Stål

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Sjå òg namnet Stål
Stålarmband.

Stål er ei legering med jarn og karbon som dei viktigaste elementa. Det er eit sterkt metall med mange bruksområde, som konstruksjon og i reiskapar og våpen. I Noreg blir det produsert stål i Mo i Rana og på Jørpeland.

Former blir fylde med stål i Pittsburg i Pennsylvania, ca. 1905.

Oppbygging[endre | endre wikiteksten]

Den klassiske definisjonen er at stål er jern-karbon-legeringar med opp til 2,1 prosent karbon. Karbonet, som legg seg mellom jernatoma i krystallgitteret, hindrar desse i å skli frå kvarandre. Karbonatoma vil også påverka fasetransformasjonane i metallet, slik at stålet blir meir herdbart.

Mengda av karbon i legeringa bestemmer kva eigenskapar stålet får. Stål med høgt karboninnehald kan gjerast sterkare og hardare enn jern, men blir òg sprøare.

Andre legeringselement kan vera mangan, krom eller nikkel.

Typar[endre | endre wikiteksten]

Det finst fleire typar stål, dei mest vanlege er:

Når karboninnholdet i jern er høgare enn 2,1% blir legeringa kalla støypejern.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Spire Denne kjemiartikkelen er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.