Snømus

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Snømus

Status i verda: LC Livskraftig
Status i Noreg: LC Livskraftig

Foto: Keven Law

Foto: Keven Law

Systematikk
Rike: Dyr (Animalia)
Rekkje: Ryggstrengdyr (Chordata)
Klasse: Pattedyr (Mammalia)
Familie: Mårfamilien (Mustelidae)
Slekt: Mustela
Vitskapleg namn
Mustela nivalis
Snømus
Namn på andre språk
Svensk Vessla
Dansk Brud
Engelsk Least Weasel, common weasel, dwarf weasel, pygmy weasel, mouse weasel
Tysk Mauswiesel, Zwergwiesel, Kleinwiesel, Hermännchen
Fransk Belette, Belette d'Europe, Belette pygmée, Petite belette
Spansk Comadreja común, comadreja menor, comadreja
Russisk Laska (Ласка), malaja laska (малая ласка)

Snømus (Mustela nivalis) er eit lite rovdyr i mårfamilien. Han held til på den nordlege halvkula i tempererte, subarktiske og arktiske område. Utbreiinga og levesettet er elles mykje likt den større slektningen røyskatt. Snømusa finst i heile Noreg og held gjerne til i steingardar, under løer, fjøs og seterbygningar. Snømusa spesialiserer seg på jakt på smågnagarar, og særleg mus.

Vaksne hannar av snømus er 19-23 cm lange og hoer 17-18 cm, dei veg høvesvis 40-100 og 20-40 gram.

Den nordamerikanske snømusa vart tidlegare klassifisert som eigen art med det latinske namnet Mustela rixosa, men ein reknar i dag den nordamerikanske snømusa som same art som den europeiske.

Utbreiingsområde for snømus
Snømus på vakt.

Av utsjånad kan snømusa forvekslast med den nærskylde røyskatten (lat. Mustela erminea), men snømusa er mindre og har ein kortare hale som er kvit om vinteren.

Snømusa kan bli 7–10 år gammal.

Utbreiing[endre | endre wikiteksten]

I Noreg er snømusa vanleg over heile landet.

Røyskatten er òg utbreidd over store delar av Europa. Historisk sett har snømusa sitt søraustlegaste kjente utbreiingspunkt i Israel.

Snømusa i kulturen[endre | endre wikiteksten]

Ein finn truleg snømusa i Bibelen/Tanákh. Det hebraiske ordet חֽוֹלֶד ['ḥōled] (m.) eller חֻלְדָּה [ḥul'dā] (f.) tyder truleg ‘snømus’. Ḥuldá er namnet på ein av dei sju kvinnelege profetane i jødedommen, og historia om Ḥuldá sitt profeti finst i 2. krønikebok 34:22–28 og i 2. kongebok 22:14–20.

I europeiske litteratur frå antikken og mellomalderen er snømusa ofte blitt framheva som det einaste som kan drepa ein basilisk, i ein kamp der ho sjølv også vil bli drepen. Plinius den eldre gjev den eldste kjende redegjeringa for dette i Naturalis Historia.[1]

I engelskspråkleg skjønnlitteratur frå Dei britiske øyane viser ordet weasel normalt til snømusa. Dette gjeld til dømes dei småskumle «weasels» i Wind in the willows såvel som hovudrolleinnehavaren i barnerimet «Pop goes the weasel».

Sjå òg[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Fotnotar[endre | endre wikiteksten]

  1. Pliny the Elder. «Natural Historia, book 8, par. 33.». Perseus at Tufts University. http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Plin.+Nat.+8.33. Henta 2009-06-03. 

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Snømus
Spire Denne biologiartikkelen er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.