Språkreir

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk

Språkreir er ein barnehage eller stad som fungerer som barnehage der små barn via språkbad lærer eit språk og ein kultur. Dei vaksne som arbeider i språkreiret snakkar dette språket, og bruker det ovafor ungane. I Noreg er språkreir i bruk for sørsamisk, lulesamisk, nordsamisk og kvensk. I Finland er det i bruk for enaresamisk og skoltesamisk, i Estland for võro og i Russland for karelsk.

Språkreir som metode[endre | endre wikiteksten]

Språkreir som metode kjem frå maoriane sitt arbeid frå og med 1982 i New Zealand,[1] der maori var i ferd med å bli assimilert av engelsk. Ordet språkreir er ei omsetjing av det maoriske ordet kōhanga reo.

Språkreiret skil seg frå tidlegare tiders fornorskingspolitikk ved at ungane får lov til å snakke sitt eige morsmål, og at dei vaksne rundt dei også forstår og reagerer på språket deira, ikkje berre på språket i språkreiret.

Språkreir for ulike språk[endre | endre wikiteksten]

For enaresamisk starta Kielâpiervâl, det enaresamiske språkreiret, i Enare i 1997, i ein situasjon der berre eit par familiar snakka enaresamisk med barna sine. Som ei oppfølgjing av dette vart enaresamisk gjort til undervisningsspråk i skolen i Enare i 2000. Sidan oppstarten har rundt 100 barn gått på enaresamisk språkreir.

I følgje Annika Pasanen (ref) er erfaringa frå det enaresamiske språkreiret er at barna får ei passiv språkforståing i språkreiret i løpet av eit par månader. Kor lang tid det tar barna å ta språket i aktiv bruk varierer i langt større grad. Nokre barn snakkar tidleg og blandar språket frå starten av, mens andre tar språket sjølv seint i bruk, og snakkar i større grad enaresamisk utan finsk. For alle barna er det i enaresamisken stor påverknad frå finsk.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  • Pasanen, Annika 2015: Kuávsui já peeivičuovâ. 'Sarastus ja päivänvalo' : Inarinsaamen kielen revitalisaatio. Suomalais-ugrilainen seura: Uralica Helsingiensia - URN:ISSN:1797-3945

Fotnotar[endre wikiteksten]

  1. «New Zealand: The Maori». Al Jazeera. 17. juli 2014. Henta 28. mars 2015. 

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]