Skoltesamisk fonologi

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk

Skoltesamisk fonologi, eller skoltesamisk lydlære, er grammatikken til språklydane i skoltesamisk.

Vokalar[endre | endre wikiteksten]

Vokalar:

fremre midtre bakre
trong i (i) u (u)
halvtrong e (e) ɘ (õ) o (o)
halvopen ɛ (e) ɐ (â) ɔ (å)
open a (ä) ɑ (a)

Alle vokalane kan vere korte og lange. Vokalane kan danne 12 diftongar:

fremre fremre og midtre bakre og fremre bakre og midtre bakre
trong og halvtrong ie (ie) (iõ) ue (ue) (uõ)
trong og halvopen (ie) (iâ) (ue) (uâ) (uå)
trong og open ua (uä)
halvtrong og halvopen (eâ)
halvtrong og open ea (ea)

Vokalane kan også vere korte eller lange, sjølv om det ikkje kjem fram av skriftspråket.

Konsonantar[endre | endre wikiteksten]

Konsonantane i skoltesamisk går fram av denne tabellen. Skriftspråket sin versjon av lydane står i parantes.

labial dental / alveolar postalveolar palatal velar
nasal m (m) n (n) (nj) ŋ (ŋ)
ustemd klusil ¹ p (p) t (t) k (k)
stemd klusil ² b (b) d (d) g (g)
ustemd affrikat ¹ t​͡s (c) t​͡ʃ (č) c​͡ç (ǩ)
stemd affrikat ² d​͡z (ʒ) d​͡ʒ (ǯ) ɟ​͡ʝ (ǧ)
ustemd sibilant s (s) ʃ (š)
stemd sibilant z (z) ʒ (ž)
ustemd frikativ f (f) x (h)³
stemd frikativ v (v) ð (đ) ʝ (j) ɣ (ǥ)
vibrant r (r)
lateral l (l) (lj)
halvvokalar w (u) j (i)

¹Ustemde klusilar og affrikatar blir uttala aspirert etter vokalar og sonorante konsonantar.

²Stemde klusilar og affrikatar blir uttalt svakt stemd.

³Lyden /x/ har også allofonen [h] initialt.

Konsonantane kan vere både korte og lange (geminatar) ordmedialt og -finalt, begge er vanlege. Konsonantlengd er det mogleg å skilje også frå konsonantrekkjer: kuõskkâd ’røre’ : kuõskâm ’eg rører’.

Suprasegmental fonologi[endre | endre wikiteksten]

Ein suprasegmental fonologisk prosess er ein prosess som involverer meir enn eitt segment, dvs. meir enn ein lyd.

Skoltesamisk stavingsstruktur[endre | endre wikiteksten]

Litteratur[endre | endre wikiteksten]