Skrifttukan
| Skrifttukan | |
 Skrifttukan | |
 Underart P. i. humboldti øvst, P. i. inscriptus nedst | |
| Status | |
Status i verda:  Livskraftig | |
| Systematikk | |
| Rike: | Dyr Animalia |
| Rekkje: | Ryggstrengdyr Chordata |
| Underrekkje: | Virveldyr Vertebrata |
| Klasse: | Fuglar Aves |
| Orden: | Spettefuglar Piciformes |
| Familie: | Tukanar Ramphastidae |
| Slekt: | Pteroglossus |
| Art: | Skrifttukan P. inscriptus |
| Vitskapleg namn | |
| Pteroglossus inscriptus | |
Skrifttukan (Pteroglossus inscriptus), engelsk: Lettered aracari, er ein fugleart i tukanfamilien Ramphastidae som lever i låglandsskog i Amazonasbekkenet frå atlanterhavskysten i aust til austre Ecuador i vest.
Skildring
[endre | endre wikiteksten]Skrifttukanen er 33–35,5 cm lang. Nominatunderarten veg om lag 100–130 g, medan P. i. humboldti veg kring 110–185 g. Hjå begge er hannen større enn hoa og har eit lengre nebb. Nebbet har eit komplekst fargemønster. Hjå nominatforma er overnebbet hovudsakleg gult, med ei smal svart stripe langs nebbryggen, ein brei svart spiss og ei rekkje svarte, skriftliknande teikn langs nedre kant. Undernebbet er bleikgult med brei svart basis og spiss, og nokre få svarte «skriftteikn» nær spissen. Hjå P. i. humboldti liknar overnebbet det hjå nominatforma, medan undernebbet er nesten heilt svart.[1]
Hannane i nominatforma har svart hovud, med naken hud i blå, fiolettgrå og raude nyansar rundt auga. Oversida, vengjene og halen er mørkgrøne, med unntak av ein karmosinraud overgump. Bryst, buk og underhaledekkjefjør er gule med bleike, buff- og kanelbrune flekkar. Fjørdrakta på låra varierer frå grøn til delvis grøn og delvis bleikgul. Hoene i nominatforma har kastanjebrun strupe og kastanjebrune parti på sidene av hovudet og halsen; under strupa finst eit smalt svart band. Ungfuglar liknar bleikare utgåver av dei vaksne.[1]
Begge kjønn hjå underarten P. i. humboldti har ei fjørdrakt som liknar nominatforma, men med kanelbrune eller raudbrune fjører mot leggen (tibiafjørene).
Utbreiing og leveområde
[endre | endre wikiteksten]Skrifttukanen lever i ulike typar eviggrøne låglandsskogar i Amazonasbassenget, mellom anna i várzea, terra firme, sekundærskog, galleriskog og skogkledde elveøyar. Han finst vanlegvis kring 500 meters høgd eller lågare, men lokalt opp til 1200 moh.[1]
Underartar:[2]
- Pteroglossus inscriptus inscriptus
- Swainson, WJ, 1822 – finst i Amazonas-Brasil sør for Amazonaselva mellom elvane Madeira og Maranhão, og vidare sørover til nordlege Bolivia, den brasilianske delstaten Mato Grosso og den øvre delen av Tocantinselva. Ein liten, isolert bestand finst òg i dei austlegaste brasilianske delstatane Pernambuco og Alagoas.
- Pteroglossus inscriptus humboldti
Åtferd og økologi
[endre | endre wikiteksten]Skrifttukanen søkjer mest føde i trekronene, men kan gå ned nær bakken når han følgjer hærmaur. Små grupper, truleg utvida familiar, søkjer ofte føde saman. Føda består hovudsakleg av frukt, men han tek òg små leddyr. Arten plyndrar dessutan reir hjå andre fuglar og et egg og ungar.[1]
Hekkesesongen ser ut til å vare frå desember til juli i vestlege delar av utbreiinga, og frå august til mars i austlege Brasil. Det vert rekna med at arten hekkar i trehol, slik som andre tukanar, men elles er lite kjend om hekkebiologien.[1]
Skrifttukanen er ikkje rekna som særleg høglydt. Songen er skildra på ulike måtar, mellom anna som «ein ofte lang serie med strupelydar», «ei rask rekkje skarpe kkik- (eller kkuk- eller kkek-) lydar» og «ei serie elektriske grynt: jrnk jrnk jrnk …». Han gjev òg einskilde «chak»- eller «kak»-lydar. Ein ikkje-vokal raslelyd er gjort med nebbet, «bdddt», som truleg vert brukt i aggressive samanhengar.[1]
Kjelder
[endre | endre wikiteksten]- Første versjon av denne artikkelen var ei omsetjing av «Lettered aracari» frå Wikipedia på engelsk, den 21. desember 2025
- Referansar
- 1 2 3 4 5 6 Shick, J. (2020). Schulenberg, T. S., red. «Lettered Aracari (Pteroglossus inscriptus), version 1.0». Birds of the World Online. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY. doi:10.2173/bow.letara1.01.
- ↑ AviList Core Team. 2025. «AviList: The Global Avian Checklist, v2025.». AviList: The Global Avian Checklist © 2025 by AviList Core Team is licensed under CC BY 4.0. doi:10.2173/avilist.v2025.
Bakgrunnsstoff
[endre | endre wikiteksten]
- «Xeno-canto opptak av skrifttukan Pteroglossus inscriptus». Xeno-canto Foundation. Henta 21. desember 2025.
- BirdLife International (2024). «Lettered Araçari Pteroglossus inscriptus». IUCN Red List of Threatened Species 2024. Henta 21. desember 2025.
- (no) Skrifttukan hos Artsdatabanken
- (en) Skrifttukan i Catalogue of Life
- (en) Skrifttukan i Encyclopedia of Life
- (en) Skrifttukan i Global Biodiversity Information Facility
- (en) Skrifttukan hos ITIS
- (en) Skrifttukan hos NCBI
- (en) Kategori:Pteroglossus inscriptus – bilete, video eller lyd på Wikimedia Commons
- Pteroglossus inscriptus – detaljert informasjon på Wikispecies
