagdad, Kairo eller Istanbul. Det meste av resten av det som skulle bli Saudi-Arabia gjekk attende til tradisjonelt stammestyre.[29][30]

På 1500-talet la Det osmanske riket under seg kysten av Raudehavet og Persiabukta (Hejaz, Asir og Al-Ahsa) til riket sitt og kravde suzerenitet over dei indre områda. Ei av årsakene var å hindre portugisiske forsøk på å angripe Raudehavet (derfor Hejaz) og Indiahavet.[31] Kor mykje kontroll osmanarane hadde over desse områda varierte dei neste fire hundreåra i takt med styrke og svakheita til den sentrale styresmakta.[32][33] Det som skulle bli den saudiarabiske kongefamilien, kjend som Al Saud, kom til i Nejd i det sentrale Arabia i 1744, då Muhammad bin Saud, grunnleggjaren av dynastiet, slo seg saman med den religiøse leiaren Muhammad ibn Abd al-Wahhab,[34] som grunnla Wahhabi-rørsla, ei streng, puritansk form for sunniislam.[35] Denne alliansen oppstod på 1700-talet gav den ideologiske drivkrafta til den saudiarabiske ekspansjonen og er framleis grunnlaget til det saudiarabiske dynastiet i dag.[36] Den første «Saudi-staten» vart oppretta i 1744 i området kring Riyadh, og utvida seg raskt og ei kort stund kontrollerte dei det meste av området som er dagens Saudi-Arabia,[37] men vart øydelagd i 1818 av den osmanske statthaldaren i Egypt, Mohammed Ali Pasha.[38] Ein mykje mindre, andre «Saudi-stat», som hovudsakleg låg i Nejd, vart grunnlagd i 1824. Gjennom resten av 1800-talet, kjempa Al Saud om å få kontroll over dei indre områda av det som skulle bli Saudi-Arabia med ein annan arabisk herskarfamilie, Al Rashid. Innan 1891 hadde Al Rashid sigra og Al Saud-familien vart drivne i eksil til Kuwait.[29]

Abdul Aziz Ibn Saud, den første kongen av Saudi-Arabia.

På byrjinga av 1900-talet hadde Det osmanske riket framleis kontroll eller suzerenitet over det meste av halvøya. Under denne suzereniteten vart Arabia styrt av eit lappeteppe av stammehøvdingar,[39][40] medan sharifen av Mekka hadde forrang og styrte Hejaz.[41] I 1902 tok son til Rahman, Abdul Aziz—seinare kjend som Ibn Saud—attende kontrollen over Riyadh og førte Al Saud-familien attende til Nejd.[29] Ibn Saud fekk støtte hos Ikhwan, ein stammehær inspirert av wahhabisme og leia av Faisal Al-Dawish, og som hadde vokse raskt etter han vart oppretta i 1912.[42] Med støtte frå Ikhwan, erobra Ibn Saud Al-Ahsa frå osmanarane i 1913.

I 1916, etter oppfordring og støtte frå Storbritannia (som kjempa mot osmanarane i fyrste verdskrigen), leia sharifen av Mekka, Hussein bin Ali, eit pan-arabisk opprør mot Det osmanske riket for å skape ein samla, arabisk stat.[43] Sjølv om det arabiske opprøret frå 1916 til 1918 ikkje oppnådde målet sitt, førte sigeren til dei allierte i fyrste verdskrigen til slutten for osmansk suzerenitet og kontroll i Arabia.[44]

Ibn Saud unngjekk å bli involvert i det arabiske opprøret, og fortsette i staden kampen sin mot Al Rashid. Etter at Al Rashid omsider tapte kampen, tok Ibn Saud tittelen sultan av Nejd i 1921. Med hjelp frå Ikhwan, vart Hejaz erobra i 1924–25 og den 10. januar 1926, erklærte Ibn Saud seg konge av Hejaz.[45] Eit år seinare la han til tittelen konge av Nejd. Dei neste fem åra styrte han dei to delane av det doble kongedømet sitt som to fråskild einingar.[29]

Etter erobringa av Hejaz, byrja Ikhwan å sjå seg om etter høve til å utvide wahhabist-styret inn i det britiske protektoratet Transjordan, Irak og Kuwait, og byrja å raide desse territoria. Dette møtte motstand hos Ibn Saud, då han innsåg faren med ein direkte konflikt med britane. Samstundes mislikte Ikhwan innanrikspolitikken til Ibn Saud, som verka å favorisere modernisering og auke talet på ikkje-muslimske utlendingar i landet. Dei vendte seg derfor mot i mot Ibn Saud og etter ein to år lang kamp vart dei slått i 1930 i slaget ved Sabilla, der leiarane deira vart massakrerte.[46] I 1932 vart dei to kongedøma Hejaz og Nejd slått saman til Kongedømet Saudi-Arabia.[29]

Etter samlinga[endre | endre wikiteksten]

Politisk kart over Saudi-Arabia.
Kongedømet Saudi-Arabia etter samlinga i 1932.

Det nye kongedømet var eit av dei fattigaste landa i verda, avhengig av avgrensa inntekter frå jordbruk og pilegrimar.[47] Men i 1938 vart det funne olje i Al-Ahsa-regionen langs kysten av Persiabukta, and og oljeutvinning på stor skala byrja i 1941 under det amerikansk-kontrollerte Aramco (Arabian American Oil Company). Olja betra dei økonomiske tilhøva i Saudi-Arabia og gav dei stor politisk makt internasjonalt. Kulturlivet utvikla seg raskt, hovudsakleg i Hejaz, som var senteret for aviser og radio. Det store inntoget av utlendingar som arbeidde i oljeindustrien auka det alt eksisterande framandhatet. Samstundes vart styret i landet stadig meir ødsla og ekstravagant. I 1950-åra hadde dette ført til store statlege underskot og store utanlandslån.[29]

I 1953 overtok prins Saud bin Abdulaziz som konge av Saudi-Arabia, då faren døydde. Det oppstod ein intens rivalisering mellom kong Saud bin Abdulaziz og halvbroren prins Faisal bin Abdulaziz, driven av tvil i kongefamilien om Saud var kompetent nok. Som følgje av dette, vart Saud avsett til fordel for Faisal i 1964.

I 1972 fekk Saudi-Arabia kontroll over ein del (20 %) av Aramco, og minka dermed den amerikanske kontroll over den saudiarabiske olja.

I 1973 leia Saudi-Arabia ein oljeboikott mot vestlege land som støtta Israel i Yom Kippur-krigen mot Egypt og Syria. Oljeprisane firedobla seg.[29] I 1975 vart Faisal myrda av nevøen prins Faisal bin Musaid og vart etterfølgd av halvbroren kong Khalid.[48]

Dei administrative regionane og vegar i Saudi-Arabia.

I 1976 hadde Saudi-Arabia blitt den største oljeprodusenten i verda.[49] Under Khalid vart det ekstremt raskt økonomisk og sosial framgang, og infrastrukturen og utdanningssystemet vart endra i landet;[29] i utanrikspolitikken vart det danna tette band til USA.[48] I 1979 skjedde det to hendingar som skapte djup uro hos styresmaktene,[50] og som hadde langvarig innverknad på saudiarabisk utanriks- og innanrikspolitikk. Det første var den iransk-islamske revolusjonen. Ein frykta at sjia-minoriteten i Austprovinsen i landet (der oljefelta ligg) skulle gjere opprør etter å ha blitt inspirert av sine iranske, religiøse brør. Og det vart fleire antistatlege opprør i regionen i 1979 og 1980. Den andre hendinga var erobringa av Stormoskeen i Mekka av islamittiske ekstremistar. Dei militante som var involvert var til dels arge på det dei rekna for å vere fordervinga og den uislamske karakteren til Saudi-regjeringa.[51] Styresmaktene fekk kontroll over moskeen etter ti dagar, og ekstremistane vart avretta. Ein del av svaret til kongefamilien var å utøve mykj strengare oppsyn av tradisjonelle religiøse og sosiale normer i landet (til dømes vart kinoane stengde) og å gje Ulema ei større rolle i regjeringa.[52] Ingen av delane fungerte skikkeleg sidan islamismen voks seg sterkare.[53]

Dammam nr. 7, den første kommersielle oljebrunnen i Saudi-Arabia, fann olje den 4. mars 1938.

I 1980 tok Saudi-Arabia full kontroll over Aramco frå USA.

Kong Khalid døydde av eit hjarteinfarkt i juni 1982, og vart etterfølgd av broren sin, kong Fahd, som la til tittelen «vege for Dei to heilage moskeane» i namnet sitt i 1986 etter at la fundamentalistar la press på han for å unngå å bruke «majestet» i noko som hadde tilknyting til Gud. Fahd fortsette å dyrke eit tett forhold til USA og økte kjøpa av amerikansk og britisk militærutstyr.[29] Den enorme rikdomen som oljeinntektene skapte var i ferd med å få enno større innverknad på saudiarabisk samfunn. Det førte til rask teknologisk (men ikkje kulturell) modernisering, urbanisering, masse offentleg utdanning, og skapinga av nye media. Dette og stadig fleire utanlandske arbeidarar råka dei tradisjonelle saudiarabiske normene og verdiane. Sjølv om det var dramatiske endringar i sosialt og økonomisk liv i landet, heldt kongefamilien framleis monopol på den politiske makta[29] noko som førte til misnøye hos mange saudiarabarar som ønskte ei breiare regjering.[54]

I 1980-åra brukte Saudi-Arabia 25 mrd. dollar i støtte til Saddam Hussein i den iransk-irakiske krigen.[55] Men Saudi-Arabia fordømde den irakiske invasjonen av Kuwait i 1990 og bad USA om å gå mellom.[29] Kong Fahd tillet amerikanske troppar og koalisjonstroppar å bli stasjonerte i Saudi-Arabia. Han gav den kuwaitiske regjeringa og mange av borgarane opphald Saudi-Arabia, men dreiv ut borgarar av Jemen og Jordan fordi regjeringane deira støtta Irak. I 1991 var saudiarabiske styrkar involvert i bombetokt i Irak og i landinvasjonen som var med å frigjere Kuwait.

Forholdet mellom Saudi-Arabia og vesten byrja å skape aukande uro hos somme av ulemaen og studentar innan sjarialov og var ei av sakene som førte til auka islamsk terrorisme i Saudi-Arabia, i tillegg til islamske terroriståtak i vestlege land av saudiarabiske borgarar. Osama bin Laden var saudiarabar (før han vart strippa for borgarskapet i 1994). 15 av 19 flykaprarar som var involvert i 11. september-åtaka mot New York, Washington og Virginia var saudiarabarar.[56] Mange saudiarabarar som ikkj støtta islamsistiske terrorirstar var likevel særs misnøgd med politikken til regjeringa.[57]

Islamisme var ikkje den einaste kjelda til fiendskap mot regjeringa. Sjølv om landet no var ekstremt rikt, var økonomien i Saudi-Arabia nær stagnert. Høge skattar og veksande arbeidsløyse medverka til misnøye mot kongefamilien. Som svar vart fleire avgrensa «reformer» sett i gang av kong Fahd. I mars 1992 introduserte han «grunnlova», som framheva pliktene og ansvarsforholda til ein herskar. I desember 1993 vart Samarbeidsutvalet starta opp. Det bestod av ein rådmann og 60 medlemmar, alle valde av kongen. Målet til kongen var å stoppe misnøya, men samstundes gjere så få endringar som mogeleg.[treng kjelde] Fahd gjorde det klart at han ikkje hadde demokrati i tankane: «Eit system basert på val er ikkje konsistent med vår islamske tru, som [tykkjer om] styring via rådlegging [shūrā].»[29]

I 1995 vart Fahd råka av hjerneslag og kronprinsen Abdullah tok over rolla som de facto regent, og tok over den daglege drifta av landet. Autoriteten hans vart hindra av ein konflikt med brørne til Fahd (i lag med Fahd kalla «dei sju Sudairi»).[58] Frå 1990-åra forsette misnøya mot regjeringa og i 2003 og 2004 var det ei rekkje bombeåtak og væpna vald i Riyadh, Jeddah, Yanbu og Khobar.[59] I februar-april 2005 vart dei aller første kommunale vala haldne i Saudi-Arabia. Kvinner hadde ikkje stemmerett.[29]

I 2005 døydde kong Fahd og vart etterfølgd av Abdullah, som fortsette med minimale reformer og slo hardt ned på demonstrasjonar. Kongen innførte ei rekkje økonomiske reformer for å gjere landet mindre avhengig av oljeinntektene: avgrensa deregulering, oppfordring til utanlandske investeringar, og privatisering. I februar 2009 annonserte Abdullah ei rekkje statlege endringar i domstolane, dei væpna styrkane og forskjellige departement for å modernisere desse institusjonane, mellom anna med å erstatte gamle utpeikte i domstolane og Mutaween (religiøst politi) med meir moderate individ og å utpeika den første kvinnelege viseministeren.[29]

Den 29. januar 2011 samla hundrevis av demonstrantar seg i byen Jeddah for å kritisere den dårlege infrastrukturen i byen etter ein dødeleg flaum råka byen og elleve personar mista livet.[60] Politiet stoppa demonstrasjonane etter kring 15 minuttar og arresterte 30 til 50 personar.[61]

Sidan 2011 har Saudi-Arabia blitt råka av sine eigne opprør i Den arabiske våren.[62] Som svar annonserte kong Abdullah den 22. februar 2011 ei rekkje goder til borgarane som kosta 36 mrd. dollar, der 10,7 mrd. var øyremerka bustadbygging.[63][64][65] Det vart ikkje annonsert politiske reformer som ein del av pakken, me somme fangar dømde for økonomisk kriminalitet vart sette fri.[66] Den 18. mars same året annonserte kong Abdullah ein pakke på 93 mrd. dollar, mellom anna 500 000 nye bustader for 67 mrd. dollar, i tillegg til å skape 60 000 nye tryggleiksjobbar.[67][68]

Eit nytt kommuneval vart halde 29. september 2011, igjen berre for menn,[69][70] og Abdullah annonserte at kvinner ville få høve til å stemme og be valde i kommunevalet i 2015, og bli nominert til Shura-rådet.[71]

Politikk[endre | endre wikiteksten]

Saudi-Arabia er eit absolutt monarki.[72] Men i følgje den saudiarabiske grunnlova som vart innført med ein kongeleg resolusjon i 1992, må kongen følgje sjaria (islamsk lov) og Koranen, medan Koranen og Sunnah (Muhammed-tradisjonane) er erklært å vere grunnlova til landet.[73] Det er ikkje lov med politiske parti eller nasjonale val.[72] The Economist har rangert den saudiarabiske regjeringa som den femte mest autoritere regjeringa av 167 på Demokratiindeksen i 2012,[13] og Freedom House gav landet den lågaste klassen «Ikkje fritt», 7.0 («1=best, 7=verst») for 2013.[14]

Utan nasjonale val og politiske parti,[72] finn politikken i Saudi-Arabia stad på to fråskilde arenaer: innafor kongefamilien, Al Saud, og mellom kongefamilien og resten av det saudiarabiske samfunnet.[74] Utafor Al-Saud er deltakinga i politiske prosessar avgrensa til ein relativt liten del av folkesetnaden og tar form av kongelege familiekonsultasjonar med ulemaen, stamme-sjeikar og medlemmar av viktige handelsfamiliar i viktige saker.[75] Denne prosessen vert ikkje rapportert av saudiarabisk media.[76]

Etter sedvane, har alle vaksne menn rett til å søke kongen direkte gjennom det tradisjonelle stammemøtet kalla majlis.[77] På mange måtar er styret av landet lite forskjellige frå det tradisjonelle stammesystemet. Stammeidentiteten er framleis sterk og utafor kongefamilien vert den politiske innverknaden ofte avgjort av kva stamme ein høyrer til, der stamme-sjeikane har ein stor grad av makt over lokale og nasjonale saker.[75] Som nemnt tidlegare, har det i nyare år vore gjort små steg for å utvide den politiske deltakinga, som å opprette Samarbeidsutvalet tidleg i 1990-åra og Det nasjonale dialogforumet i 2003.[78]

Styret til Al Saud møter politisk motstand frå fire kantar: Sunniislamistisk aktivisme, liberale kritikarar, sjia-minoriteten—særleg i Austprovinsen; og dei langvarige stamme- og regionalistiske partikularistiske motstandarar (til dømes i Hejaz).[79] Av desse har dei islamske aktivistane vore den mest markante trugselen til regjeringa og i seinare år sett i verk fleire terroristhandlingar i landet.[59] Opne demonstrasjonar mot regjeringa, sjølv fredlege, er derimot ikkje tolerert.

Saudi-Arabia er det einaste landet i verda der kvinner ikkje har lov å køyre bil.[80] Den 25. september 2011 annonserte kong Abdullah at kvinner skal få lov til å stemme i framtidige val og delta i Shura-rådet som fullverdige medlemmar.[81]

Monarki og kongefamilien[endre | endre wikiteksten]

Kong Faisal av Saudi-Arabia med den amerikanske presidenten Richard Nixon.

Kongen har lovgjevingsmakt, utøvande makt og domsmakt[75] og kongelege resolusjonar dannar grunnlaget for lovgjevinga i landet.[82] Kongen er òg statsminister og leiar Ministerrådet, som består av første- og andreviseministrar og andre ministrar.

Kongefamilien dominerer det politiske systemet. Dei mange familiemedlemmane gjer at det er mogeleg for dei å kontrollere dei viktigaste stillingane i kongedømet og vere involvert på alle nivå i staten.[83] Talet på prinsar er estimert til å vere minst 7 000, og talet på dei mest mektige er kring 200, alle mannlege etterkomarar av Ibn Saud.[84] Dei viktigaste ministerpostane er reservert for kongefamilien,[72] og det same er dei tretten guvernørstillingane i landet.[85] Langvarige politiske og statlege utpeikte stillingar har ført til at det er skapt «maktdøme» for eldre prinsar,[86] slik som dei for kong Abdullah, som hadde vore kommandant i nasjonalgarden sidan 1963 (fram til 2010, då han utpeikte sonen sin til å erstatte seg),[87] tidlegare kronprins Sultan, som var forsvarsminister frå 1962 til han døydde i 2011, tidlegare kronprins Nayef som var innanriksminister frå 1975 til han døydde i 2012, prins Saud som har vore utanriksminister sidan 1975[88] og den noverande kong Salman, som var forsvarsminister før hanv art kronprins og guvernør i Riyadh-provinsen frå 1962 til 2011.[89]

Kongefamilien er politisk delt av fraksjonar basert på lojalitet til klanar, personlege ambisjonar og ideologiske skilnader.[74] Den mektigaste klanen vart kalla 'dei sju Sudari', som bestod av den avdøde kong Fahd og heilbrørne hans, i tillegg til etterkomarane deira.[90] Dei ideologiske skilnadane er mellom anna kor raskt ein skal gjennomføre reformene og kva retning dei skal ta,[91] og om rolla til ulemaen skal aukast eller minkast. Det har vore splid i familien over kven som skal overta trona etter prins Sultan.[90][92] Då prins Sultan døydde før han kunne ta over trona den 21. oktober 2011, utpeikte kong Abdullah prins Nayef som kronprins.[93] Året etter døydde òg prins Nayef før han tok over trona.[94]

Kong Salman bin Abdulaziz Al Saud arva makta i 2015.

Den saudiarabiske staten og kongefamilien har ofte, over mange år, vore skulda for korrupsjon.[95][96][97][98][99][100][101][102][103] I eit land som er sagt å «høyre til» kongefamilien og er kalla opp etter dei,[23] er linjene mellom statleg eigedom og personleg rikdom uklåre.[84] Graden av korrupsjon er skildra som systematisk[104] og endemisk,[105] og ein har innrømt[106] og forsvart[107] at det pågår av prins Bandar bin Sultan (eit eldre medlem av kongefamilien[108]) i eit intervju i 2001.[109] Sjølv om skuldingane om korrupsjon ofte er avgrensa til vide, udokumenterte skuldingar,[110] vart det gjort spesifikke skuldingar i 2007, då det vart hevda at britiske forsvarsleverandøren BAE Systems hadde betalt prins Bandar 2 mrd. dollar i muting i samband med ein våpenavtale.[111][112] Prins Bandar nekta for skuldingane.[113] Undersøkingar av både amerikanske og britiske styresmakter førte i 2010 til ei dels tilståing hos selskapet, som måtte betale 447 millionar i bot, men innrømte likevel ikkje å drive med korrupsjon.[114] Transparency International gav i sin årlege Corruption Perceptions Index for 2010 Saudi-Arabia ein score på 4,7 (på ein skala frå 0 til 10, der 0 er «særs korrupt» og 10 er «særs rein»).[115] Saudi-Arabia har gått gjennom ein prosess med politiske og sosiale reformer, som auka offentleg innsikt og godt styre. Men nepotisme og vern er omfattande når ein gjer forretningar i landet. Innføringa av antikorrupsjonslover er selektive og embetsmenn driv korrupsjon utan å bli straffa for det.

Det har vore aukande press for å reformere og modernisere styret til kongefamilien, noko kong Abdullah prøvde på både før og etter han tok over trona i 2005. Innføringa av Rådgjevingsutvalet tidleg i 1990-åra tilfredstilte ikkje kravet om politisk deltaking og i 2003 vart det annonsert eit årlet Nasjonalt dialogforum der visse fagfolk og intellektuelle offentleg skulle debattere pågåande nasjonale saker, innafor visse føresette rammer. I 2005 vart dei første kommunevala haldne og i 2007 vart det skapt eit Truskapsråd for å regulere arverekkefølgja.[78] I 2009 gjorde kongen store endringar i personalet i staten ved å utpeike reformatorar i nøkkelstillingar og han gav den første kvinna ein ministerpost.[116][117] Desse endringane er blitt kritiserte for å vere for langsame eller berre kosmetiske.[118]

Al ash-Sheikh og rolla til ulemaen[endre | endre wikiteksten]

Saudi-Arabia er nesten unikt i at det har gjeve ulemaen (organet for islamske religiøse leiarar og juristar) ei direkte rolle i styringa av staten,[119] og det einaste andre dømet er Iran.[120] Ulemaen har òg ei viktig rolle i store statlege avgjersler, til dømes innføringa av oljeboikotten i 1973 og invitasjonen av utanlandske soldatar til Saudi-Arabia i 1990.[121] I tillegg har dei hatt ei stor rolle i retts- og utdanningssystemet[122] og monopol på saker innan religiøs og sosial moral.[123]

I 1970-åra, som følgje av oljerikdomen og moderniseringa av landet starta av kong Faisal, skjedde det store endringar i det saudiarabiske samfunnet og makta til ulemaen vart svekka.[124] Dette endra seg derimot etter kapringa av Stormoskeen i Mekka i 1979 av islamistiske radikale.[125] Svaret til staten var å styrke makta til ulemaen og auke den økonomiske støtta deira:[52] dei fekk særleg større kontroll over utdanningssystemet[125] og innførte strengar kontroll over Wahhabi-reglane for moral og sosial oppførsel.[52] Etter kong Abdullah tok over trona i 2005 tok han steg for å redusere makta til ulemaen, til dømes ved å overføre kontrollen over kvinneleg utdanning til utdanningsdepartementet.[126]

Ulemaen har historisk vore leie av Al ash-Sheikh,[127] den leiande religiøse familien i landet.[123] Al ash-Sheikh er etterkomarar etter Muhammad ibn Abd al-Wahhab, som på 1700-talet grunnla wahhabi-forma av sunniislam, som i dag er dominerande i Saudi-Arabia.[128] Familien er berre bak Al Saud (kongefamilien) i prestisje[129] og dei to familiane har ein «felles støttepakt»[130] og maktfordelingsarrangment som har vart i nesten 300 år.[121] Sjølv om dominansen til Al ash-Sheikh-familien i ulemaen har blitt svekka dei siste tiåra,[131] har dei framleis viktige religiøse stillingar og er nært knytt til Al Saud-familien ved innbyrdes ekteskap.[123]

Rettssystem[endre | endre wikiteksten]

Vers frå Koranen. Koranen er den offisielle grunnlova i landet og hovudkjelda til lover. Saudi-Arabia er unik i og med at dei har nytta religiøse tekstar som eit politisk dokument[132]

Dei islamske sjarialovene er dei dominerande lovene i landet, og kjem frå Koranen og Sunnahen (tradisjonane til profeten).[82] Saudi-Arabia er unikt mellom dei moderne muslimske statane i at sjaria ikkje er kodifisert og det finst ikkje noko system for rettsbruk, og dommarane har makt til å bruke sjølvstendig rettslege vurderingar til å kome fram til ei avgjersle. Saudiarabiske dommarar følgjer ofte prinsippa frå Hanbali-skulen innan rettsfilosofi (eller fiqh) som ein finn i før-moderne tekstar[133] og er kjend for den bokstavlege tolkinga av Koranen og hadith.[134] Fordi dommaren har makt til å sjå bort frå tidlegare dommar (anten sin eigen eller andre dommarar) og kan gje si personlege tolking av sjaria i alle særskilde saker, oppstår det divergerande dommar sjølv i tilsynelatande like saker,[135] og det gjer den rettslege tolkinga uføreseieleg.[136] Sjariasystemet er det grunnleggande rettssystemet i Saudi-Arabia og dommarane (qadi) og advokatane er ein del av ulemaen, dei islamske lærde i landet.

Kongelege resolusjonar er den andre kjelda til lover, men vert kalla reguleringar og ikkje lover fordi dei er underordna sjaria.[82] Kongelege resolusjonar er eit supplement til sjaria i område som arbeid, handel og selskapsrett. I tillegg er tradisjonelle stammelover og sedvane viktig.[137] Ekstra-sjaria-tribunal tar seg som regel av stridar knytt til spesifikke kongelege resolusjonar.[138] Endeleg påklage frå både sjaria-rettar og statlege tribunal er til kongen og alle rettane og tribunala følgjer sjarialovene for bevis og prosedyre.[139]

Det saudiarabiske rettssystemet har blitt kritisert for «ultrapuritanske dommarar», som ofte har særs strenge (som halshogging for trolldomskriminalitet), eller milde dommar (som valdtekt eller konemishandling), og å vere langdryge, som til dømes at tusenvis av forlatne kvinner ikkje kan få skilsmisse.[140][141] Systemet er òg blitt kritisert for å vere gammaldags,[142] manglande rettstryggleik og at ein ikkje klarer å handsame den moderne verda.[143] I 2007 gav kong Abdullah ut kongelege resolusjonar for å reformere domstolane og skape eit nytt rettssystem,[135] og i 2009 gjorde kongen fleire store endringar i domstolane, då han fjerna dei eldste medlemmane og henta inn ein yngre generasjon.[142]

Deeraplassen, sentralt i Riyadh. Lokalt kalla «Chop-chop-plassen», der ein gjer offentlege halshoggingar.[144]

Dødsstraff og fysisk straff, som halshogging, steining (til døden), amputasjon, krossfesting og pisking, i tillegg til dei mange avrettingane, er òg blitt sterkt kritisert.[145] Ein kan få dødsstraff for ei rekkje lovbrot, som mord, valdtekt, væpna ran, narkotikamisbruk, fråfall, utruskap og trolldom, og vert utført med halshogging med sverd, steining eller eksekusjonspelotong, etterfølgd av krossfesting.[146][147][148] Det vart rapportert om 345 avrettingar mellom 2007 og 2010, alle utført som offentlege halshoggingar. Den siste avrettinga for trolldom fann stad i september 2014.[149]

Sjølv om stadige tjuveri kan straffast med amputasjon av høgrehanda, finst det berre eitt tilfelle av dette mellom 2007 og 2010. Homoseksuelle handlingar er straffbar med pisking eller dødsstraff.[146][148][150][151][152][153] Ateisme eller «å stille spørsmål ved det fundamentale i islam som landet er basert på» vert rekna som terrorisme.[154] Pisking er ei vanleg form for straff[155] og vert ofte nytta for lovbrot mot religion eller offentleg moral, som å drikke alkohol eller forsømme bøn og faste.[146]

Gjengjeldingsstraff, eller qisas, vert praktisert: altså kan ein kirurgisk fjerne eit auge om eit offer har mista sitt eige auge.[141] Familiar til somme er drepen ulovleg, kan velje mellom å krevje dødsstraff eller eller tilby nåde mot ei betaling av diyya (blodpengar), av gjerningspersonen.[156]

Menneskerettar[endre | endre wikiteksten]

I 2014 vart den saudiarabiske forfattaren Raif Badawi dømd til 10 år i fengsel og 1000 piskeslag for å ha 'fornærma islam'.

Vestleg organisasjonar som Amnesty International og Human Rights Watch har fordømd både det saudiarabiske rettssystemet og dei harde straffene. Det finst ingen saker ført for ein jury i Saudi-Arabia og rettane har få formalitetar.[157] Human Rights Watch skreiv i ein rapport i 2008 at det vart innført eit system for straffeprosessar for første gong i 2002, men det mangla grunnleggande vern og i somme tilfelle vart dei totalt ignorert av dommarane. Dei som vert arrestert vert ofte ikkje informert om kva lovbrot dei er skulda for eller får ikkje advokatar, og vert ofte utsett for mishandling og tortur om dei ikkje tilstår. I rettssaka er ein ofte førehandsdømd og den tiltalte får ikkje forhøyre vitne og legge fram bevis i forsvaret sitt. Dei fleste rettssakene vert haldne i løyndom.[158] Men «vanlege saudiarabarar» støttar, i følgje ein BBC-rapport, systemet og seier at det gjer at held kriminaliteten nede.[159]

Saudi-Arabia vert ofte skulda for å ha dei verste menneskerettane i verda. Menneskerettssaker som har fått sterk kritikk er den ekstremt svake stillinga kvinner har, dødsstraff for homoseksualitet,[160] religionsdiskriminering, mangelen på religionsfridom og aktivitetane til det religiøse politiet.[145] Mellom 1996 og 2000 slutta Saudi-Arabia seg til fire menneskrettskonvensjonar i SN og i 2004 godkjende staten opprettinga av Nasjonalt samfunn for menneskerettar (NSHR), med statlege tilsette, for å overvake implementeringa. Så langt er aktivitetane til NSHR avgrensa og det er sådd tvil om dei er nøytrale og sjølvstendige.[161] Saudi-Arabia er eit av særs få land i verda som ikkje aksepterer verdserklæringa om menneskerettane til SN. Som svar til den stadige kritikken av menneskerettane, syner styresmakta til den spesielle islamske karakteren til landet, og hevdar at dette rettferdiggjer ein annleis sosial og politisk orden.[162] United States Commission on International Religious Freedom prøvde utan suksess[163] å få president Barack Obama til å ta opp menneskerettar med kong Abdullah då han i mars 2014 vitja kongedømet, og særleg fengslinga av Sultan Hamid Marzooq al-Enezi, Saud Falih Awad al-Enezi og Raif Badawi.[164] Saudi-Arabia utfører òg dusinvis av avrettingar kvart år, hovudsakleg for mord og narkotikasmugling, men det finst òg folk som vert avretta for å ha falle fra islam og lovbrot mot Faisal bin Musaid.[165] Avrettingsmetoden er vanlegvis offentleg halshogging.[166][167]

I 2013 deporterte staten tusenvis av ikkje-saudiarabarar, mange av dei arbeidde ulovleg i landet eller hadde vore lenger enn visumperioden. Mange rapportar syner at utanlandske arbeidarar vert torturerte anten av arbeidsgjevarane eller andre.[168][169] Dette har ført til at mange basistenester manglar arbeidarar, sidan mange saudiarabiske borgarar ikkje ønskjer å arbeide som arbeidarar (i motsetnad til funksjonærar).[170][171][172]

Saudi-Arabia har eit «anti-radikaliseringsprogram» der målet er å «kjempe mot spreiinga av ekstremisme hos folket» og «gje folket sanne verdiar frå islamsk tru, som toleranse og måtehald.»[173] Baltimore Sun har stilt spørsmål ved denne «toleransen og måtehaldet» basert på rapportar frå Amnesty International vedrørande Raif Badawi,[174] og i tilfellet for ein mann frå Hafr al-Batin som var dømd til døden for å ha avvist islam.[175]

Utanrikspolitikk[endre | endre wikiteksten]

Den amerikanske presidenten Barack Obama med kong Abdullah av Saudi-Arabia, juli 2014

Saudi-Arabia var med i SN i 1945[20][176] og er eit opphavleg medlem av Den arabiske ligaen, Golfrådet, Muslimsk verdsliga, og Organisasjonen for islamsk samarbeid.[177] Landet spelar ei viktig rolle i Det internasjonale pengefondet og Verdsbanken, og vart i 2005 med i Verdas handelsorganisasjon.[20] Saudi-Arabia støttar den planlagde Arabisk tollunion i 2015 og ein arabisk fellesmarknad[178] innan 2020.[179]

Som opphavleg medlem av OPEC sidan 1960, har oljeprispolitikken generelt stabilisert oljemarknaden i verda og prøvd å moderere store prissvingingar slik at det ikkje går ut over dei vestlege økonomiane.[20][180]

Mellom midten av 1970-åra og 2002 brukte Saudi-Arabia over 70 milliardar dollar i «bistand til utviklingsland»Men det er bevis på at mesteparten av dette vart nytta til å fremje og utvide påverknaden til wahhabisme til fordel for andre former for islam.[181] Det har vore ein intens debatt om saudiarabisk støtte og wahhabisme har gjeve næring til ekstremisme i mottakarlanda.[182] Dei to viktigast skuldingane er at wahhabisme oppfordrar til intoleranse og fremjar terrorisme.[183] Forholdet til USA vart spent etter 9. september-åtaka.[184] Amerikanske politikarar og media skulda den saudiarabiske staten for å støtte terrorisme og tolerere ein jihadist-kultur.[185] Osama bin Laden og femten av nitten kaprarar den 9. september var frå Saudi-Arabia.[186] I følgje den tidlegare amerikanske utanriksministeren Hillary Clinton, «er Saudi-Arabia framleis ein viktig økonomisk støttebase for al-Qaida, Taliban, LeT og andre terroristgrupper... gjevarar i Saudi-Arabia er den viktigaste kjelda til å finansiere sunni-terroristgrupper verda over.»[187] Den tidlegare CIA-direktøren James Woolsey skildra landet som «jorda som Al-Qaida og syster-terrororganisasjonane blømer i.»[188] Dei saudiarabiske styresmaktene har på det sterkaste nekta for desse skuldingane eller at dei eksporterer religiøs eller kulturell ekstremisme.[189]

Faisalmoskeen i Islamabad er kalla opp etter ein saudiarabisk konge. Kongedømet er ein sterk alliert til Pakistan, og WikiLeaks hevdar at saudiarabarane «lenge har hatt ei viktig rolle i pakistanske saker».[190]

I den arabiske og muslimske verda vert Saudi-Arabia rekna for å vere pro-vestleg og pro-amerikansk,[191] og har lenge vert ein alliert av USA.[192] Men dette[193] og Saudi-Arabia si rolle i Golfkrigen i 1991, og særleg at amerikanske soldatar var stasjonerte i Saudi-Arabia frå 1991, har ført til islamist-åtak i landet.[194] Som følgje av dette har Saudi-Arabia til ein viss grad distansert seg sjølv frå USA, til dømes ved å nekte og støtte eller delta i den USA-leia invasjonen av Irak i 2003.[75]

Følgjene av invasjonen i 2003 og den arabiske våren førte til auka uro i det saudiarabiske monarkiet over at Iran fekk auka makt i regionen.[195] Denne frykta kom til syne i kommentarane til kong Abdullah,[126] som privat bad USA å angripe Iran og «kutte hovudet av slangen».[196] Den foreløpige tilnærminga mellom USA og Iran som byrja i løyndom i 2011[197] vart sagt å vere frykta av saudiarabarane,[198] og den amerikanske ambassaføren til Riyadh frå 2001 til 2003, Robert Jordan, sa om opptakten til den mykje ønska avtalen om atomprogrammet til Iran, som sette lokk på det første stadiet i den amerikansk-iranske politiske spaninga at «det verste marerittet til saudiarabarane ville vere om [Obama-]administrasjonen fekk til ein stor avtale med Iran.»[199]Barack Obama vitja Saudi-Arabia i 2014 vart forholdet mellom USA og Iran diskutert, men dette stoppa ikkje uroa i Riyadh.[200]

For å verne huset Khalifa, monarkane i Bahrain, invaderte Saudi-Arabia Bahrain med å sende soldatar inn for å roe opprøret til bahrainarane den 14. mars 2011.[201] Den saudiarabiske staten rekna det to månader lange opprøret som ein «trugsel» av sjia-folket som representerer majoriteten av den bahrainske folkesetnaden.[201]

I følgje den irakiske statsministeren Nouri al-Maliki i mars 2014, støtta Saudi-Arabia og Qatar terrorsitar mot den irakiske staten både politisk, økonomisk og gjennom media.[202]

Saudiarabiske luftåtak i Jemen, juni 2015. Saudi-Arabia driv utan SN-mandat.

Den 25. mars 2015, starta Saudi-Arabia, i spydspissen av ein koalisjon av sunnimuslimske statar,[203] ei militær innblanding i Jemen, mot dei sjiaislamske houthiar og styrkar lojale til den tidlegare presidenten Ali Abdullah Saleh, som vart avsett i 2011 under den arabiske våren.[204]

I 2015 har Saudi-Arabia, i lag med Qatar og Tyrkia, opent støtta Jaish al-Fatah-armeen,[205][206] ei paraplygruppe av antistatlege styrkar som kjempar i den syriske borgarkrigen som visstnok omfattar al-Qaida-knytta al-Nusra-fronten og andre salafi-koalisjonar kalla Ahrar ash-Sham.[207]

Saudi-Arabia har vert sett på som ein meklar i Midtaustenkonflikten, og har i periodar føreslått fredsplanar mellom Israel og palestinarane, og fordømd Hizbollah.[208] Etter den arabiske våren har Saudi-Arabia tilbydd asyl til den avsette presidenten Zine El Abidine Ben Ali frå Tunisia og kong Abdullah ringde til president Hosni Mubarak i Egypt (før han vart avsett) for å tilby han støtte.[209] Tidleg i 2014 vart forholdet til Qatar spent etter at dei gav støtte til Muslimsk brorskap, og at Saudi-Arabia meinte Qatar blanda seg inn i sakene deira. I august 2014 såg begge land etter løysingar for å avslutte spliden.[210]

Forsvaret[endre | endre wikiteksten]

Eurofighter Typhoon frå det saudiarabiske luftforsvaret.
Sikorsky UH-60 Black Hawk frå det saudiarabiske luftforsvaret.

Saudi-Arabia er av dei landa i verda som bruket mest pengar på forsvaret, og brukar meir enn 10 % av BNP-et sitt. Det saudiarabiske forsvaret består av den kongelege saudiarabiske hæren, det kongelege saudiarabiske luftforsvaret, den kongelege saudiarabiske marinen, den saudiarabiske nasjonalgarden (SANG, ein sjølvstendig militærstyrke), og paramilitære styrkar, i alt nesten 200 000 aktive militære. I 2005 hadde dei væpna styrkane følgjande personell: hæren, 75 000; luftåtaket, 18 000; luftforsvaret 16 000; marinen 15 500 (inkludert 3000 marinesoldatar); og SANG med 75 000 aktive soldatar og 25 000 stammesoldatar.[211] I tillegg har ein Al Mukhabarat Al A'amah militære etterretningsteneste.

Kongedømet har eit langvarig militært samarbeid med Pakistan, og det har lenge vert spekulert i om Saudi-Arabia i løyndom har finansiert atombombeprogrammet deira og prøvd å kjøpe atomvåpen frå Pakistan, i nær framtid.[212][213] SANG er ikkje ein reserve, men ein fullt operasjonell frontlinje-styrke med opphav i Ibn Saud sin militære-religiøse styrke, Ikhwan. Dagens styrke har i røynda vore kongen sin private hær sidan 1960-åra og er i motsetnad til resten av dei væpna styrkane sjølvstendig frå forsvarsdepartementet. SANG har vore ei motvekt Sudairi-fraksjonen i kongefamilien: prins Sultan, som er forsvarsminister, er ein av dei såkalla 'sju Sudari' og kontrollerer resten av dei væpna styrkane.[214]

Saudiarabiske og USA-amerikanske soldatar på ei øving i desember 2014.

Pengeforbruket på forsvar og tryggleik har auka kraftig sidan midten av 1990-åra og var kring 25,4 mrd. dollar i 2005. Saudi-Arabia er av dei landa i verda som bruker mest på forsvaret sitt, og i 2005 var det kring 7 % av bruttonasjonalproduktet. Det moderne, høgteknologiske arsenalet gjer Saudi-Arabia til eit av dei mest tettast væpna nasjonane i verda, med militærutstyr frå USA, Frankrike og Storbritannia.[211] USA har seld for meir enn 80 mrd. dollar med militære skytevåpen mellom 1951 og 2006 til det saudiarabiske forsvaret.[215] Den 20. oktober 2010 informerte det amerikanske utanriksdepartemntet at dei hadde planar om å gjennomføre det største våpensalet i amerikansk historie - estimert til 60,5 mrd. dollar - til kongedømet Saudi-Arabia. Pakken var ei kraftig opprusting av offensive mogelegheitene til dei saudiarabiske styrkane.[216] I 2013 brukte det saudiarabiske militæret 67 mrd. dollar og klatra til fjerdeplassen i verda i pengebruk på forsvaret.[217]

Storbritannia har òg vore ein stor eksportør av militærutstyr til Saudi-Arabia sidan 1965.[218] Sidan 1985 har britane hovudsakleg eksportert militære fly—mellom anna Tornado og Eurofighter Typhoon kampfly—og anna utstyr som ein del av den langvarige Al-Yamamah-avtalen, som var estimert til å vere verdt 43 mrd. dollar i 2006.[219] I mai 2012 signerte den britiske forsvarsgiganten BAE ein avtale verd 1,9 mrd. pund for å forsyne Saudi-Arabia med opplæringsfly av typen Hawk.[220]

I følgje Stockholm internasjonale fredforskingsinstitutt, SIPRI, vart Saudi-Arabia i 2010–14 i den nest største våpenimportøren i verda, meir enn fire gonger så mange våpen som i 2005–2009. Store importar i 2010–14 var mellom anna 45 kampfly frå Storbritannia, 38 kamphelikopter frå USA, fire tankfly frå Spania og over 600 pansra køyretøy frå Canada. I tillegg har Saudi-Arabia bestilt ytterlegare 27 kampfly frå Storbritannia, 154 kampfly frå USA og mange pansra køyretøy frå Canada.[17]

Geografi[endre | endre wikiteksten]

For meir om dette emnet, sjå Saudiarabisk geografi.
Topografi i Saudi-Arabia.
Fysisk kart over Saudi-Arabia.

Saudi-Arabia dekkjer kring 80 % av Den arabiske halvøya (den største halvøya i verda),[221] og ligg mellom breiddegradane 16° og 33° N, og lengdegradane 34° og 56° E. Sidan den sørlege grensa til landet med Dei sameinte arabiske emirata og Oman ikkje er nøyaktig teikna opp, er ikkje den eksakte storleiken til landet kjend.[221] CIA World Factbook estimerer at arealet er 2 149 690 km² og har Saudi-Arabia som det 13. største landet i verda.[222]

Den saudiarabiske geografien er dominert av Den arabiske ørkenen og tilknytte halvørknar og krattskogsland. Ørkenane er i røynda fleire samanhengande ørkenområde og omfattar den 647 500 km² store Rub' al Khali («Det tomme området») i den sørlege delen av landet, den største samanhengande sandørkenen i verda.[75][223] Det finst i røynda ingen elvar eller innsjøar i landet, men mange wadiar. Dei få frodige områda finn i elveavsetningar i wadiar, basseng og oasar.[75] Dei viktigaste topografiske eigenskapane er det sentrale platået som stig brått opp frå Raudehavet og heller slakt inn i Nejd og mot Persiabukta. Ved kysten av Raudehavet er det ei smal kystslette, kalla Tihamah, og parallelt til denne går ein stor skrent. Den sørvestlege provinsen Asir er fjellendt og her ligg det 3133 meter høge Jabal Sawda, som er det høgaste punktet i landet.[75]

Satellittbiletet av Saudi-Arabia med avgrensa økoregionar. Den gule linja omfattar Den arabiske ørkenen, det austsaharisk-arabiske ørkenområdet og to andre mindre ørkenområde.

Av dyreliv finn ein ulvar, hyenar, mungoar, bavianar, harar, sandrotter og ørkenspringrotter. Større dyr som gasellar, oryx og leopardar var relativt vanlege fram til 1950-åra, då jakt frå motoriserte køyretøy reduserte desse dyra til dei nesten var utrydda. Av fuglar finn ein falkar (som vert fanga og trente til jakt), ørknar, haukar, gribbar, sandrype og persisk nattergal. Det finst fleire slangeartar, fleire av dei giftige, og mange typar øgler. Det finst mykje sjødyr i Persiabukta. Av husdyr finn ein kamelar, sauer, geiter, eslar og høner. Det meste av plantelivet i Saudi-Arabia er små urter og kratt som krev lite vatn. Det finst små område med gras og tre sør i Asir. Daddelpalmer (Phoenix dactylifera) finst i mange område.[75]

Klima[endre | endre wikiteksten]

Kart over Köppen si klimaklassifisering i Saudi-Arabia[224] er basert på vegetasjon, temperatur, nedbør og korleis dei varierer gjennom året. ██ BWh varm ørken██ BWk kald ørken██ BSh varmt halvtørt██ BSk kaldt halvtørt

Eit av verdas største ørkenområde utgjer store delar av Saudi-Arabia, og klimaet er deretter, tørt og varmt — i det minste mellom mai og oktober. Arabia stig brått oppover i vest, og heller sakte austover mot Persiabukta. På vestsida, langs kysten av Raudehavet, finn ein byar som Mekka og Jidda. Dette området har trykkande varme om sommaren med høg relativ fukt. I dei sørvestlegaste områda, nær Jemen, kan enkelte torebyer gje korte avbrekk frå den trykkande varmen.

Rub al-Khali, «den tomme fjerdedelen» på arabisk, er svært varm, men slepp unna den sørlege shamalvinden, som fører fuktig luft inn over den sørlege kysten av Arabia. Om sommaren er dette eit av dei få områda i verda der temperaturar opp mot 50 °C ikkje er uvanleg.

Når vinteren set inn kan enkelte lågtrykk passere over dei nordlege områda av landet. Desse kan føre med seg både kraftig vind og av og til torevêr, særleg når det nærmar seg vår. Områda rundt Persiabukta har temperaturar rundt 25 °C i vintermånadane. Ørkenområda er litt varmare, men i samband med passerande kaldfrontar kan temperaturen nærme seg 0 °C. Kysten av Raudehavet held seg derimot varm og fuktig året rundt.

Utanom dei sørvestlege provinsane i Asir, har Saudi-Arabia eit ørkenklima med ekstremt høge dagtemperaturar og eit brått temperaturfall om natta. Middeltemperaturen om sommaren er kring 45 ºC, men kan nå så høgt som 54 ºC. Om vinteren går temperaturen sjeldan under 0 ºC. Om våren og hausten er temperert med temperaturar i snitt kring 29 ºC. Årsnedbøren er ekstremt låg. Asir-regionen skil seg ut, sidan han er påverka av monsunen i Indiahavet, som vanlegvis skjer mellom oktober og mars. I denne perioden fell det kring 300 mm nedbør, som er kring 60 % av årsnedbøren.[225]

Administrativ inndeling[endre | endre wikiteksten]

Saudi-Arabia er delt inn i 13 regionar[226] (arabisk مناطق إدارية, manatiq idāriyya, eintal منطقة إدارية; mintaqah idariyya). Provinsane er vidare delt inn i 118 guvernement (arabisk محافظات, muhafazat, eintal. محافظة; muhafazah). Dette omfattar dei 13 regionshovudstadane, som har forskjellig status frå kommunane (arabisk أمانة, amanah) leia av borgarmeistrar (arabisk أمين, amin). Guvernementa er vidare delt inn i under-guvernement (arabisk مراكز, marakiz, eintal. مركز; markaz).

Nr. Provins Adm. senter
Provinsar i Saudi-Arabia.
1 Al Jawf (eller Jouf) Sakaka
2 Dei nordlege grensene Arar
3 Tabuk Tabuk
4 Ha'il Ha'il
5 Al Madinah Medina
6 Al Qasim Buraidah
7 Makkah Mekka
8 Al Riyadh Riyadh
9 Austprovinsen Dammam
10 Al Bahah (or Baha) Al Bahah
11 Asir Abha
12 Jizan Jizan
13 Najran Najran

Økonomi[endre | endre wikiteksten]

Kong Fahd-vegen i Riyadh.

Den saudiarabiske planøkonomien er petroleumsbasert. Kring 75 % av budsjettinntektene og 90 % av eksportinntektene kjem frå oljeindustrien. Landet er særs avhengig av utanlandsk arbeidskraft, og kring 80 % av dei som er tilsett i privat sektor kjem frå utlandet.[227][228] Utfordringane for saudiarabisk økonomi er mellom anna å stoppe eller snu nedgangen i inntekt per innbyggjar, betre utdanninga for å førebu ungdommen for arbeidsstyrken og gje dei jobb, spreie økonomien, stimulere privatsektor og husbygging, minke korrupsjon og ulikskap.[treng kjelde]

Oljeindustrien står for kring 45 % av Saudi-Arabia sitt bruttonasjonalinntekt i løpande prisar, samanlikna med 40 % frå privat sektor. Saudi-Arabia har offisielt kring 260 milliardar fat oljereservar, som er kring ein femtedel av dei totale petroleumsreservane ein har funne i verda.[229]

I 1990-åra minka oljeinntektene til Saudi-Arabia kraftig, kombinert med stor folkevekst. Inntekt per innbyggjar fall frå 11 700 dollar på høgda av oljeboomen i 1981 til 6 300 dollar i 1998.[230] Auke i oljeprisane i var med å heve inntekta per innbyggjar til 17 000 i 2007-dollar,[231] men har falle sidan i takt med minkande oljeprisar.[232]

Kontoret til Saudi Aramco, det mest verdifulle selskapet i verda og hovudinntektskjelda til staten.

OPEC avgrensar oljeproduksjonen til medlemslanda sine basert på dei «påviste reservane» Saudi-Arabia sine publiserte reservar har endra seg lite sidan 1980, med unntak av ein auke på kring 100 mrd. fat frå 1987 til 1988.[233] Matthew Simmons meiner at Saudi-Arabia har kraftig overestimert reservane sine og at produksjonen snart vil minke.[234]

Frå 2003 til 2013 vart «fleire nøkkeltenester» privatiserte - kommunal vassforsyning, elektrisitet, telekommunikasjon- og delar av utdanning og helsevesen, trafikkontroll og bilulukkerapportering vart òg privatisert. I følgje Arab News-journalisten Abdel Aziz Aluwaisheg, «på nesten alle desse områda har forbrukarane stilt alvorlege spørsmål ved desse private instansane.»[235] Tadawul All Share Index (TASI) på den saudiarabiske aksjemarknaden nådde ein topp på 16 712,64 i 2005, og stengde på 8 535,60, mot slutten av 2013.[236] I november 2005 vart Saudi-Arabia teken inn som medlem av Verdas handelsorganisasjon. Forhandlingane om å bli med fokuserte på graden Saudi-Arabia var villig til å auke marknadstilgangen for utanlandske varer og i 2000 oppretta staten ein instans for å oppfordre til utanlandske, direkte investeringar i kongedømet. Saudi-Arabia har ei liste over sektorar der utanlandske investeringar er forbode, men staten planlegg å opne somme lukka sektorar, som telekommunikasjon, forsikring og straumforsyning over tid.

Staten har òg prøvde å «saudisere» økonomien med å erstatte utanlandske arbeidarar med saudiarabarar, men med avgrensa suksess.[237]

Saudi-Arabia har hatt femårige «Utviklingsplanar» sidan 1970. Ein av planane har vore å starte «økonomiske byar» (t.d.. Kong Abdullah økonomiske by) som skal vere ferdig i 2020, i eit forsøk på å skape variasjon i økonomien og skaffe jobbar. I 2013 var det planlagt fire slike byar.[238] Kongen har annonsert at inntekta per innbyggjar er venta å stige frå 15 000 i 2006 til $33 500 i 2020.[239] Byane vil bli spreidd kring Saudi-Arabia for å fremje interessespreiing i kvar region og økonomien deira, og byane er venta å bidra med 150 mrd. dollar til BNPet.

I tillegg til petroleum og gass, har Saudi-Arabia òg ein liten gullgruvesektor i Mahd adh Dhahab-regionen[240] og andre mineralindustriar, ein jordbrukssektor (særleg i sørvest) basert på dadlar og husdyr, og mange mellombelse jobbar skapt av dei kring to millionar årlege hajj-pilegrimane.[241]

Statistikk om fattigdom i kongedømet er ikkje tilgjengeleg gjennom SN sine kjelder fordi den saudiarabiske staten ikkje sender ut meldingar om noko slikt.[242] Staten prøver å hindre og vende merksemda mot eller klage om fattigdom. I desember 2011 arresterte det saudiarabiske innanriksdepartementet tre journalistar og heldt dei i neste to veker for å ha lasta opp ein video om fattigdom i landet på Youtube.[243][244][245] Dei som laga videoen hevda at 22 % av saudiarabarane kan reknast som fattige (2009).[246] Observatørar som forskar på temaet føretrekk å vere anonyme[247] i frykt for å bli arresterte.

Jordbruk[endre | endre wikiteksten]

Landskap i Nejd: ørken og Tuwaiq-skrenten nær Riyadh.

Saudi-Arabia oppfordrar til ørkenjordbruk med hjelp av store subsidiar og ved å bruke 300 mrd. kubikkmeter med stort sett ikkje-fornybare vassreservar for å dyrke og produserer alfalfa, korn, kjøt og mjølk i Den arabiske ørkenen.[248] Bruken av ikkje-fornybart grunnvatn har ført til at kring fire femtedelar av dei totale grunnvassreservane var brukt opp i 2008.[249]

Vassforsyning og kloakk[endre | endre wikiteksten]

Vassforsyning og kloakk i Saudi-Arabia er prega av store investeringar i avsalting av sjøvatn, vassfordeling, handsaming av kloakk og spillvatn, for å auke tilgangen på drikkevatn over dei siste tiåra. Kring 50 % av drikkevatnet kjem frå avsalting, 40 % frå ikkje-fornybare grunnvassressursar og 10 % frå overflatevatn, særleg i fjellområda sørvest i landet. Hovudstaden Riyadh, som ligg i hjartet av landet, for avsalta vatn pumpa frå Persiabukta over ein avstand på 467 km. På grunn av den enorme olje-rikdomen i landet, er vatn nesten gratis. Trass i betringar er tenestene dårleg. Til dømes i Riyadh hadde ein berre vatn kvar 2,5 dag i 2011, medan ein i Jeddah hadde vatn berre kvar niande dag.[250] Sidan 2000 har staten i aukande grad basert seg å privatsektoren for å drive vass- og kloakkinfrastrukturen, og byrja med avsaltings- og avløpsvassanlegg. Sidan 2008 har òg drifta av urban vassfordeling og gradvis vore handsama av private føretak.

Demografi[endre | endre wikiteksten]

Folkettettleiken i Saudi-Arabia (folk per km2).

Folketalet i Saudi-Arabia var i juli 2013 estimert til å vere 26,9 million, inkludert mellom 5,5 millionar[251] og 10 millionar, ikkje-nasjonaliserte immigrantar,[228][252] men den saudiarabiske folkesetnaden har i lang tid vore vanskeleg å estimere nøyaktig sidan dei saudiarabiske leiarane gjennom historia har hatt ein tendens til å kome med kunstige høge tal.[253] Det saudiarabiske folketalet har vokse kraftig sidan 1950, då det var estimert til å vere tre millionar,[254] og i mange år hadde landet ein av dei høgaste fødselsratene i verda med kring 3 % i året.[255]

Den etniske samansetjinga i Saudi-Arabia er 90 % arabarar og 10 % afroasiatar.[256] Dei fleste saudiararbarane bur i Hejaz (35 %), Najd (28 %) og Austprovinsen (15 %).[257] Hejaz er det mest folkerike området i Saudi-Arabia.[258]

Så seint som i 1970 levde dei fleste saudiarabarane eit sjølvbergingsliv på landsbygda, men på siste halvdel av 1900-atlet vart kongedømet raskt urbanisert. I 2012 budde kring 80 % av saudiarabarar i urbane storbyområde - særleg kring Riyadh, Jeddah og Dammam. [259][260]

Folkesetnaden er òg ganske ung og over halvparten er under 25 år gamle.[261] Ein stor del av folkesetnaden er utlendingar. CIA Factbook estimerer at i 2013 så var 21 % av innbyggjarane i Saudi-Arabia utlendingar.[251] Medan andre estimat er 30 %[262] eller 33 %[263])

Så seint som tidleg i 1960-åra var talet på slavar i Saudi-Arabia estimert til 300 000.[264] Slaveriet vart offisielt avskaffa i 1962.[265][266]

Språk[endre | endre wikiteksten]

Det offisielle språket i Saudi-Arabia er arabisk. Dei tre regionale hovudvariantane som saudiarabarane talar er hejazarabisk (kring 6 million talande), najdarabisk (kring 8 million talande), og golfarabisk (kring 0,2 millionar talande). Dei mange utlendingane talar òg sine eigne språk og dei mest talrike er tagalog (700 000), rohingya (400 000), urdu (380 000) og egyptisk arabisk (300 000).[267]

Ein friluftsmoské nær Jeddah.

Religionar[endre | endre wikiteksten]

Så godt som alle saudiarabarar er muslimar (offisielt alle), og nesten alle saudiarabiske borgarar er muslimar.[268] Estimata for sunni-folkesetnaden i Saudi-Arabia er ein stad kring 75–90 %, medan resten, 10–25 % er sjiamuslimar.[6][269][270][271][272] Den offisielle og dominerande forma for sunniislam i Saudi-Arabia er ofte kalla wahhabisme (ofte kalla salafisme, sidan wahhabi vert rekna som nedsetjande[273]) og er ofte skildra som 'puritansk', 'intolerant', eller 'ultra-konservativ' av observatørar, og som den «sanne» islam av tilhengjarane. Han vart grunnlagd på Den arabiske halvøya av Muhammad ibn Abd al-Wahhab på 1700-talet.

Utlendingar[endre | endre wikiteksten]

CIA Factbook estimerer i 2013 at det 21 % av folkesetnaden i Saudi-Arabia var utlendingar.[251] Andre kjelder har gjeve andre estimat.[263] Indarar: 1,3 millionar, pakistanarar: 1,5 millionar,[274] egyptarar: 900 000, jemenittar: 800 000, bangladesharar: 500 000, filippinarar: 500 000, jordanarar/palestinarar: 260 000, indonesarar: 250 000, srilankarar: 350 000, sudanarar: 250 000, syrarar: 100 000 og tyrkarar: 100 000.[275] Det er kring 100 000 folk frå den vestlege verda i Saudi-Arabia, dei fleste i lukka områda.

Utanlandske muslimar[276] som har budd i kongedømet i ti år, kan søke om saudiarabisk borgarskap. (Folk med forskjellig vitskapleg bakgrunn vert prioritert,[277] og det er gjort unntak for palestinarar med mindre dei er gifte med ein saudiarabisk nasjonal person, fordi den Den arabiske ligaen har instruert arabiske statar om å ikkje gje dei borgarskap.) Saudi-Arabia har ikkje signert Flyktningkonvensjonen frå 1951.[278]

Etter kvart som talet på saudiarabarar har vokse og oljeinntektene har stagnert, har det vore eit aukande press for «saudisering» (erstatte utanlandske arbeidarar med saudiarabarar), og den saudiarabiske regjeringa håpar å minke talet på utlendingar i landet.[279] Saudi-Arabia dreiv ut 800 000 jemenittar i 1990 og 1991[280] og har bygd ei sperring for å hindre ulovlege immigrantar og stoppe smugling av narkotika og våpen.[281] I november 2013 kasta Saudi-Arabia ut tusenvis av ulovlege etiopiarar frå kongedømet. Forskjellige menneskerettsinstansar har kritisert Saudi-Arabia for korleis dei har handsama saka.[282] Over 500 000 udokumenterte arbeidarar - hovudsakleg frå Somalia, Etiopia og Jemen — har blitt arrestert og deportert sidan 2013.[283]

Store byar[endre | endre wikiteksten]

Kultur[endre | endre wikiteksten]

Saudi-Arabia har mange hundreår gamle haldningar og tradisjonar, som ofte stammar frå den arabiske sivilisasjonen. Denne kulturen er kraftig påverka av den strenge, puritanske wahhabi-forma av islam, som oppstod på 1700-talet og som no dominerer landet. Wahhabi-islam er blitt kalla «det mest dominerande trekket ved saudiarabisk kultur.»[2]

Religion i samfunnet[endre | endre wikiteksten]

Pilegrimar ved Masjid Al Haram i Mekka.

Saudi-Arabia skil seg frå moderne muslimske land ved å vere den einaste staten som «har blitt skapt av jihad, det einaste som brukar Koranen som grunnlova si», og det einaste arabisk-muslimske landet «som har unngått europeisk imperialisme[285] Hejaz-regionen og byane Mekka og Medina er fødestaden til islam, målet for hajj-pilegrimane og dei to mest heilage byane i islam.[286]

Islam er statsreligion i Saudi-Arabia og lova krev at alle borgarar er muslimar.[287] Verken saudiarabiske borgarar eller gjestearbeidarar har rett til religionsfridom.[287] Den offisielle og dominerande forma for islam i kongedømet er wahhabisme, som oppstod i området Najd på 1700-talet. Tilhengjarar av retningar kalla det «salafisme»,[273] og meiner at wahhabi-læra reinsar utøvinga av islam gjennom nyvinningar eller praksisar som skil seg frå læra til Muhammed og følgjesveinane hans frå 600-talet.[288]

Saudi-Arabia er eit av få land som har eit religiøst politi (kalla haia eller mutaween), som patruljerer gatene og «påbyr godt og forbyr galt» ved å handheve korleis ein skal kle seg, strenge skilje mellom menn og kvinner, oppmøte ved bøn (salat) fem gonger kvar dag, forbod mot alkohol og andre aspekt av sjaria (islamsk lov). Privat i heimen kan oppførselen vere langt lausare og det er rapportert frå Daily Mail og WikiLeaks om at den saudiarabiske kongefamilien har ein heilt annan moralsk kode sjølv, med festar, narkotika og sex.[289]

Kongedømet brukar den islamske kalenderen, ein månekalder, og ikkje den internasjonale gregorianske kalenderen.[290] Dagleglivet er dominert av islamsk praksis. Føretak er stengde tre til fire gonger om dagen[291] i 30 til 45 minuttar medan dei tilsette og kundar vert sende for å be.[292] Helga er fredag og laurdag, ikkje laurdag og søndag, fordi fredagen er den heilagste dagen for muslimar.[75][293][294] I mange år var dei einaste to religiøse helgedagane som var offentleg godkjend id al-fitr og id al-adha. Id al-fitr er den «største» høgtida, ein tre dagar lang periode med «feiring, gåver og avslapping».[295]

I 2004 var kring halvparten av sendetida på saudiarabisk statleg fjernsyn for religiøse saker.[296] 90 % av bøker publiserte i kongedømet har religiøse tema, og dei fleste doktorgradene på universiteta er innan islamske studiar.[297] I det statlege skulesystemet er omtrent halvparten av pensum religiøst. Pensumet som over ein tolvårsperiode på barne- og ungdomsskulen dekkjer historie, litteratur og kultur frå den ikkje-muslimske verda, er totalt på berre 40 sider.[296]

«Kraftig religiøs motstand» måtte overvinnast for å ta i bruk nyvinningar som papirpengar (i 1951), kvinneleg utdanning (1964). fjernsyn (1965) og avskaffing av slaveriet (1962).[298] Offentleg støtte for tradisjonell politisk/religiøs struktur i kongedømet er så sterk at ein forskar som intervjua saudiarabarar fann ingen støtte i det heile for reformer for å sekularisere staten.[299]

På grunn av religiøse restriksjonar, manglar saudiarabisk kultur mangfald i religiøse uttrykk, byggverk, årlege festivalar og offentlege hendingar.[300][301] Feiring av andre (ikkje-wahhabi) islamske høgtider, som fødselsdagen til Muhammed og ashuradagen (ei viktig høgtid for 10–25 % av folkesetnaden [6][269][270][271] som er sjiamuslimar), er berre tolerert når det vert feira lokalt og på liten skala.[302] Sjiamuslimar vert òg diskriminerte innan tilsetjing, utdanning og rettssystemet i følgje Human Rights Watch.[303][304][305] Ikkje-muslimske festivalar som jul og påske er ikkje tolerert i det heile,[306] men det finst nesten ein million kristne i landet, i tillegg til hinduar og buddhistar blant dei utanlandske arbeidarane.[307][306] Det finst ingen kyrkjer, tempel eller andre ikkje-muslimske sakralbygg i landet. Forkynning av ikkje-muslimsk og konvertering frå islam til ein annan religion er ulovleg,[307] og fram til 2014 var distribusjon av «publikasjonar som inneheld andre religiøse trusretningar enn islam» (som Bibelen), visstnok straffbart med døden.[308][309] I skadeerstatningstilfelle ([dDiyya]]) vert ikkje-muslimar verdsett mindre enn muslimar.[306] Ateistar er i følgje lova erklært terroristar.[310] Saudiarabarar eller utlendingar som «stiller spørsmål ved det fundamentale i islamsk religion som landet er basert på» kan dømmast til så mykje som 20 år i fengsel.[311] Og minst ein religiøs minoritet, ahmadiyya-muslimane, har blitt deportert,[312] sidan dei i samsvar med lova er bannlyst frå å kome inn i landet.[313]

Islamske stader[endre | endre wikiteksten]

Wahhabisme er i mot å gje historiske og religiøse stader noko religiøs meining, sidan dei fryktar at det kan føre til 'shirk' (tilbeding), og dei viktigaste historiske, muslimske stadane (i Mekka og Medina) ligg i den vestlege regionen Hejaz.[286] Som følgje av dette er det estimert at 95 % av dei historiske bygningane i Mekka, dei fleste over tusen år gamle, er blitt øydelagd under det saudiarabiske styret på grunn av religiøse årsaker.[314] Kritikarar hevdar at over dei siste 50 åra har 300 historiske stader knytte til Muhammed, familien hans eller følgjesveinane hans, gått tapt,[315] og at det er færre enn 20 bygg att i Mekka som er datert attende til Muhammed si tid.[316] Av øydelagde bygg finn ein moskeen som vart bygd av dotter til Muhammed, Fatima, og andre moskear grunnlagd av Abu Bakr (svigerfar til Muhammed og den første kalifen), Umar (den andre kalifen), Ali (svigerson til Muhammed og den fjerde kalifen) og Salman al-Farsi (ein følgjesvein av Muhammed).[317]

Klede[endre | endre wikiteksten]

Saudiarabiske klede følgjer strengt hijab-prinsippa (det islamske prinsippet om anstendigheit, særleg med korleis ein kler seg). Dei hovudsakleg lause og flagrande, men heildekkande kleda, høver godt til ørkenklimaet i Saudi-Arabia. Tradisjonelt hadde menn kvite fotside klede av ull eller bomull (kalla ein thawb), med ein keffiyeh (ein stor ruteforma firkant av bomull som vert halde på plass av ein agal) eller ein ghutra (ein kvit firkant av finare bomull, og halde på plass av ein agal) på hovudet. På sjeldan, kjølige dagar, har saudiarabiske menn ei kamelhårskappe (bisht) over toppen. Kvinner går kledd i ein svart abaya eller andre svarte klede som dekkjer alt under halsen med unntak av hender og føter, men dei fleste kvinner dekkjer til hovudet i respekt for religionen. Dette vert kravd òg hos ikkje-muslimske kvinner og følgjer ein ikkje dette kan ein få politiet etter seg, særleg i meir konservative område av landet. Kvinnekleda er ofte dekorert med stamme motiv, myntar, paljettar, metallisk tråd og applikasjonar.

  • Ghutrah (arabisk غتره) er eit tradisjonelt hovudplagg som arabiske menn typisk går med. Det består av eit firkanta klede (skjerf), vanlegvis i bomull, som er bretta og svøypt på forskjellige måtar kring hovudet. Det vert ofte gått med i tørre klima, for å verne hovudet mot direkte solskin, og for å verne munnen og augo frå støv og sand i lufta.
  • Agal (arabisk عقال) er eit arabisk hovudplagg som består av eit band festa kring ghutrahen for å halde han på plass.Agalen er vanlegvis svart.
  • Thawb (arabisk ثوب) er eit standardarabisk ord for klesplagg. Han går ned til anklane og har vanlegvis lange erme, som ein robe.
  • Bisht (arabisk بشت) er ei tradisjonell arabisk kappe, vanlegvis nytta ved spesielle høve som bryllaup.
  • Abaya (arabisk عبائة) er eit kvinneplagg. Det er ei svart kappe som sit laust og dekkjer heile kroppen utanom hovudet. Somme kvinner vel å dekkje andletet med ein niqāb medan andre ikkje gjer det. Somme abayaer dekkjer òg toppen av hovudet.[318]

Kunst og underhaldning[endre | endre wikiteksten]

Kong Abdullah praktiserer falkejakt, ein tradisjonell fritidsaktivitet i Saudi-Arabia.

I 1970-åra var det mange kinoar i Saudi-Arabia, sjølv om dette ikkje var i tråd med wahhabi-normene.[319] Under den islamske vekkinga i 1980-åra, og som eit politisk svar på den auka islamist-aktivismen, der mellom anna Stormoskeen i Mekka vart innteken i 1979, stengde staten alle kinoar. Men kong Abdullah sette i gang reformer i 2005 då somme kinoar vart opna på ny,[318] mellom anna ved KAUST.

Frå 1700-talet og frametter har wahhabi-fundamentalisme motverka kunstnarisk utvikling som ikkje er konsistent med wahhabi-læra. I tillegg har det sunniislamske forbodet mot å avbilde folk avgrensa visuell kunst, som har ein tendens til å vere dominert av geometrisk, blomstrete og abstrakt design og kalligrafi. Etter kvart som oljerikdomen auka på 1900-talet vart landet eksponert for utlandet, og bygg, møblar og klede vart inspirert av Vesten. Musikk og dans har alltid vore ein del av saudiarabisk liv. Tradisjonell musikk er generelt knytt til dikt og sungen i lag. Instrument er mellom anna rabābah, eit instrument som liknar ei fele med tre strengar, og forskjellige perkusjonsinstrument, som ṭabl (tromme) og ṭār (tamburin). Av nasjonale dansar er den mest populære ein krigslinjedans kalla ʿarḍah, der rekkjer av menn, ofte væpna med sverd eller gevær, dansar til rytmen av trommer og tamburinar. Beduinpoesi, kalla nabaṭī, er framleis særs populært.[75]

Sensur har avgrensa utviklinga av saudiarabisk litteratur, sjølv om fleire saudiarabiske romanforfattarar og diktarar har blitt kritikarrost og seld godt i den arabiske verda. Dei har derimot blitt dårleg motteke offentleg i heimlandet. Av desse finn ein Ghazi Algosaibi, Abdelrahman Munif, Turki al-Hamad og Rajaa al-Sanea.[320][321][322]

Idrett[endre | endre wikiteksten]

Fotball er nasjonalsporten i Saudi-Arabia. Dykking, brettsegling, segling og basketball er òg populært, og vert spelt av både kvinner og menn. Det saudiarabiske landslaget i basketball, tok bronse i Asiameisterskapen i 1999.[323][324][325] Meir tradisjonelle idrettar som kamelløp vart populære i 1970-åra. Det vert halde løp på eit stadion i Riyadh kvar vinter. Det årlege kongelege kamelløpet, som byrja i 1974, er ein av dei viktigaste konkurransane innan idretten med deltakarar frå heile regionen. Falkejakt er framleis populært.[75]

Mat[endre | endre wikiteksten]

Saudiarabisk mat liknar kjøkenet til nabolanda på Den arabiske halvøya, og har vore påverka av tyrkisk, indisk, persisk og afrikansk mat. I følgje islam er det ikkje lov å ete svinekjøt eller andre dyr som ikkje er slakta i tråd med halal. Ein rett som består av fylt lam, kalla khūzī, er ein tradisjonell nasjonalrett. Kebab er populært, og det same er shāwarmā (shawarma), ein marinerte grilla kjøtrett av lam, får eller kylling. Som i andre arabiske land på Den arabiske halvøya er machbūs (kabsa), ein risrett med fisk eller reker, populær. Flatbrød høyrer med til nesten kvart einaste måltid, og det same gjer dadlar og fersk frukt. Kaffi, servert på tyrkisk måte, er ein tradisjonell drykk.[75]

Samfunnsproblem[endre | endre wikiteksten]

Økonomiske vanskar og det at Saudi-Arabia er eit religiøst, islamsk land, har skapt fleire samfunnsproblem. Ein sjeldan uavhengig meiningsmåling i 2010 indikerte at saudiarabarar var mest uroa over arbeidsløyse (10 % i 2010[326]), korrupsjon og religiøs ekstremisme.[327][328]

Kriminalitet har ikkje vore eit stort problem.[211] Men ungdomskriminalitet som tafheet (ulovlege veddeløp), dopmisbruk og alkoholbruk er eit aukande problem. Høg arbeidsløyse og ein generasjon unge menn som er misnøgd med kongefamilien er ein signifikant trugsel mot stabiliteten i det saudiarabiske samfunnet. Somme saudiarabarar meiner dei har rett på godt betalte, statlege jobbar, og då staten ikkje har klart å oppfylle denne kjensla av rett til jobb, har ført til stor misnøye.[329][330][331]

Barnemishandling

I følgje ein studie utført av dr. Nura Al-Suwaiyan, direktør for familietryggleiksproframmet ved eit nasjonalt sjukehus, vert eit av fire barn mishandla i Saudi-Arabia.[332] National Society for Human Rights rapporterer at nesten 45 % av barna i landet vert utsett for ei eller anna form for misbruk og vald i heimen.[333] Det vert òg hevda at menneskesmugling av kvinner er eit stort problem, og at smutthol i lova gjer at mange av dei vert utsette for mishandling og tortur.[334] I 2013 vedtok staten ei lov som kriminaliserte vald mot barn i heimen.[335]

Framandgjering av ungdom

Som mange muslimske land i Midtausten veks folketalet i Saudi-Arabia raskt og ein stor prosentdel av folkesetnaden er under 30 år,[336] og ein reknar med at det vil bli store endringar i saudiarabisk kultur når denne generasjonen vert eldre, og mange ting tyder på at liva deira og nivået av tilfredsheit vil vere forskjellig enn generasjonen før dei.

  • I fleire tiår har saudiarabarar klart å forvente seg lite krevjande, godt betalte statlege jobbar,[329] men no er det mindre oljeinntekter etter at folkeveksten har auka og dårleg utdanning avgrensar høvet til å bli tilsett i privat sektor. Ungdomen har ikkje den same forståinga av kor mykje levestandarden har endra seg sidan midten av 1900-talet som det foreldra hadde. Gjennomsnittsalderen for kongen og kronprinsen er 74, og dei er nesten 50 år eldre enn store delar av folkesetnaden.[39][337][338]
  • Ungdomslivsstilen frå verda utafor kjem på kant med den saudiarabiske kulturen om streng religiøs lydskap og likskap.[339]
Innavl

Saudi-Arabia er av dei landa som har flest ekteskap mellom syskenbarn og tremenningar i verda. Tradisjonelt vart dette nytta til å «sikre forholda mellom stammer og bevare familierikdom»,[340] Praksisen har blitt rekna som ein medverkande faktor til at hein har fleire alvorlege, genetiske sjukdommar som cystisk fibrose eller thalassemi, ein blodsjukdom, type 2 diabeter (som råkar kring 32 % av vaksne saudiarabarar), høgt blodtrykk, (som råkar 33 %),[341], sigdcellemangel, ryggmuskelsvinn, døvheit og stumheit.[342]

Fattigdom

Det estimert at talet på saudiarabarar under fattigdomsgrensa varierer frå 12,7%[343] og 2 5%[344] Avisrapportar og private estimerte i 2013 at «mellom to og fire millionar» av dei innfødde saudiarabarane i landet lever på «mindre enn kring 530 dollar i månaden» – kring 17 dollar om dagen - som vert rekna som fattigdomsgrensa i Saudi-Arabia. Som kontrast estimerer magasinet Forbes at den personlege formuen til kong Abdullah er på 18 milliardar dollar.[344]

Kvinner[endre | endre wikiteksten]

Kvinner har ikkje dei same rettane som menn i kongedømet. Det amerikanske utanriksdepartementet reknar den saudiarabiske staten si diskriminering av kvinner som eit «stort problem» i Saudi-Arabia og uttaler at kvinner har få politiske rettar på grunn av diskrimineringspolitikken til staten.[345] World Economic Forum 2010 Global Gender Gap Report rangerte Saudi-Arabia på 129. plass av 134 land for likestilling mellom menn og kvinner.[346] Andre kjelder har klaga på mangelen på lover som kriminaliserer vald mot kvinner.[345]

I august 2013 vart det vedteke ei lov som kriminaliserte vald mot kvinner i heimen. Straffa er 12 månader i fengsel og bøter opp mot 50 000 riyal (13 000 USD).[335][347][348]

Ei kvinne med niqāb. Under saudiarabisk lov må kvinner ha på hijab, men niqab er valfritt.

Etter saudiarabisk lov må kvar kvinne ha ein mannleg slektning som «verge»,[345] og ho må ha løyve frå han for å kunne reise, studere eller arbeide.[345][349][349][350]

I følgje ein leiande saudiarabisk feminist og journalist, Wajeha al-Huwaider, er «saudiarabiske kvinner svake, uansett kor høg status dei har, sjølv dei som vert 'bortskjemd', fordi dei ikkje har lover som vernar dei mot åtak frå kven som helst.»[351]

Kvinner møter diskriminering i retten, der vitnemålet til ein mann er like sterkt som vitnemålet til to kvinner i familie- eller arverett.[345] Polygami er lov for menn,[352] og menn har lov til å skilje seg frå konene sine (talaq) utan rettsgyldig grunnlagd.[353] Ei kvinne kan berre få skilsmisse ved samtykke frå ektemannen, eller via retten om ektemannen har skada ho.[354] I praksis er det særs vanskeleg for ei saudiarabisk kvinne å få skilsmisse gjennom retten.[354] Med omsyn til arverett, spesifiserer Koranen at visse delar av eigedomen til den avdøde må gjevast til dei koranske arvingane[355] og generelt får kvinner halvparten av dei mannlege arvingane.[355]

Den gjennomsnittlege alderen for ekteskap for saudiarabiske kvinner er 25 år,[356][357][358] og barnebryllaup er ikkje lenger vanleg.[359] I 2015 utgjorde saudiarabiske kvinner berre 13 % av arbeidsstyrken i landet, trass i at dei utgjorde 51 % av alle personar med akademisk grad.[360] Lesekunna hos kvinner er estimert til å vere 81 %, som er lågare enn hos mennene.[251][361]

Fedme er eit problem hos saudiarabarar i middelklassen og overklassen som har tenarar til å gjere tradisjonelt arbeid for seg, men som ikkje har lov til å køyre bil og derfor ikkje kjem seg ut av huset.[362]

Det religiøse politiet, kalla mutawaen, påtvinger kvinnene mange restriksjonar i det offentlege livet i Saudi-Arabia.[345][363] Restriksjonane gjer at kvinner må sitte for seg sjølv i spesialutforma familieseksjonar på restaurantar, må gå kledd med ein abaya og må dekkje til håret sitt.[345] Kvinner har heller ikkje lov å køyre bil.[364]

Fleire saudiarabiske kvinner har nådd høge stillingar i arbeidsmarknaden, som til dømes dr. Ghada Al-Mutairi som leiar eit medisinsk forskingssenter i California[365] og dr. Salwa Al-Hazzaa som leiar oftalmologisk avdeling ved King Faisal Specialist Hospital i Riyadh.[366] Den 25. september 2011 annonserte kong Abdullah at saudiarabiske kvinner skulle få stemmerett og kunne veljast inn i kommunestyra etter den neste valrunden. Den mannlege vergen måtte derimot gje løyve til at kvinna kunne få stemme.[367][368]

Somme kvinner har òg stor makt i heimen, og vel ofte «kvar barna skal gå på skule, kven og når dei skal gifte seg, og om ektemannen skal akseptere ein ny jobb, kven familien skal sosialisere med og kvar familien skal bu og dra på ferie.» Kvinnelege nettverk er medverkande til å gje «ektemennene, sønene og slektningar til venene sine viktige stillinagr».[369]

Utdanning[endre | endre wikiteksten]

Laboratoriebygg ved KAUST.

Utdanning er gratis på alle nivå. Skulesystemet består av grunnskule og vidaregåande skule. Ein stor del av pensum på alle nivå er vigd til islam, og på vidaregåande skule må ein velje om ein skal følgje ei religiøs eller teknisk utdanning. Lesekunna er 90,4 % for menn og kring 81,3 % for kvinner.[251] Skuleklassane er delte etter kjønn. Høgare utdanning har blitt kraftig utvida dei siste åra med mange nye universitet og høgskular sidan 2000. Av institusjonar for høgare utdanning finn ein, Kong Saud universitet som vart grunnlagd i 1957, Det islamske universitetet i Medina grunnlagd i 1961, og Kong Abdulaziz universitet i Jeddah grunnlagd i 1967. andre høgskular og universitet legg vekt på pensum innan vitskap og teknologi, militærstudiar, religion og medisin. Det finst særleg mange institutt for islamske studiar.[75]

I følgje kritikarar er ikkje saudiarabisk pensum berre dominert av islam, men lid under wahhabi-dogma som fremjar hat mot ikkje-muslimar og ikkje-wahhabiar[370] og manglar teknisk undervisning og anna undervisning som er nytt for produktive yrke.[251][371]

Memorering av store delar av Koranen på rams, tolking og forståinga (tafsir) av Koranen, og deltaking av islamsk tradisjon i kvardagslivet er kjernen i pensum. Religion lært på denne måten er òg obligatorisk for alle universitetsstudentar.[372] Som følgje av dette manglar saudiarabisk ungdom «generell utdanning og teknisk kunne som privatsektoren treng» i følgje CIA.[251] The Chronicle of Higher Education skreiv i 2010 at «landet treng utdanna, unge saudiarabarar med salbar kompetanse og kapasitet for nyvinning og entrepenørskap. Det saudiarabiske utdanningssystemet leverer ikkje dette, sidan det er gjennomtrengt av pugglæring og religiøse instruksjonar.»[371]

Den religiøse sektoren av saudiarabisk, nasjonalt pensum, vart undersøkt i 2006 av Freedom House som konkluderte med at «religiøst pensum i saudiarabiske offentlege skular fremjar framleis ein hat-ideologi mot 'vantru', det vil sei kristne, jødar, sjiamuslimar, sufiar, sunnimuslimar som ikkje følgjer wahhabi-doktrinen, hinduar, ateistar og andre».[373][374] Det saudiarabiske, religiøse pensumet vert lært utafor kongedømet via saudarabiske madrasah, skular og klubbar over heile verda.[375]

Saudi-Arabia støttar wahhabismelæra som sunniislamske jihadistgrupper sluttar seg til, som ISIS, Al-Qaida og Nusra-fronten. Denne radikale læra finn stad i saudiarabisk-betalte moskear og madrasas i den islamske verda frå Marokko til Pakistan til Indonesia.[376]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  • Tripp, Harvey; North, Peter (2003). Culture Shock, Saudi Arabia. A Guide to Customs and Etiquette. Singapore; Portland, Oregon: Times Media Private Limited. 
  • Abir, Mordechai (1987). Saudi Arabia in the oil era: regime and elites : conflict and collaboration. ISBN 978-0-7099-5129-2. 
  • Abir, Mordechai (1993). Saudi Arabia: Government, Society, and the Persiabukta Crisis. ISBN 978-0-415-09325-5. 
  • Al-Rasheed, Madawi (2010). A History of Saudi Arabia. ISBN 978-0-521-74754-7. 
  • Bowen, Wayne H. (2007). The History of Saudi Arabia. ISBN 978-0-313-34012-3. 
  • Hegghammer, Thomas (2010). Jihad in Saudi Arabia: Violence and Pan-Islamism Since 1979. ISBN 978-0-521-73236-9. 
  • House, Karen Elliott (18. september 2012). On Saudi-Arabia: Its People, Past, Religion, Fault Lines—and Future. Alfred A. Knopf. ISBN 0307272168. 
  • Long, David E. (2005). Culture and Customs of Saudi Arabia. ISBN 978-0-313-32021-7. 
  • Malbouisson, Cofie D. (2007). Focus on islamic issues. ISBN 978-1-60021-204-8. 
  • Otto, Jan Michiel (2010). Sharia Incorporated: A Comparative Overview of the Legal Systems of Twelve Muslim Countries in Past and Present. ISBN 978-90-8728-057-4. 
  1. Madawi Al-Rasheed (2013). A Most Masculine State: Gender, Politics and Religion in Saudi-Arabia. s. 65. 
  2. 2,0 2,1 Tripp, Culture Shock, 2003: s.14
  3. Malbouisson, s. 23
  4. «Saudi Arabia profile – Key facts». BBC News. 23. mai 2013
  5. «Saudi-Arabia Launches New Housing Scheme To Ease Shortage». http://gulfbusiness.com/2014/03/saudi-arabia-launches-new-housing-scheme-ease-shortage/. 
  6. 6,0 6,1 6,2 «Demography of Religion in the Gulf». Mehrdad Izady. 2013. http://gulf2000.columbia.edu/images/maps/GulfReligionGeneral_lg.png. 
  7. http://www.eia.gov/countries/index.cfm?view=production
  8. Human Development Report 2014 (PDF). United Nations. 2013. s. 159. 
  9. James Wynbrandt (2004). A Brief History of Saudi-Arabia. Infobase Publishing. s. 242. ISBN 978-1-4381-0830-8. 
  10. Soldatkin, Vladimir; Astrasheuskaya, Nastassia (9. november 2011), Saudi-Arabia to overtake Russia as top oil producer-IEA, http://www.reuters.com/article/2011/11/09/russia-energy-iea-idUSL6E7M93XT20111109 
  11. «UAE has most diversified GCC economy». emirates247.com. 6. januar 2014. http://www.emirates247.com/business/economy-finance/uae-has-most-diversified-gcc-economy-2014-01-06-1.533612. 
  12. «The Authoritarian Resurgence: Saudi-Arabia’s Anxious Autocrats». http://carnegieendowment.org/2015/04/15/authoritarian-resurgence-saudi-arabia-s-anxious-autocrats. Henta 10. oktober 2015. 
  13. 13,0 13,1 Democracy index 2012 Democracy at a standstill (PDF). The Economist Intelligence Unit. 2012. 
  14. 14,0 14,1 «Freedom House. Saudi-Arabia». http://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2013/saudi-arabia#.VDv_IVfz70Q. 
  15. The Military Balance 2014: Top 15 Defence Budgets 2013 (IISS)
  16. «The 15 countries with the highest military expenditure i 2013 (table)» (PDF). Stockholm internasjonale fredforskingsinstitutt. http://books.sipri.org/product_info?c_product_id=476. 
  17. 17,0 17,1 «Trends in International Arms Transfer, 2014». Stockholm internasjonale fredforskingsinstitutt. http://books.sipri.org/product_info?c_product_id=495. Henta 18. mars 2015. 
  18. Barry Buzan (2004). The United States and the Great Powers. Cambridge, United Kingdom: Polity Press. s. 71. ISBN 0-7456-3375-7. 
  19. «The erosion of Saudi-Arabia's image among its neighbours». Middleeastmonitor.com. 7. november 2013. http://www.middleeastmonitor.com/articles/middle-east/8207-the-erosion-of-saudi-arabias-image-among-its-neighbours. 
  20. 20,0 20,1 20,2 20,3 «Background Note: Saudi-Arabia». U.S. State Department. http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3584.htm. 
  21. Bernard Lewis (2003). The Crisis of islam. s. xx–xxi. ISBN 0-679-64281-1. 
  22. Peter W. Wilson; Douglas Graham (1994). Saudi-Arabia: the coming storm. s. 46. ISBN 1-56324-394-6. 
  23. 23,0 23,1 Mehran Kamrava (2011). The Modern Middle East: A Political History Since the First World War. s. 67. ISBN 978-0-520-26774-9. 
  24. James Wynbrandt; Fawaz A. Gerges (2010). A Brief History of Saudi-Arabia. s. xvii. ISBN 978-0-8160-7876-9. 
  25. Wahbi Hariri-Rifai; Mokhless Hariri-Rifai (1990). The heritage of the Kingdom of Saudi-Arabia. s. 26. ISBN 978-0-9624483-0-0. 
  26. «Islamic State sets sights on Saudi-Arabia». BBC. http://www.bbc.com/news/world-europe-30061109. 
  27. Matthew Gordon (2005). The Rise of islam. s. 4. ISBN 0-313-32522-7. 
  28. James E. Lindsay (2005). Daily Life in the Medieval islamic World. s. 33. ISBN 0-313-32270-8. 
  29. 29,00 29,01 29,02 29,03 29,04 29,05 29,06 29,07 29,08 29,09 29,10 29,11 29,12 29,13 «History of Arabia». Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/31568/history-of-Arabia. 
  30. William Gordon East (1971). The changing map of Asia. s. 75–76. ISBN 978-0-416-16850-1. 
  31. William J. Bernstein (2008) A Splendid Exchange: How Trade Shaped the World. Grove Press. s. 191 ff
  32. Bowen, s. 68
  33. Nikshoy C. Chatterji (1973). Muddle of the Middle East, Volume 2. s. 168. ISBN 0-391-00304-6. 
  34. Bowen, s. 69–70
  35. Ian Harris; Stuart Mews; Paul Morris; John Shepherd (1992). Contemporary Religions: A World Guide. s. 369. ISBN 978-0-582-08695-1. 
  36. Mahmud A. Faksh (1997). The Future of islam in the Middle East. s. 89–90. ISBN 978-0-275-95128-3. 
  37. D. Gold (6. april 2003) «Reining in Riyadh». NYpost (JCPA)
  38. "The Saud Family and Wahhabi islam". Library of Congress Country Studies.
  39. 39,0 39,1 David Murphy (2008). The det arabiske opprøret 1916–18: Lawrence Sets Arabia Ablaze. s. 5–8. ISBN 978-1-84603-339-1. 
  40. Madawi Al Rasheed (1997). Politics in an Arabian Oasis: The Rashidis of Saudi-Arabia. s. 81. ISBN 1-86064-193-8. 
  41. Ewan W. Anderson; William Bayne Fisher (2000). The Middle East: Geography and Geopolitics. s. 106. ISBN 978-0-415-07667-8. 
  42. R. Hrair Dekmejian (1994). Islam in Revolution: Fundamentalism in the Arab World. s. 131. ISBN 978-0-8156-2635-0. 
  43. Spencer Tucker; Priscilla Mary Roberts (205). The Encyclopedia of First World War. s. 565. ISBN 978-1-85109-420-2. 
  44. Albert Hourani (2005). A History of the Arab Peoples. s. 315–319. ISBN 978-0-571-22664-1. 
  45. James Wynbrandt; Fawaz A. Gerges (2010). A Brief History of Saudi Arabia. s. 182. ISBN 978-0-8160-7876-9. 
  46. Robert Lacey (2009). Inside the Kingdom. s. 15–16. ISBN 978-0-09-953905-6. 
  47. Mohamad Riad El Ghonemy (1998). Affluence and Poverty in the Middle East. s. 56. ISBN 978-0-415-10033-5. 
  48. 48,0 48,1 Al-Rasheed, s. 136–137
  49. Joy Winkie Viola (1986). Human Resources Development in Saudi Arabia: Multinationals and Saudization. s. 37. ISBN 978-0-88746-070-8. 
  50. Angel Rabasa; Cheryl Benard; Peter Chalk (2005). The Moslem World after 9/11. s. 42. ISBN 978-0-8330-3712-1. 
  51. Toby Craig Jones (2010). Desert Kingdom: How Oil and Water Forged Modern Saudi Arabia. s. 218–219. ISBN 978-0-674-04985-7. 
  52. 52,0 52,1 52,2 Hegghammer, s. 24
  53. Anthony H. Cordesman (2003). Saudi-Arabia Enters the 21st Century. s. 174. ISBN 978-0-275-98091-7. 
  54. Abir (1993), s. 114
  55. Robert Fisk (2005) The Great War For Civilisation. Fourth Estate. s. 23. ISBN 1-4000-7517-3
  56. Christopher Blanchard (2009). Saudi Arabia: Background and U.S. Relations. United States Congressional Research Service. s. 5–6. 
  57. Hegghammer, s. 31
  58. Al-Rasheed, s. 212
  59. 59,0 59,1 Anthony H. Cordesman (2009). Saudi-Arabia: National Security in a Troubled Region. s. 50–52. ISBN 978-0-313-38076-1. 
  60. Flood sparks rare action, 29. januar 2011, Arkivert frå den opphavlege versjonen den 1. februar 2011, https://web.archive.org/web/20110201053307/http://www.montrealgazette.com/news/Flood+sparks+rare+action/4189873/story.html 
  61. Dozens detained in Saudi over flood protests, 29. januar 2011, Arkivert frå den opphavlege versjonen den 31. januar 2011, http://www.webcitation.org/5w9qUZeyR 
  62. Robert Fisk (5. mai 2011), Saudis mobilise thousands of troops to quell growing revolt, London, Arkivert frå den opphavlege versjonen den 5. mars 2011, http://www.webcitation.org/5wxaC4jgz 
  63. Saudi ruler offers $36bn to stave off uprising amid warning oil price could double, London, 24. februar 2011, http://www.telegraph.co.uk/finance/oilprices/8344421/Saudi-ruler-offers-36bn-to-stave-off-uprising-amid-warning-oil-price-could-double.html 
  64. «Saudi king gives billion-dollar cash boost to housing, jobs – Politics & Economics». Bloomberg via ArabianBusiness.com. 23. februar 2011. http://www.arabianbusiness.com/saudi-king-gives-billion-dollar-cash-boost-housing-jobs--382623.html. 
  65. «King Abdullah Returns to Kingdom, Enacts Measures to Boost the Economy». U.S.-Saudi Arabian Business Council. 23. februar 2011. http://www.us-sabc.org/custom/news/details.cfm?id=957#.UkGdfT_FMpE. 
  66. Saudi king announces new benefits, Al Jazeera, 23. februar 2011, http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2011/02/2011223105328424268.html 
  67. Saudi-Arabia's king announces huge jobs and housing package, 18. mars 2011, http://www.theguardian.com/world/2011/mar/18/saudi-arabia-job-housing-package 
  68. Donna Abu (18. mars 2011), Saudi King to Spend $67 Billion on Housing, Jobs in Bid to Pacify Citizens, http://www.bloomberg.com/news/2011-03-18/saudi-arabian-king-abdullah-boosts-spending-as-protests-sweep-arab-world.html 
  69. Abeed al-Suhaimy (23. mars 2011), Saudi-Arabia announces municipal elections, Asharq al-Awsat, Arkivert frå den opphavlege versjonen den 2. april 2011, http://www.webcitation.org/5xePFpuTH 
  70. Donna Abu-Nasr (28. mars 2011), Saudi Women Inspired by Fall of Mubarak Step Up Equality Demand, Bloomberg, Arkivert frå den opphavlege versjonen den 2. april 2011, http://www.webcitation.org/5xeO2w5aG 
  71. Saudis vote in municipal elections, results on Sunday, 30. september 2011, Arkivert frå den opphavlege versjonen den 14. desember 2011, http://www.webcitation.org/63xUk7Xwe 
  72. 72,0 72,1 72,2 72,3 Marshall Cavendish (2007). World and Its Peoples: the Den arabiske halvøya. s. 78. ISBN 978-0-7614-7571-2. 
  73. Gerhard Robbers (2007). Encyclopedia of world constitutions, Volume 1. s. 791. ISBN 0-8160-6078-9. 
  74. 74,0 74,1 Oystein Noreng (2005). Crude power: politics and the oil market. s. 97. ISBN 978-1-84511-023-9. 
  75. 75,00 75,01 75,02 75,03 75,04 75,05 75,06 75,07 75,08 75,09 75,10 75,11 75,12 «Encyclopaedia Britannica Online: Saudi-Arabia». Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/525348/Saudi-Arabia. 
  76. Long, s. 85
  77. Marshall Cavendish (2007). World and Its Peoples: the Den arabiske halvøya. s. 92–93. ISBN 978-0-7614-7571-2. 
  78. 78,0 78,1 Al-Rasheed, s. 180, 242–243, 248, 257–258
  79. Ondrej Barenek (2009). «Divided We Survive: A Landscape of Fragmentation in Saudi Arabia» (PDF). Middle East Brief (Brandeis University Crown Center for Middle East Studies) (33). 
  80. Web 2.0 Technologies and Democratic Governance, Christopher G. Reddick, Stephen Kwamena Aikins – 2012
  81. Saudi Arabia gives women right to vote, London, 25. september 2011, http://www.guardian.co.uk/world/2011/sep/25/saudi-arabia-women-vote-elections 
  82. 82,0 82,1 82,2 Christian Campbell (2007). Legal Aspects of Doing Business in the Middle East. s. 265. ISBN 978-1-4303-1914-6. 
  83. Library of Congress, Federal Research Division (2006). «Country Profile: Saudi-Arabia». http://memory.loc.gov/frd/cs/profiles/Saudi_Arabia.pdf. 
  84. 84,0 84,1 «The huset Saud: rulers of modern Saudi-Arabia», Financial Times, 30. september 2010, http://peakoil.com/publicpolicy/the-house-of-saud-rulers-of-modern-saudi-arabia 
  85. Bowen, s. 15
  86. Roger Owen (2000). State, power and politics in the making of the modern Middle East. s. 56. ISBN 978-0-415-19674-1. 
  87. Saudi King Abdullah to go to US for medical treatment, BBC News, 21. november 2010, http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-11807255 
  88. «Biographies of Ministers». Royal Embassy of Saudi-Arabia, Washington, DC. http://www.saudiembassy.net/about/Biographies-of-Ministers.aspx. 
  89. «Prince Salman resumes duties at governorate», Arab News, 23. november 2010, Arkivert frå den opphavlege versjonen den 24. november 2010, https://web.archive.org/web/20101124194326/http://arabnews.com/saudiarabia/article199149.ece 
  90. 90,0 90,1 When kings and princes grow old, 15. juli 2010, http://www.economist.com/node/16588422 
  91. Joseph Kostiner (2009). Conflict and cooperation in the Persiabukta region. s. 236. ISBN 978-3-531-16205-8. 
  92. Steven R. David (2008). Catastrophic consequences: civil wars and American interests. s. 33–34. ISBN 978-0-8018-8989-9. 
  93. Neil MacFarquhar (22. oktober 2011), «Prince Sultan bin Abdel Aziz of Saudi Arabia Dies», The New York Times, http://www.nytimes.com/2011/10/23/world/middleeast/prince-sultan-bin-abdel-aziz-of-saudi-arabia-dies.html?_r=1&pagewanted=all 
  94. Obituary: Prince Nayef bin Abdul Aziz Al Saud, BBC, 16. juni 2012, http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-15500679 
  95. Jennifer Bond Reed; Brenda Lange (2006). Saudi Royal Family. s. 14. ISBN 978-0-7910-9218-7. 
  96. Anthony H. Cordesman (2003). Saudi-Arabia Enters the 21st Century. s. 47, 142. ISBN 978-0-275-98091-7. 
  97. Sonia Alianak (2007). Middle Eastern leaders and islam: a precarious equilibrium. s. 67. ISBN 978-0-8204-6924-9. 
  98. Bowen, s. 108
  99. «The corrupt, feudal world of the huset Saud», The Independent (London), 14. mai 2003, https://web.archive.org/web/20111010181738/http://www.independent.co.uk/opinion/commentators/fisk/robert-fisk-the-corrupt-feudal-world-of-the-house-of-saud-538468.html 
  100. Abir (1993), s. 73
  101. M. Jane Davis (1996). Security issues in the post-cold war world. s. 81. ISBN 978-1-85898-334-9. 
  102. William Holden (1982). Saudi-Arabia and its royal family. s. 154–156. ISBN 0-8184-0326-8. 
  103. Michael Curtis (1986). The Middle East reader. s. 235. ISBN 978-0-88738-101-0. 
  104. Roger Burbach; Ben Clarke (2002). September 11 and the U.S. war: beyond the curtain of smoke. s. 32. ISBN 978-0-87286-404-7. 
  105. Freedom House (2005). Freedom in the Middle East and North Africa: A Freedom in the World Special Edition. s. 63. ISBN 978-0-7425-3775-0. 
  106. Lowell Bergman (9. oktober 2001), «A Nation Challenged: The Plots; Saudi-Arabia Also a Target Of Attacks, U.S. Officials Say», The New York Times, http://www.nytimes.com/2001/10/09/world/nation-challenged-plots-saudi-arabia-also-target-attacks-us-officials-say.html 
  107. David Ottaway (2008). The King's Messenger. Prince Bandar Bin Sultan and America's Tangled Relationship with Saudi-Arabia. s. 162. ISBN 978-0-8027-1690-3. 
  108. David Robertson (7. juni 2007), «Saudi bribe claims delay £20bn fighter deal», The Times (London), http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article1899614.ece 
  109. «Interview: Bandar Bin Sultan». PBS. 2001. http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/terrorism/interviews/bandar.html. 
  110. Anthony H. Cordesman (2005). National Security in Saudi-Arabia: Threats, Responses, and Challenges. s. 284. ISBN 978-0-275-98811-1. 
  111. David Leigh; Rob Evans (7. juni 2007), «BAE accused of secretly paying £1bn to Saudi prince», The Guardian (London), http://www.guardian.co.uk/world/2007/jun/07/bae1 
  112. Michael Herman (20. september 2007), «BAE Systems sued over alleged Saudi bribes», The Times (London), http://business.timesonline.co.uk/tol/business/law/article2498504.ece 
  113. Dearbail Jordan; Christine Buckley (11. juni 2007), «Prince Bandar denies BAE bribery claims», The Times (London), http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/engineering/article1914426.ece 
  114. Lord Goldsmith defends BAE Systems plea deal, BBC News, 6. februar 2010, http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/8501916.stm 
  115. «Corruption Perceptions Index 2010». Transparency International. 15. desember 2010. http://www.transparency.org/policy_research/surveys_indices/cpi/2010/results. 
  116. «Saudi king speeds reforms», Financial Times, 15. februar 2009, http://www.ft.com/cms/s/0/31b61bc4-fb3a-11dd-bcad-000077b07658.html 
  117. «Prince Naif appointed deputy Saudi PM», Financial Times, 27. mars 2009, http://www.ft.com/cms/s/0/2c0d7fcc-1b1b-11de-8aa3-0000779fd2ac.html 
  118. «Reform in Saudi-Arabia: At a snail's pace», The Economist, 30. september 2010, http://www.economist.com/node/17149062?story_id=17149062&fsrc=rss 
  119. Natalie Goldstein (2010). Religion and the State. s. 118. ISBN 978-0-8160-8090-8. 
  120. Federal Research Division (2004). Saudi-Arabia A Country Study. s. 232. ISBN 978-1-4191-4621-3. 
  121. 121,0 121,1 Nawaf E. Obaid (September 1999). «The Power of Saudi-Arabia's islamic Leaders». Middle East Quarterly VI (3): 51–58. 
  122. Fouad Farsy (1992). Modernity and tradition: the Saudi equation. s. 29. ISBN 978-1-874132-03-5. 
  123. 123,0 123,1 123,2 Ron Eduard Hassner (2009). War on sacred grounds. s. 143. ISBN 978-0-8014-4806-5. 
  124. Abir (1987), s. 30
  125. 125,0 125,1 Abir (1993), s. 21
  126. 126,0 126,1 Nada Bakri (29. november 2010), «Abdullah, King of Saudi-Arabia», The New York Times, http://topics.nytimes.com/topics/reference/timestopics/people/a/abdullah_bin_abdul_aziz_alsaud/index.html 
  127. Abir (1987), s. 4
  128. Peter W. Wilson; Douglas Graham (1994). Saudi-Arabia: the coming storm. s. 16. ISBN 1-56324-394-6. 
  129. Long, s. 11
  130. International Business Publications (2011). Saudi-Arabia King Fahd Bin Abdul Aziz Al-Saud Handbook. ISBN 0-7397-2740-0. 
  131. Philip Mattar (2004). Encyclopedia of the Modern Middle East & North Africa: Vol.1 A-C. s. 101. ISBN 978-0-02-865770-7. 
  132. Bowen, s. 13
  133. Robert W. Hefner (2011). Shari'a Politics: islamic Law and Society in the Modern World. s. 58. ISBN 978-0-253-22310-4. 
  134. Juan Eduardo Campo (2006). Encyclopedia of islam. s. 288. ISBN 978-0-8160-5454-1. 
  135. 135,0 135,1 Otto, s. 161–162
  136. Oxford Business Group (2009). The Report: Saudi-Arabia 2009. s. 202. ISBN 978-1-902339-00-9. 
  137. Otto, s. 157
  138. John L. Esposito (1998). Islam and politics. s. 110–112. ISBN 978-0-8156-2774-6. 
  139. Christian Campbell (2007). Legal Aspects of Doing Business in the Middle East. s. 268–269. ISBN 978-1-4303-1914-6. 
  140. «International: Law of God versus law of man; Saudi-Arabia». The Economist. 13 Oct 2007. 
  141. 141,0 141,1 saudiarabiske justice: Cruel, or just unusual?, 14. juni 2001, http://www.economist.com/node/656147 
  142. 142,0 142,1 Tentative steps in Saudi-Arabia: The king of Saudi Arabia shows some reformist credentials, 17. februar 2009, http://www.economist.com/node/13134598 
  143. «Support for shake-up of Saudi justice system», Financial Times, 4. oktober 2007, http://www.ft.com/cms/s/0/ec3ad182-72a2-11dc-b7ff-0000779fd2ac.html 
  144. Saudi Justice?, CBS News, 5. desember 2007, http://www.cbsnews.com/stories/2004/05/06/60minutes/main615986.shtml 
  145. 145,0 145,1 Otto, s. 175
  146. 146,0 146,1 146,2 Federal Research Division (2004). Saudi Arabia A Country Study. s. 304. ISBN 978-1-4191-4621-3. 
  147. Saudi executioner tells all, BBC News, 5. juni 2003, http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2966790.stm 
  148. 148,0 148,1 Terance D. Miethe; Hong Lu (2004). Punishment: a comparative historical perspective. s. 63. ISBN 978-0-521-60516-8. 
  149. Janine di Giovanni (14. oktober 2014), When It Comes to Beheadings, ISIS Has Nothing Over Saudi Arabia, http://www.newsweek.com/2014/10/24/when-it-comes-beheadings-isis-has-nothing-over-saudi-arabia-277385.html 
  150. «2010 Human Rights Report: Saudi-Arabia». U.S. State Department. 8. april 2011. http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2010/nea/154472.htm. 
  151. «2009 Human Rights Report: Saudi Arabia». U.S. State Department. 11. mars 2010. http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2009/nea/136079.htm. 
  152. «2008 Human Rights Report: Saudi-Arabia». U.S. State Department. 25. februar 2009. http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2008/nea/119126.htm. 
  153. «2007 Human Rights Report: Saudi-Arabia». U.S. State Department. 11. mars 2008. http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2007/100605.htm. 
  154. «Saudi Arabia declares all atheists are terrorists in new law to crack down on political dissidents» Independent, april 2014
  155. Report: Saudi girl accepts lashing for assaulting headmistress, CNN, 24. januar 2010, http://articles.cnn.com/2010-01-24/world/saudi.arabia.lashes_1_lashes-al-watan-saudi-city?_s=PM:WORLD 
  156. «Saudis Face Soaring Blood-Money Sums», The Washington Post, 27. juli 2008, http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/07/26/AR2008072601785.html 
  157. Anthony Shoult (2006). Doing business with Saudi Arabia. s. 95. ISBN 978-1-905050-06-2. 
  158. Human Rights Watch (2008). Precarious Justice. s. 3, 4, 101, 102, 108–115. 
  159. Analysis: Saudi rough justice, BBC News, 28. mars 2000, http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/693680.stm 
  160. Here are the 10 countries where homosexuality may be punished by death, 24. februar 2014, http://www.washingtonpost.com/blogs/worldviews/wp/2014/02/24/here-are-the-10-countries-where-homosexuality-may-be-punished-by-death/ 
  161. Al-Rasheed, s. 250–252
  162. Otto, s. 168, 172
  163. «Dispatches: Obama Refuses to Talk Human Rights in Saudi Arabia». Human Rights Watch. 31. mars 2014. http://www.hrw.org/news/2014/03/31/dispatches-obama-refuses-talk-human-rights-saudi-arabia. 
  164. «USCIRF Urges President: Raise Religious Freedom on Saudi Trip». United States Commission on International Religious Freedom. 26. mars 2014.
  165. «SAUDI ARABIA: THE DEATH OF A DESERT MONARCH». TIME. 7. april 1975.
  166. «Saudi Arabian justice: Cruel, or just unusual?». The Economist. 14. juni 2001
  167. «Saudi Justice?». CBS news. 6. mai 2004.
  168. Bayan Perazzo (14. januar 2013) «Nightmare in Saudi Arabia: The Plight of Foreign Migrant Workers». The Daily Beast.
  169. Saudi Arabian official filmed beating foreign workers with a belt as they visit passport office to get their visas, London, http://www.dailymail.co.uk/news/article-2332691/saudiarabiske-official-filmed-beating-foreign-workers-belt-visit-passport-office-visas.html 
  170. Genet Kumera (24. november 2013), Beyond Outrage: How the African Diaspora Can Support Migrant Worker Rights in the Middle East, http://www.huffingtonpost.com/kumera-genet/beyond-outrage-how-the-af_b_4319840.html 
  171. Beatrice Thomas (10. november 2013) «Saudi services suffer under visa clampdown». Arabian Business.
  172. «Saudi 'beating' video sparks human rights probe». Arabian Business.
  173. «Initiatives and Actions to Combat Terrorism». Kingdom of Saudi Arabia. p. 6. http://www.saudiembassy.net/files/PDF/Reports/Counterterrorism.pdf. 
  174. «Saudi-Arabia's brutal punishment of a dissident». The Baltimore Sun. http://www.baltimoresun.com/news/opinion/oped/bs-ed-saudi-arabia-20150114-story.html. 
  175. «Saudi Arabia court gives death penalty to man who renounced his Muslim faith». The Daily Telegraph. 24. februar 2015. http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/saudiarabia/11431509/Saudi-Arabia-court-gives-death-penalty-to-man-who-renounced-his-Moslem-faith.html. 
  176. «United Nations Member States». United Nations. http://www.un.org/en/members/index.shtml#s. 
  177. «The foreign policy of the Kingdom of Saudi-Arabia». Ministry of Foreign Affairs, Saudi-Arabia. 5. juli 2005. http://www.mofa.gov.sa/SITES/MOFAEN/ABOUTKINGDOM/KINGDOMFOREIGNPOLICY/Pages/KingdomPolicy34645.aspx. 
  178. «No politics for Ben Ali in Kingdom», Arab News, 19. januar 2011, Arkivert frå den opphavlege versjonen den 21. januar 2011, https://web.archive.org/web/20110121172720/http://arabnews.com/saudiarabia/article238363.ece 
  179. Arab leaders issue resolutions, emphasize Gaza reconstruction efforts, 20. januar 2009, http://www.kuna.net.kw/NewsAgenciesPublicSite/ArticleDetails.aspx?id=1969914&Language=en 
  180. «OPEC : Brief History». Organization of the Petroleum Exporting Countries. http://www.opec.org/opec_web/en/about_us/24.htm. Henta 11. oktober 2015. 
  181. J Jonsson David (2006). Islamic Economics and the Final Jihad. s. 249–250. ISBN 978-1-59781-980-0. 
  182. Jihad and the Saudi petrodollar, BBC News, 15. november 2007, http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/7093423.stm 
  183. Malbouisson, s. 26
  184. Madawi Al-Rasheed (2010). A History of Saudi-Arabia. s. 233. ISBN 978-0-521-74754-7. 
  185. Markus Kaim (2008). Great powers and regional orders: the United States and the Persiabukta. s. 68. ISBN 978-0-7546-7197-8. 
  186. Al-Rasheed, s. 178, 222
  187. Declan Walsh (5. desember 2010), «WikiLeaks cables portray Saudi-Arabia as a cash machine for terrorists», The Guardian (London), http://www.guardian.co.uk/world/2010/dec/05/wikileaks-cables-saudi-terrorist-funding 
  188. «Fueling Terror». Institute for the Analysis of Global Security. http://www.iags.org/fuelingterror.html. 
  189. Malbouisson, s. 27
  190. Ishaan Tharoor (6. desember 2010), WikiLeaks: The Saudis' Close but Strained Ties with Pakistan, Arkivert frå den opphavlege versjonen den 3. januar 2011, http://www.webcitation.org/5vT9Sxrsk 
  191. Pascal Ménoret (2005). The Saudi enigma: a history. s. 22. ISBN 978-1-84277-605-6. 
  192. Peter Walker (22. november 2007), «Irak's foreign militants 'come from US allies'», The Guardian (London), http://www.guardian.co.uk/world/2007/nov/22/iraq.peterwalker1 
  193. Peter J. Burnell; Vicky Randall (2007). Politics in the developing world. s. 449. ISBN 978-0-19-929608-8. 
  194. Quintan Wiktorowicz (2004). Islamic activism: a social movement theory approach. s. 255. ISBN 978-0-253-34281-2. 
  195. "WikiLeaks Shows a Saudi Obsession With Iran". The New York Times. 16. juli 2015.
  196. Ian Black; Simon Tisdall (28. november 2010), «Saudi-Arabia urges US attack on Iran to stop nuclear programme», The Guardian (London), http://www.guardian.co.uk/world/2010/nov/28/us-embassy-cables-saudis-iran 
  197. Matthew Lee; Bradley Klapper; Julie Pace (25. november 2013), Obama advised Netanyahu of Iran talks in September, https://web.archive.org/web/20131127071458/http://hosted.ap.org/dynamic/stories/U/US_IRAN_SECRET_TALKS? 
  198. Ian Black (24. november 2013), Iran nuclear deal: Saudi-Arabia and Gulf react with caution, http://www.theguardian.com/world/2013/nov/24/iran-nuclear-deal-middle-east-reaction-saudi-arabia 
  199. Angus McDowall (9. oktober 2013), Insight: Saudis brace for 'nightmare' of U.S.-Iran rapprochement, http://www.reuters.com/article/2013/10/09/us-saudi-usa-iran-insight-idUSBRE9980IT20131009 
  200. Abdulmajeed al-Buluwi (14. april 2014). «US, Saudi drifting apart despite Obama visit». Al-Monitor. Henta 9. juni 2015.
  201. 201,0 201,1 Chulov, Martin. «Saudi Arabian troops enter Bahrain as regime asks for help to quell uprising». http://www.theguardian.com/world/2011/mar/14/saudi-arabian-troops-enter-bahrain. Henta 11. oktober 2015. 
  202. «Maliki: Saudi and Qatar at war against Iraq». http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/03/maliki-saudi-qatar-at-war-against-iraq-20143823436553921.html. Henta 11. oktober 2015. 
  203. "U.S. Backs Saudi-Led Jemeni Bombing With Logistics, Spying". Bloomberg. 26. mars 2015.
  204. "Saudi-led coalition strikes rebels in Yemen, inflaming tensions in region". CNN. 27. mars 2015.
  205. "'Army of Conquest' rebel alliance pressures Syria regime". Yahoo News. 28. april 2015.
  206. "Gulf allies and ‘Army of Conquest’". Al-Ahram Weekly. 28. mai 2015.
  207. Kim Sengupta (12. mai 2015), «Turkey and Saudi-Arabia alarm the West by backing islamist extremists the Americans had bombed in Syria», The Independent, http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/syria-crisis-turkey-and-saudi-arabia-shock-western-countries-by-supporting-antiassad-jihadists-10242747.html 
  208. Mark Watson (2008). Prophets and princes: Saudi Arabia from Muhammad to the present. s. 2. ISBN 978-0-470-18257-4. 
  209. Ian Black (31. januar 2011), «Egypt Protests could spread to other countries», The Guardian (London), http://www.guardian.co.uk/world/2011/jan/31/egypt-protests-spread-other-countries 
  210. Top Saudi Officials Head to Qatar in Effort to Heal Rift, Saudi-Arabia News.Net, 27. august 2014, http://www.saudiarabianews.net/index.php/sid/225153245 
  211. 211,0 211,1 211,2 «Country Profile: Saudi-Arabia, Sept. 2006 Library of Congress» (PDF). http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Saudi_Arabia.pdf. 
  212. Al J. Venter (2007). Allah's Bomb: The islamic Quest for Nuclear Weapons. Globe Pequot. s. 150–53. ISBN 1-59921-205-6. 
  213. «Saudi-Arabia's nuclear gambit». Asia Times. 7. november 2003. http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/EK07Ak01.html. 
  214. John Pike (27. april 2005). «Den saudiarabiske nasjonalgarden». Globalsecurity.org. http://www.globalsecurity.org/military/world/gulf/sang.htm. 
  215. Saudi-ArabiaWayback Machine (arkivert 11. november 2010). fas.org
  216. Teitelbaum, Joshua (4. november 2010). «Arms for the King and His Family». Jcpa.org. Arkivert frå originalen den 5. desember 2010. https://web.archive.org/web/20101205012554/http://www.jcpa.org/JCPA/Templates/ShowPage.asp?DRIT=1&DBID=1&LNGID=1&TMID=111&FID=376&PID=0&IID=5177&TTL=Arms_for_the_King_and_His_Family:_The_U.S._Arms_Sale_to_Saudi_Arabia. 
  217. «Saudi Arabian lead Middle East military spending». 14. april 2014. Al Jazeera.
  218. Charles Gardner (1981). British Aircraft Corporation. A history by Charles Gardner. B.T. Batsford Ltd. s. 224–249. ISBN 0-7134-3815-0. 
  219. Dominic O'Connell (20. august 2006), BAE cashes in on £40bn Arab jet deal, London, http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2095-2320097,00.html 
  220. Saudi-Arabia, 23. mai 2012, http://uk.reuters.com/article/2012/05/23/uk-saudi-britain-defence-idUKBRE84M0JN20120523 
  221. 221,0 221,1 Jamie Stokes (2009). Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East, Volume 1. s. 605. ISBN 978-0-8160-7158-6. 
  222. «CIA World Factbook – Rank Order: Area». The World Factbook. 26. januar 2012. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html. 
  223. Peter Vincent (2008). Saudi Arabia: an environmental overview. Taylor & Francis. s. 141. ISBN 978-0-415-41387-9. 
  224. Peel, M. C. and Finlayson, B. L. and McMahon, T. A. (2007). «Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification». Hydrol. Earth Syst. Sci. 11: 1633–1644. ISSN 1027-5606. doi:10.5194/hess-11-1633-2007.  (direct: Final Revised Paper)
  225. «Saudi-Arabia». Weather Online. http://www.weatheronline.co.uk/reports/climate/Saudi-Arabia.htm. 
  226. «Saudi-Arabia: Administrative divisions». arab.net. http://www.arab.net/saudi/sa_admindivisions.htm. 
  227. Peter Coy (16. juli 2014). «Online Education Targets Saudi-Arabia's Labor Problem, Starting With Women». Bloomberg Businessweek. 
  228. 228,0 228,1 Angus McDowall (19. januar 2014), Saudi-Arabia doubles private sector jobs in 30-month period, http://english.alarabiya.net/en/business/2014/01/20/Saudi-Arabiya-doubles-number-of-citizens-in-private-sector-jobs.html 
  229. «World Proved Reserves of Oil and Natural Gas, Most Recent Estimates». Eia.doe.gov. http://www.eia.doe.gov/emeu/international/reserves.html. 
  230. Country Profile Study on Poverty: Saudi-ArabiaWayback Machine (arkivert 26. februar 2008).. jica.go.jp
  231. «CPI Inflation Calculator». Data.bls.gov. http://data.bls.gov/cgi-bin/cpicalc.pl. 
  232. «Crude Oil WTI (NYMEX) Price». http://www.nasdaq.com/markets/crude-oil.aspx?timeframe=10y. Henta 11. oktober 2015. 
  233. «Crude Oil Reserves». https://web.archive.org/web/20101122123445/http://www.eia.doe.gov/pub/international/iealf/crudeoilreserves.xls. 
  234. Matthew Simmons (2005) [10. juni 2005]. Twilight in the Desert: The Coming Saudi Oil Shock and the World Economy. Wiley. ISBN 978-0-471-73876-3. 
  235. Abdel Aziz Aluwaisheg (29. september 2014). «When privatization goes wrong». Arab News. 
  236. «Saudi Stock Exchange, Annual Statistical Report 2013». http://www.mondovisione.com/media-and-resources/news/saudi-stock-exchange-tadawul-annual-statistical-report-2013/. 
  237. House, s. 161
  238. «Saudi-Arabia’s Four New Economic Cities». 6. februar 2013. http://www.metrocorpcounsel.com/articles/22205/saudi-arabia%E2%80%99s-four-new-economic-cities. Henta 11. oktober 2015. 
  239. Construction boom of Saudi-Arabia and the UAEWayback Machine (arkivert 11. oktober 2007).. tdctrade.com. 2. august 2007
  240. More than 500 gold shops closed down in Saudi-Arabia. Bullionstreet.com.
  241. Tripp, Culture Shock, 2009: p.150
  242. «Poverty Hides Amid Saudi-Arabia's Oil Wealth». NPR. http://www.npr.org/2011/05/19/136439885/poverty-hides-amid-saudi-arabias-oil-wealth. 
  243. «Mal3ob 3alena : Poverty in Saudi-Arabia English Version». YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=SlSBqgW5xx0. 
  244. Roy Gutman (4. desember 2011), «Saudi dissidents turn to YouTube to air their frustrations», McClatchy Newspapers, http://www.mcclatchydc.com/2011/12/04/132112/saudi-dissidents-turn-to-youtube.html 
  245. Amelia Hill (23. oktober 2011), Saudi film-makers enter second week of detention, London, http://www.guardian.co.uk/world/2011/oct/23/feras-boqna-saudi-arabia-poverty 
  246. «A foreign Saudi plot to expose foreign poverty in foreign Saudi». Lebanon Spring. 2011-10-19. http://lebanonspring.com/2011/10/19/plot-to-show-foreign-poverty-in-foreign-saudi-arabia-arab-spring-youtube-video/. 
  247. «Poverty exists in Saudi-Arabia too | The Observers». France 24. 28. oktober 2008. http://observers.france24.com/content/20081028-poverty-exists-saudi-arabia. 
  248. Elhadj, Elie (May 2004). «Camels Don't Fly, Deserts Don't Bloom: an Assessment of Saudi-Arabia's Experiment in Desert Agriculture» (PDF). SOAS Water Group Publications. Henta Sep 16, 2015. 
  249. «Saudi-Arabia Stakes a Claim on the Nile - Water Grabbers - National Geographic». http://news.nationalgeographic.com/news/2012/12/121217-saudi-arabia-water-grabs-ethiopia/. Henta 11. oktober 2015. 
  250. Global Water Intelligence:Becoming a world-class water utility, April 2011
  251. 251,0 251,1 251,2 251,3 251,4 251,5 251,6 Mal:CIA World Factbook link
  252. «Census shows Kingdom's population at more than 27 million». Saudi Gazette. 24. november 2010
  253. «Saudi-Arabia on the Dole», The Economist, 20. april 2000, http://www.economist.com/node/303840, henta 11. september 2015 
  254. World Population Prospects: The 2010 RevisionWayback Machine (arkivert 7. mai 2011).. United Nations
  255. Long, s. 27
  256. «Saudi-Arabia». The World Factbook. Cia.gov. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html. 
  257. «Saudi-Arabia Population Statistics 2011 (arabisk)». p. 11. https://web.archive.org/web/20131115051640/http://www.relooney.info/SI_Milken-Arabia/0-Important_14.pdf. 
  258. «Mekka: islam's cosmopolitan heart». http://www.opendemocracy.net/faith-europe_islam/mecca_3882.jsp. 
  259. House, s. 69
  260. Harvey Tripp (2003). Culture Shock, Saudi-Arabia. Singapore: Portland, Oregon: Times Media Private Limited. s. 31. 
  261. Ein journalist hevdar at 51 % av folkesetnaden er yngre enn 25 år: Caryle Murphy (7. februar 2012). «Saudi-Arabia’s Youth and the Kingdom’s Future». Woodrow Wilson International Center for Scholars' Environmental Change and Security Program. http://www.newsecuritybeat.org/2012/02/saudi-arabias-youth-and-the-kingdoms-future/.  To andre kjelder hevdar at 60 % er under 21 år: «Out of the comfort zone». The Economist. 3. mars 2012. , House, s. 221
  262. The Economist har oppført 9 millionar: «Go home, but who will replace you?». The Economist. 16. november 2013.  out of a population of 30 million: «Saudi-Arabia No satisfaction». The Economist. 1. februar 2014. 
  263. 263,0 263,1 جريدة الرياض. «جريدة الرياض : سكان المملكة 27 مليوناً بينهم 8 ملايين مقيم». Alriyadh.com. http://www.alriyadh.com/2010/08/05/article549461.html. 
  264. Willem Adriaan Veenhoven and Winifred Crum Ewing (1976) Case studies on human rights and fundamental freedoms: a world survey, BRILL, s. 452. ISBN 90-247-1779-5
  265. «Religion & Ethics – islam and slavery: Abolition». BBC. http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/history/slavery_8.shtml. 
  266. «Slavery». Encyclopædia Britannica. https://web.archive.org/web/20120201010846/http://www.britannica.com/blackhistory/article-24160. 
  267. Saudi-Arabia. Ethnologue
  268. Mapping the World Muslim Population(October 2009), Pew Forum on Religion & Public Life. s. 16 (p. 17 of the PDF).
  269. 269,0 269,1 «Mapping the Global Muslim Population. Countries with More Than 100,000 Shia Muslims». October 7, 2009. http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/. Henta 11. oktober 2015. 
  270. 270,0 270,1 al-Qudaihi, Anees (24. mars 2009), Saudi-Arabia's Shia press for rights, bbc, http://news.bbc.co.uk/2/hi/7959531.stm 
  271. 271,0 271,1 Beehner, Lionel (16. juni 2006). «Shia Muslims in the Mideast». Council on Foreign Relations. http://www.cfr.org/publication/10903/shiite_muslims_in_the_middle_east.html. Henta 11. oktober 2015. 
  272. Nasr, Shia Revival, (2006) p.236
  273. 273,0 273,1 The Daily Star| Lamine Chikhi| 27.11.2010.
  274. «Number of Pakistani expats exceeds 1.5 m». Arabnews.com. 29. august 2012. http://www.arabnews.com/number-pakistani-expats-exceeds-15-m. 
  275. «Arab versus Asian migrant workers in the GCC countries» (PDF). p. 10. http://www.un.org/esa/population/meetings/EGM_Ittmig_Arab/P02_Kapiszewski.pdf. 
  276. Paragraf 12.4 og 14.1 i Executive Regulation of Saudi Citizenship System: «1954 saudiarabiske Citizenship System». http://www.moi.gov.sa/wps/wcm/connect/121c03004d4bb7c98e2cdfbed7ca8368/EN_saudi_nationality_system.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=121c03004d4bb7c98e2cdfbed7ca8368. 
  277. 2004 law passed by Saudi-Arabia's Council of Ministers. «Expatriates Can Apply for Saudi Citizenship in Two-to-Three Months». Arabnews.com. 14. februar 2005. http://www.arabnews.com/?page=1&section=0&article=58980&d=14&m=2&y=2005. 
  278. «Saudi-Arabia says criticism of Syria refugee response 'false and misleading'». The Guardian. 12. september 2015. http://www.theguardian.com/world/2015/sep/12/saudi-arabia-says-reports-of-its-syrian-refugee-response-false-and-misleading. 
  279. P.K. Abdul Ghafour (21. oktober 2011) 3 million expats to be sent out graduallyWayback Machine (arkivert 8. november 2011).
  280. "Yemen's point of no return". The Guardian. 1. april 2009.
  281. Mohammed al-Kibsi (12. januar 2008), «Saudi authorities erect barriers on Jemeni border», Jemen Observer, http://www.hiiraan.com/news2/2008/jan/saudi_authorities_erect_barriers_on_yemeni_border.aspx 
  282. «Saudi-Arabia: Amnesty International calls for end to arrests and expulsions Persecution of Ahmadiyya Muslim Community». Persecutionofahmadis.org. https://www.persecutionofahmadis.org/saudi-arabia-amnesty-international-calls-for-end-to-arrests-and-expulsions/. 
  283. "'Dogs Are Better Than You': Saudi-Arabia Accused of Mass Abuses During Migrant Worker Crackdown". Vice News. 11. mai 2015.
  284. regionen
  285. «Unloved in Arabia». New York Review of Books. 21. oktober 2004. Henta 11. oktober 2015. 
  286. 286,0 286,1 Arabia: the Cradle of islam, 1900, S.M.Zwemmer
  287. 287,0 287,1 «International Religious Freedom Report 2004». US Department of State. http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35507.htm. Henta 22. september 2012. 
  288. «The islamic Traditions of Wahhabism and Salafiyya», US Congressional Research Service Report, 2008, by Christopher M. Blanchard available from the Federation of American Scientists website
  289. WikiLeaks cables: Saudi princes throw parties boasting drink, drugs and sex | World news. The Guardian (7. desember 2010). Henta on 9. mai 2012.
  290. Tripp, Culture Shock, 2009: p.154-5)
  291. tida varierer med soloppgang og solnedgang
  292. Tripp, Culture Shock, 2009: s.214
  293. Sulaiman, Tosin. Bahrain changes the weekend in efficiency drive, The Times, 2. august 2006. Henta 11. oktober 2015. Tyrkia har helg laurdag og søndag
  294. Før 29. juni 2013 var helga torsdag-fredag, men for å betre tilpasse seg det internasjonale samfunnet var det endra. (kjelde: «Weekend shift: A welcome change», SaudiGazette.com.sa, 24. juni 2013 http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentid=20130624171030 )
  295. Tripp, Culture Shock, 2009: p.35
  296. 296,0 296,1 Rodenbeck, Max (21. oktober 2004). «Unloved in Arabia (Book Review)». The New York Review of Books 51 (16). 
  297. Rodenbeck, Max (21. oktober 2004.). «Unloved in Arabia (Book Review)». The New York Review of Books 51 (16). 
  298. Review. «Unloved in Arabia» By Max Rodenbeck. The New York Review of Books, Volume 51, Number 16 · 21. oktober 2004
  299. from p.195 of a review by Joshua Teitelbum, Middle East Studies, Vol. 38, No. 4, Oct., 2002, of Changed Identities: The Challenge of the New Generation in Saudi-Arabia by anthropologist Mai Yamani, quoting p.116.
  300. Saudi-Arabia: International Religious Freedom Report 2008
  301. «Saudi-Arabia: International Religious Freedom Report 2013». U.S. State Department. 17. november 2013. http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm#wrapper. Henta 14. oktober 2014. 
  302. «Saudi-Arabia – Culture». http://country-stats.com/en/countries/asia/saudi-arabia/10599-saudi-arabia-culture.html. Henta 11. oktober 2015. 
  303. Human Rights Watch (2009). Denied dignity: systematic discrimination and hostility toward Saudi Shia citizens. s. 1. ISBN 1-56432-535-0. 
  304. Human Rights Watch (2009). Denied dignity: systematic discrimination and hostility toward Saudi Shia citizens. s. 2, 8–10. ISBN 1-56432-535-0. 
  305. Islamic Political Culture, Democracy, and Human Rights: A Comparative Study, p 93 Daniel E. Price – 1999
  306. 306,0 306,1 306,2 Owen, Richard (17. mars 2008), «Saudi-Arabia extends hand of friendship to Pope», The Times (London), http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article3571835.ece, henta 11. oktober 2015 
  307. 307,0 307,1 «Saudi-Arabia: International Religious Freedom Report 2010». U.S. State Department. 17. november 2010. http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148843.htm. Henta 11. oktober 2015. 
  308. Samuel Smith (18. desember 2014) «Saudi-Arabia's New Law Imposes Death Sentence for Bible Smugglers?». Christian Post.
  309. «SAUDI ARABIA IMPOSES DEATH SENTENCE FOR BIBLE SMUGGLING». handsoffcain.info. 28. november 2014
  310. Saudi-Arabia declares all atheists are terrorists in new law to crack down on political dissidents, The Independent, 4. mars 2014
  311. Saudi-Arabia declares atheists terrorists under new laws targeting citizens who 'call for secular thought in any form', Main Online, 1. april 2014
  312. «Saudi-Arabia: 2 Years Behind Bars on Apostasy Accusation». Human Rights Watch. 15. mai 2014. http://www.hrw.org/news/2014/05/15/saudi-arabia-2-years-behind-bars-apostasy-accusation. Henta 11. oktober 2015. 
  313. Maria Grazia Martino. The State as an Actor in Religion Policy: Policy Cycle and Governance. Henta 19. mars 2015. 
  314. 'The destruction of Mekka: Saudi hardliners are wiping out their own heritage', The Independent, 6. august 2005. Henta 17. januar 2011
  315. ‘Islamic heritage lost as Makkah modernises’ Center for islamic Pluralism
  316. ‘Shame of the House of Saud: Shadows over Mecca’, The Independent, 19. april 2006
  317. Destruction of islamic Architectural Heritage in Saudi-Arabia: A Wake-up Call, The American Muslim. Henta 17. januar 2011
  318. 318,0 318,1 «Traditional dress of the Kingdom of Saudi-Arabia». 29. september 2015. http://www.thelovelyplanet.net/traditional-dress-of-the-kingdom-of-saudi-arabia/. 
  319. World Focus. 5. januar 2009
  320. Trevor Mostyn (24. august 2010), «Ghazi al-Gosaibi obituary», The Guardian (London), http://www.guardian.co.uk/world/2010/aug/24/ghazi-algosaibi-obituary 
  321. «Triumphant Trilogy», by Malu Halasa, Time, 17. januar 2005
  322. «Sex and the Saudi Girl». The Times. 8. juli 2007
  323. «Saudi Arabian Slam Dunk, Fall 1997, Winter 1998, Volume 14, Number 4, Saudi-Arabia». Saudiembassy.net. http://www.saudiembassy.net/files/PDF/Publications/Magazine/1998-Winter/slamdunk.htm. 
  324. Joud Al. «Saudi women show greater interest in sports and games». Arab News. Arkivert frå originalen den 20. januar 2012. https://web.archive.org/web/20120120102128/http://arabnews.com/saudiarabia/article463435.ece. 
  325. Todor Krastev (21. september 2011). «Men Basketball Asia Championship 1999 Fukuoka (JPN)- 28.08–05.09 Winner China». Todor66.com. http://todor66.com/basketball/Asia/Men_1999.html. 
  326. Saudi unemployment at 10 %Wayback Machine (arkivert 9. februar 2011).. The Associated Press via Bloomberg, 26. januar 2011
  327. ‘Saudi Public Opinion: A rare look’ 27. januar 2010, Pechter Polls. Henta 12. oktober 2015
  328. ‘Saudi-Arabia by numbers’ 12. februar 2010, Pechter Polls. Henta 12. oktober 2015
  329. 329,0 329,1 'Jihad in Saudi-Arabia: Violence and Pan-Islamism since 1979' by Thomas Hegghammer, 2010, Cambridge Middle East Studies ISBN 978-0-521-73236-9
  330. ‘Saudi Arabia, a kingdom divided’ The Nation, 22. mai 2006. Henta 12. oktober 2015,
  331. “Saudi Arabs confront gap between expectation and reality”, Financial Times, 21. februar 2011. Henta 21. februar 2011
  332. Khalaf al-Harbi (9. juli 2010). «Child abuse: We and the Americans». Arab News. Arkivert frå originalen den 2010-07-15. https://web.archive.org/web/20100715052845/http://arabnews.com/saudiarabia/article81402.ece. 
  333. Abdul Rahman Shaheen (24. desember 2008). «Report alleges rise in child abuse in Saudi-Arabia». Gulf News. http://gulfnews.com/news/gulf/saudi-arabia/report-alleges-rise-in-child-abuse-in-saudi-arabia-1.150333. Henta 20. august 2010. 
  334. Zawawi, Suzan (24. januar 2006), «Abuse of Female Domestic Workers Biggest Problem», The Saudi Gazette, http://www.mafhoum.com/press9/265S28.htm, henta 22. september 2010 
  335. 335,0 335,1 Usher, Sebastian (28. august 2013), «Saudi-Arabia cabinet approves domestic abuse ban», BBC News, http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-23872152, henta 12. oktober 2015 
  336. Murphy, Caryle. «Saudi-Arabia’s Youth and the Kingdom’s Future». 7. februar 2012. Woodrow Wilson International Center for Scholars' Environmental Change and Security Program. http://www.newsecuritybeat.org/2012/02/saudi-arabias-youth-and-the-kingdoms-future/. Henta 13. mai 2014. 
  337. «Out of the comfort zone». The Economist. 3. mars 2012. 
  338. House, Karen Elliott (2012). On Saudi-Arabia : Its People, Past, Religion, Fault Lines and Future. Knopf. s. 221. 
  339. House, Karen Elliott (2012). On Saudi-Arabia : Its People, Past, Religion, Fault Lines and Future. Knopf. s. 103. 
  340. Cousin marriages: tradition versus taboo, 18. juni 2013, http://stream.aljazeera.com/story/201306180036-0022835, henta 18. mars 2015 
  341. McKay, Betsy (4. februar 2014), Saudis Push Gene-Sequencing Research, http://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052702304887104579306831456121354, henta 29. september 2014 
  342. Saudi-Arabia Awakes to the Perils of Inbreeding. New York Times. 1. mai 2003
  343. Saudi-Arabia has tenth lowest poverty rate worldwide, says World Bank, al-Arabiyya, 3. november 2013, http://english.alarabiya.net/en/business/economy/2013/11/03/Kingdom-has-tenth-lowest-poverty-rate-worldwide-says-World-Bank.html, henta 2. oktober 2014 
  344. 344,0 344,1 Sullivan, Kevin (1. januar 2013), Saudi-Arabia's riches conceal a growing problem of poverty, The Guardian, http://www.theguardian.com/world/2013/jan/01/saudi-arabia-riyadh-poverty-inequality, henta 2. oktober 2014 
  345. 345,0 345,1 345,2 345,3 345,4 345,5 345,6 «2010 Human Rights Report: Saudi-Arabia». U.S. State Department. 8. april 2011. http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2010/nea/154472.htm. Henta 11. juli 2011. 
  346. World Economic Forum (2010). The Global Gender Gap Report 2010 (PDF). s. 9. ISBN 978-92-95044-89-0. 
  347. «Saudi Arabia passes law criminalizing domestic abuse». Al Jazeera America. Al Jazeera Media Network. 30. august 2013. http://america.aljazeera.com/articles/2013/8/30/saudi-arabia-passeslawcriminalizingdomesticabuse.html. Henta 12. oktober 2015. 
  348. Heather Saul (29. august 2013). «Saudi-Arabia cabinet passes ban on domestic violence». The Independent. Independent Print Limited. http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-cabinet-passes-ban-on-domestic-violence-8789358.html. Henta 12. oktober 2015. 
  349. 349,0 349,1 Human Rights Watch (2008). Perpetual Minors: human rights abuses from male guardianship and sex segregation in Saudi-Arabia. s. 2. 
  350. Human Rights Watch (2008). Perpetual Minors: human rights abuses from male guardianship and sex segregation in Saudi-Arabia. s. 3. 
  351. «Saudi Writer and Journalist Wajeha Al-Huwaider Fights for Women's Rights». MEMRI. http://memri.org/bin/articles.cgi?Page=archives&Area=ia&ID=IA31206. 
  352. Long, s. 66
  353. Otto, s. 164
  354. 354,0 354,1 Otto, s. 163
  355. 355,0 355,1 Otto, s. 165
  356. Saudi women no longer confined to their conventional roles Arab News, Henta 3. juli 2013
  357. Age at First Marriage, Female – All Countries Quandl, Henta 3. juli 2013
  358. «Saudi Youth: Unveiling the Force for Change» (PDF). http://www.women-without-borders.org/files/downloads/111104_Gulf_Analysis_Saudi_Youth.pdf. 
  359. 'Top Saudi cleric: OK for young girls to wed' CNN, 17. januar 2009; Henta 18. januar 2011
  360. http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2015/02/10/Women-constitute-13-of-Saudi-workforce-stats-agency.html
  361. «Statistics 2012». UNICEF. http://www.unicef.org/infobycountry/saudiarabia_statistics.html. Henta 18. oktober 2014. 
  362. Al-Eisa, Einas S.; Al-Sobayel, Hana I. (2012). «Physical Activity and Health Beliefs among Saudi Women». Journal of Nutrition and Metabolism. 
  363. Dammer,, Harry R.; Albanese, Jay S. (2010). Comparative Criminal Justice Systems. s. 106. ISBN 978-0-495-80989-0. 
  364. Alsharif, Asma (24. mai 2011), Saudi should free woman driver-rights group, http://www.reuters.com/article/2011/05/24/saudi-driving-idUSLDE74N0ET20110524, henta 28. juli 2011 
  365. «Saudi women rise up after years of absence». Alarabiya.net. 21. november 2009. http://www.alarabiya.net/articles/2009/11/21/91996.html. Henta 28. april 2011. 
  366. «Saudi Doctor Named Visiting Professor at Johns Hopkins University». Archive.arabnews.com. 11. januar 2004. http://archive.arabnews.com/?page=1&section=0&article=37847&d=11&m=1&y=2004. Henta 28. april 2011. 
  367. Women in Saudi-Arabia to vote and run in elections BBC News
  368. «CAMERA Snapshots: Media in the Service of King Abdullah». Blog.camera.org. 9. oktober 2011. http://blog.camera.org/archives/2011/10/media_in_the_service_of_king_abdullah.html. Henta 3. mars 2012. 
  369. Miller, Judith (1996). God Has Ninety-Nine Names: Reporting from a Militant Middle East. Simon & Schuster. s. 108–9. Henta 19. oktober 2014. 
  370. Shea, Nona; et al. (2006). Saudi-Arabia's Curriculum of Intolerence (PDF). Center for Religious Freedom, Freedom House. 
  371. 371,0 371,1 «Saudi Arabia's Education Reforms Emphasize Training for Jobs» The Chronicle of Higher Education, 3. oktober 2010.
  372. Robert Sedgwick (1. november 2001) Education in Saudi-Arabia. World Education News and Reviews.
  373. Nona Shea; et al. (2006). Saudi-Arabia's Curriculum of Intolerence (PDF). Center for Religious Freedom, Freedom House. 
  374. Revised Saudi Government Textbooks Still Demonize Christians, Jews, Non-Wahhabi Muslims and Other. Freedom House. 23. mai 2006. 
  375. «Saudi school lessons in UK concern government». 22. november 2010. BBC News.
  376. Friedman, Thomas L. (2015-09-02), «Our Radical islamic BFF i Saudi-Arabia», The New York Times, ISSN 0362-4331, http://www.nytimes.com/2015/09/02/opinion/thomas-friedman-our-radical-islamic-bff-saudi-arabia.html, henta 13. oktober 2015 

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: Saudi-Arabia

Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Reiseguide for Saudi Arabia frå Wikivoyage