Sioux

	Sioux
Klassifisering	Sioux-catawbansk; Siouxspråk
	Bruk
Område	Sentrale Nord-Amerika
Siouxtalande i alt	20 000
	Språkkodar
ISO 639-2	dkt, lkt

Sioux er eit siouxspråk som blir tala av rundt 20 000 siouxfolk i USA og Canada.^[1] Det blir delt inn i tre hovudgrupper: Lakota (lakȟóta), vest-dakota (yankton-yanktonai eller dakȟóta) og aust-dakota (santee-sisseton eller dakhóta).

Folkegrupper som tradisjonelt har tala siouxspråk blir kalla siouxfolk. Desse igjen tilhøyrer gjerne stammar med namn etter kva språk dei snakker.

Språkdøme

Fonetiske skilnader

Tabellen under viser skilnader i uttale av ulike ord mellom ulike typar sioux og dei nærskilde nakotaspråka assiniboine og stoney, som ikkje er rekna som gjensidig forståelege med sioux.^[2]^[3]

Sioux					Assiniboine	Stoney	Forklaring
Lakota	Vest-dakota		Aust-dakota
	Yanktonai	Yankton	Sisseton	Santee
Lakȟóta	Dakȟóta		Dakhóta		Nakhóta	Nakhóda	eige namn
lowáŋ	dowáŋ		dowáŋ		nowáŋ		å synga
ló	dó		dó		nó		bekrefting
čísčila	čísčina		čístina		čúsina	čúsin	liten
hokšíla	hokšína		hokšína	hokšída	hokšína	hokšín	gut
gnayáŋ	gnayáŋ	knayáŋ	hnayáŋ		knayáŋ	hna	å lura (nokon)
glépa	gdépa	kdépa	hdépa		knépa	hnéba	å spy
kigná	kigná	kikná	kihná		kikná	gihná	å trøysta
slayá	sdayá		sdayá		snayá	snayá	å smørja
wičháša	wičháša		wičhášta		wičhášta	wičhá	mann
kibléza	kibdéza		kibdéza		kimnéza	gimnéza	å bli edru
yatkáŋ	yatkáŋ		yatkáŋ		yatkáŋ	yatkáŋ	å drikka
hé	hé		hé		žé	žé	det

Skilnader i ordtilfang

Siouxdialektane har store skilnader i ordforråd. Her har yankton-yanktonai meir til felles med lakota enn med santee-sisseton. Døme:^[2]

Norsk forklaring	Santee-sisseton	Yankton-yanktonai	Lakota
Norsk forklaring	Santee-sisseton	Yankton-yanktonai	Nordleg lakota	Sørleg lakota
barn	šičéča	wakȟáŋyeža	wakȟáŋyeža
kne	hupáhu	čhaŋkpé	čhaŋkpé
kniv	isáŋ / mína	mína	míla
nyre	phakšíŋ	ažúŋtka	ažúŋtka
hat	wapháha	wapȟóštaŋ	wapȟóštaŋ
mann	wičhášta	wičháša	wičháša
svolten	wótehda	dočhíŋ	ločhíŋ
morgon	haŋȟ’áŋna	híŋhaŋna	híŋhaŋna	híŋhaŋni
å barbera	kasáŋ	kasáŋ	kasáŋ	glak’óǧa

Bakgrunnsstoff

Sioux, språkomtale med døme ved omniglot.com
Lakota:
- Lakota ved inext.cz
- Lakota for beginners ved unilang.org

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Sioux language» frå Wikipedia på engelsk, den 3. februar 2013.

Fotnotar

1 2 Dakota og Lakota ved Ethnologue.
1 2 Ullrich, Jan (2008). New Lakota Dictionary (Incorporating the Dakota Dialects of Yankton-Yanktonai and Santee-Sisseton). Lakota Language Consortium. s. 4. ISBN 0-9761082-9-1.
↑ Parks, D. R.; DeMallie, R.J. (1992). «Sioux, Assiniboine, and Stoney Dialects: a Classification». Anthropological Linguistics 34 (1-4).

[Ethnologue-1] 1 2 Dakota og Lakota ved Ethnologue.

[NLD-2] 1 2 Ullrich, Jan (2008). New Lakota Dictionary (Incorporating the Dakota Dialects of Yankton-Yanktonai and Santee-Sisseton). Lakota Language Consortium. s. 4. ISBN 0-9761082-9-1.

[PD-3] Parks, D. R.; DeMallie, R.J. (1992). «Sioux, Assiniboine, and Stoney Dialects: a Classification». Anthropological Linguistics 34 (1-4).

[1]

[2]

[3]

Sioux
Klassifisering	Sioux-catawbansk Siouxspråk
Bruk
Område	Sentrale Nord-Amerika
Siouxtalande i alt	20 000^[1]
Språkkodar
ISO 639-2	dkt, lkt