Svinesund

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk

Koordinatar: 59°5′46.831″N 11°15′37.235″E

Bruene på Svinesund

Svinesund er ein grensestad nær Halden og Strömstad. Her vert Sverige og Noreg sameina over Ringdalsfjorden som på svensk side vert kalla Idefjorden. Når ein kjem lengre inn i fjorden, vert han på norsk side kalla Iddefjorden. Trafikken forbi Svinesund er stor (i 2005 passerte i snitt 16 500 bilar pr. dag) og utgjer grensehandlarar, turistar og pendlarar over bruene, og fritidsbåtar og lastebåtar under dei. 10. juni 2005 vart den nye brua over Svinesund offisielt opna av Kong Harald og Kong Carl Gustaf. Bompengefinansieringa tok til 1. juli 2005.

Det er berre ved den gamle brua det går å stoppe for å sjå og fotografere, og framleis går ein stor del av trafikken over denne, sjølv om ein må betale bompengar på begge.

Eldre tider[endre | endre wikiteksten]

Svinesund sett frå den gamle Svinesunsbrua

Historia om Svinesund er omtalt i eigne bøker og mange lange artiklar. Innhaldet vert ofte delt i fylgjande hovudtema:

  • Om busetnad på Svinesund frå steinalderen, rikt dokumentert.
  • Om den strategiske plasseringa til Svinesund i ufredsår.
  • Om Svinesund som viktig post- og tollstad.
  • Om den stigande grensehandelen og trafikken i Svinesund, frå dagens eldste bru opna i 1946.
  • Om bystatusen til Svinesund i 1722

Moderne tider[endre | endre wikiteksten]

Svinesund har frå Noreg stemte nei til EU i 1994 gjennomgått ei monaleg endring. Svenske kremmarar og kapitalsterke nordmenn har teke farvel med handletelt og bygde opp kjøpesenter og store butikkar, som ikkje berre trekkjer til seg norske grensehandlarar. Forretningane på Svinesund og Nordby er også blitt dagleg arbeidsplass for fleire hundre grensependlande nordmenn. Grunnlaget for nyetableringane: Noreg har andre prisar på kjøt, tobakk og fleire andre varer enn EU-landet Sverige. At nordmenn på handletur til Svinesund og Strömstad handlar med seg varer som er dyrare enn i Noreg, har også vore medverkande til at uttrykket «harryhandel» ofte vert brukt om grensehandel. Uttrykket eksisterte før det vart brukt av Venstre-statsråd og eks-haldensar Lars Sponheim.

Kulturhistorie[endre | endre wikiteksten]

  • Historisk har Svinesund vore ein viktig steinalderbuplass, dokumentert av Universitetet i Oslo åra før den nye Svinesundsbrua vart bygd. Det dreier seg dels om dei første hustuftene frå eldre steinalder funne i området ved Oslofjorden, frå 6000-7000 f.Kr, og dels om eit komplett gardsanlegg frå yngre steinalder, med heile åkersystem frå ca 2400 f.Kr. [1]
  • I norrøn tid danna sundet grensa til Ranriket (i dag Bohuslän), som var landet mellom Göta älv og Svinesund.
  • Svinesund ferjestad danna «kulissene» i Sven Elvestads roman Færgestedet frå 1928. Bygningen Gamle Svinesund, kalla Søylegården, fekk dagens form rundt 1850. Den gamle kongevegen gjekk opp rett bak denne staden, som også var meiningsfullt då kong Karl XII av Sverige var på besøk (1716–18), og som grensepoststad på 1700- og 1800-talet.
  • Grensesteinar finst langs heile fjorden – ved Oscar Torp Heimen på norsk side vart han sett opp i strandkanten i 1904. På svensk side vart det sett opp tilsvarande målestein. Grensa mellom Noreg og Sverige går midt mellom steinane, ute i fjorden.
  • Under 2. verdskrig fekk svenskane både ei bru og ein okkupert nabo å vakte på Svinesund.

Bruene på Svinesund[endre | endre wikiteksten]

Den gamle Svinesundsbrua, sett frå Sverige
  • Opningsdag for gamalbrua: 15. juni 1946.
  • Opningsdag for biltrafikk over den nye Svinesundsbrua: 12. juni 2005.
  • Svinesundsbrua er det offisielle norske namnet på nybrua, dette etter namnekonkurranse - og det at norske og svenske styresmakter hadde brukt mykje tid på å vurdere dei ulike namna.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  • Boka "Svinesund", av Arvid Johanson og Rolf Danielsson
  • Nettstedet Svinesund.no (2001-2005)