Soyabønne

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Soyabønne
Soyabønneplante
Soyabønneplante
Vitskapleg namn
Glycine max
Utbreiing
Habitat: terrestrisk; tropisk og subtropisk klima
Område: Opphavleg Aust-Asia, no heile verda.
Systematikk
Rike: Plantae
Rekke: Magnoliophyta
Klasse: Magnoliopsida
Orden: Fabales
Familie: Fabaceae
Slekt: Glycine
G. max

Soyabønne (Glycine max) er ein 30—60 cm høg plante av erteblomfamilien med små og tettsittande belger med 2—5 frø i kvar. Soyabønna er ein gammal kulturplante frå Aust-Asia som no blir dyrka i tropiske og subtropiske område over heile verda. Frøa er næringsrike og inneheld om lag 40 % protein og 18 % feitt.

Soyabønner blir brukt som dyrefôr og som næringsmiddel, i form av mjøl, planteolje, mosa og fermentert. Tradisjonelle matrettar laga med soya er mellom anna soyasaus, soyamjølk, tofu og edamame. Nyare produkt er teksturert soyaprotein, som kan brukast som kjøterstatting, og ulike former for mjøl, som kan brukast til baking eller som mjølkeerstatting.

Ein bruker også soyaprodukt til ei rekkje andre føremål, som smøreolje, rustfjerningsmiddel, målingsprodukt og i bilindustrien.

Soyabønneplantar i Paraguay.

Det blir dyrka rundt 240 millionar tonn soyabønner i verda i dag (2012). Dei største soyaprodusentane i verda er USA og Brasil; deretter følgjer Argentina, Kina og India.[1] Over 50 prosent av produksjonen bruker genmodifiserte plantar (GMO).

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. Faostat - Top 20, Food and Agriculture Organization (FAO).
  • «Soyabønne» (20. desember 2013), Store norske leksikon. Fri artikkel henta 9. september 2014.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: Soyabønne
Spire Denne biologiartikkelen er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.