Sunnmøre

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Kart over Møre og Romsdal fylke, med Sunnmøre markert i raudt.

Sunnmøre er eit distrikt som utgjer den sørlege delen av Møre og Romsdal fylke. Distriktet ligg mellom Nordfjord i sør, Romsdal i nord og Ottadalen i søraust. Sunnmøre utgjorde tidlegare eit eige fogderi, Sunnmærafylki frå mellomalderen. I dag utgjer det to domssokn, Søre Sunnmøre og Sunnmøre, og tre prosti, Søre, Austre og Nordre Sunnmøre. På Sunnmøre ligg kommunane Ålesund, Vanylven, Sande, Herøy, Ulstein, Hareid, Volda, Ørsta, Ørskog, Norddal, Stranda, Stordal, Sykkylven, Skodje, Sula, Giske og Haram; til saman 5 232 km2 med 141 604 innbyggjarar (1/10-2014).

Landskapet på Sunnmøre er sterkt oppskore med fleire store og små øyar langs kysten. Dei største øyane er Hareidlandet og Gurskøya. Det er også fleire lange og tronge fjordar i området; særleg kjend er Geirangerfjorden som er 15 kilometer lang. I indre strøk, mellom fjordane og dalane innanfor, ligg høge, sterkt kuperte fjellområde. Den høgste fjelltoppen på Sunnmøre er Pyttegga på 1999 m.o.h.

Den største byen på Sunnmøre er Ålesund. I tillegg har området to andre byar: Ulsteinvik og Fosnavåg. Viktige større tettstader er Ørsta, Volda, Sykkylven, Hareid, Nordstrand (Valderøy), Stranda og Brattvåg.

Sunnmørsdialekten høyrer saman med nordfjordmål og sunnfjordmål til dei nordlege e-måla under dei vestlandske målføra — ei gruppe der romsdalsdialekten ofte også er rekna med. Folk frå Sunnmøre blir kalla for sunnmøringar.

Namn[endre | endre wikiteksten]

Sunnmøre[1] er den regionen ein i middelalderen kalla Sunnmærafylki. Ordet «møre»[2] kjem av norrønt mærr som tyder «land», truleg òg i samanheng med norrønt marr som tyder «hav». Tydinga blir då: «landet ved havet» eller «myrlandet». Sunnmøre må dermed tyde «den sørlege luten av landet ved havet».

Administrative inndelingar[endre | endre wikiteksten]

Regionråd:

  • Sunnmøre regionråd: Alle kommunene på Sunnmøre. I tillegg kjem Sandøy og Vestnes i Romsdal.

Prosti i den norske kyrkja, alle under Møre bispedømme:

Kommunar på Sunnmøre[endre | endre wikiteksten]

Nr. Namn Adm.senter Folkemengd Flatevidd km² Målform
1504 Ålesund kommune Ålesund Ålesund 000000000046747.000000000046 747 98 Nøytral
1511 Vanylven kommune Vanylven Fiskåbygd 000000000003256.00000000003 256 385 Nynorsk
1514 Sande kommune Sande Larsnes 000000000002559.00000000002 559 93 Nynorsk
1515 Herøy kommune Herøy Fosnavåg 000000000008972.00000000008 972 120 Nynorsk
1516 Ulstein kommune Ulstein Ulsteinvik 000000000008430.00000000008 430 97 Nynorsk
1517 Hareid kommune Hareid Hareid 000000000005189.00000000005 189 82 Nynorsk
1519 Volda kommune Volda Volda 000000000009037.00000000009 037 547 Nynorsk
1520 Ørsta kommune Ørsta Ørsta 000000000010677.000000000010 677 805 Nynorsk
1523 Ørskog kommune Ørskog Sjøholt 000000000002310.00000000002 310 132 Nynorsk
1524 Norddal kommune Norddal Valldal 000000000001652.00000000001 652 944 Nynorsk
1525 Stranda kommune Stranda Stranda 000000000004598.00000000004 598 866 Nynorsk
1526 Stordal kommune Stordal Stordal 000000000001020.00000000001 020 247 Nynorsk
1528 Sykkylven kommune Sykkylven Sykkylven 000000000007675.00000000007 675 338 Nynorsk
1529 Skodje kommune Skodje Skodje 000000000004620.00000000004 620 120 Nynorsk
1531 Sula kommune Sula Langevåg 000000000008952.00000000008 952 59 Nynorsk
1532 Giske kommune Giske Valderøya 000000000008094.00000000008 094 40 Nynorsk
1534 Haram kommune Haram Brattvåg 000000000009200.00000000009 200 261 Nynorsk

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. Sunnmøre Store norske leksikon
  2. Møre og Romsdal Store norske leksikon

Litteratur[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]