Svartefredag

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Broom icon.svg Denne artikkelen kan ha godt av ei opprydding for å nå ein høgare standard og/eller for å verta i tråd med standardoppsettet. Sjå korleis du redigerer ei side og stilmanualen for hjelp.
Kundar utanfor The Apple Store på Fifth Avenue i New York i USA på Black Friday 23. november 2011.
Ein kunde ventar på Black Friday-tilbod utanfor ein butikk i Tyler i Texas 27. november 2013.

Black Friday, eller svartefredag, er ein årleg handledag som finn stad dagen etter Thanksgiving i USA. Dagen er tradisjonelle byrjinga på julehandelen og mange utsalgssteder vert ofte så opna tidleg som klokka tre på natta eller tidlegare og tilbyr ei rekkje salsvarer, ofte avgrensa i mengd eller tidsrom. Sidan Thanksgiving i USA alltid fell på den fjerde torsdagen i november vil Black Friday finna stad på ein fredag mellom 23. og 29. november.

«Black Friday» er eit omgrep som har vorte nytta i mange samanhengar. Som handelsdag har det amerikanske opphavet og går attende til 1800-talet[1] der det i USA vart assosiert med finanskrisen i 1869.[2][3] Den eldste kjende nytta av «Black Friday» var ein handledag som kom etter Thanksgiving («takksigelsesdag», då amerikanarar uansett hadde fri) som skjedde den 1. desember 1961 i ei utgåve av avisa The Shortsville-Manchester Enterprise (Shortsville, New York). I denne artikkelen vert referert det til ein bruk av omgrepet av politiet i Rochester i New York.

Det har òg vorte hevda at «Black Friday» skildrar at handelen denne dagen bidreg til at mange butikkar igjen går med overskot – og dermed går frå raude til svarte tal i rekneskapen.[4] Dagen er òg ein viktig indikator på korleis julehandelen kjem til å verta; den fungerer som eit barometer på viljen til folk til å bruka pengar.

Språkrådet har foreslått forma «svartefredag» for bruk på nynorsk.[5]

I Noreg[endre | endre wikiteksten]

Den 26. november 2010 vart shoppingfenomenet «Black Friday» for første gong brukt i Noreg, då Norwegian Outlet i Vestby introduserte handledagen. Komplett.no var den første nettbutikken i Noreg som arrangerte Black Friday, òg i 2010.[6] Ein av dei første norske media som kasta seg på fenomenet kommersielt var Nettavisa, som i 2004 lenkja til amerikanske nettbutikkar.[7] Dei seinaste årane har avisa følgt sala i Noreg og USA direkte.[8]

Sjå òg[endre | endre wikiteksten]

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. ».
  2. «Definition of 'Black Friday»
  3. History.com.
  4. «– Black Friday har verkeleg teke av i år»
  5. «Svartfredag». 24. november 2016. 
  6. Difor heiter det «Black Friday»
  7. Jerijervi, Dag Robert. «Nettavisen håver inn på «Black Friday»» (norsk). Henta 19. november 2017. 
  8. «Black Friday tilbud og salg - Nettavisen». blackfriday.nettavisen.no (bokmål). (nb-NO). blackfriday.nettavisen.no.