Taiz

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Koordinatar: 13°34′44″N 44°01′19″E
Taiz
تعز (Taʿizz)
by
Taizz flicr02.jpg
Land Flag of Yemen.svg Jemen
Guvernement Taiz
Høgd 1 400 moh
Koordinatar 13°34′44″N 44°01′19″E
Folketal 615 222 (2014)
Tidssone Jemen standardtid (UTC+3)
Yemen location map.svg
Locator Red.svg
Wikimedia Commons: Ta'izz

Taiz (arabisk تعز Taʿizz) er ein by i fjella i Jemen, nær den kjende hamnebyen Mokka ved Raudehavet. Han ligg kring 1400 meter over havet med fjellet Sabir like i nærleiken på 3006 moh. Han er hovudstaden i Taiz guvernement. Med eit folketal på over 600 000 i 2005, er han den tredje største byen i Jemen etter hovudstaden Sana og den sørlege hamnebyen Aden. Han vert rekna som kulturhovudstaden i Jemen.

Historie[endre | endre wikiteksten]

Flyfoto av byen.
Hagen ved Kairoborga.

Oversyn[endre | endre wikiteksten]

I år 130 evt. vart det grunnlagd eit jødisk kvarter i byen.

Namnet på byen vart først nemnt på 1100-talet då Mahdi, bror til Salah ad-Din, kom til Jemen i 1173. Han bygde festningsverk i byen. Den andre rasulidekongen, Almaddhafar, gjorde på slutten av 1200-talet Taiz som den andre hovudstaden i Rasulid-dynastiet etter Zabid. Ibn Battutah vitja Taiz på 1300-talet og skildra han som ein av dei største og vakraste byane i Jemen.

Taiz heldt seg innafor bymurane fram til 1948, då imam Ahmed gjorde han til den andre hovudstaden i Jemen og let byen vekse utafor festningsmurane.

Under det jemenittiske opprøret i 2011 klarte regjeringsfiendtlege styrkar om å få kontroll over byen etter harde kampar. Den 22. mars 2015 tok houthiar og styrkar som var lojale til den tidlegare presidenten Ali Abdullah Saleh byen etter statskuppet deira i Sana.[1]

Geografi[endre | endre wikiteksten]

Klima[endre | endre wikiteksten]

Taiz har eit tropisk savanneklima som er lett moderert av høgda. Den normale maksimumstemperaturen i august er 33 °C. Årsmiddelnedbøren i Taiz er kring 600 mm, men i fjellet Jabal Sabir i nærleiken kjem det truleg opp mot 1000 mm.

Klimadata for Taiz
Månad Jan Feb Mar Apr Mai Jun Jul Aug Sep Okt Nov Des År
Normal maks. temp. °C 26.3 27.4 27.9 28.3 29.0 31.3 32.5 31.7 31.3 31.1 29.6 27.1 29 46
Normal min. temp. °C 14.1 15.3 17.3 18.8 19.5 19.9 20.2 19.1 17.8 16.9 15.7 14.9 17,5
Nedbør (mm) 9 12 37 68 89 73 60 89 110 91 17 5
Kjelde nr. 1: Hydrological Sciences[2]
Kjelde nr. 2: Journal of Environmental Protection[3]

Økonomi[endre | endre wikiteksten]

Tidlegare var Taiz kjend for kaffiproduksjon. Kaffien som vart produset i Taiz vart rekna som den finaste i regionen tidleg på 1900-talet.[4] Kaffien spelar framleis i stor rolle for økonomien til byen, men det vert òg dyrka mango, granateple, banan, papaya, grønsaker, korn, lauk og khat i landskapet kring byen.[5]

Av industriar i Taiz finn ein bomullsveving, garving og smykkeproduksjon.

Samferdsle[endre | endre wikiteksten]

Taiz har vegsamband til resten av landet. Byen vert betjent av Taiz internasjonale lufthamn.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. «Rebels Seize Key Parts of Jemen’s Third-Largest City, Taiz». The New York Times. 22. mars 2015. Henta 1. juni 2016. 
  2. «Rainfall and Runoff in Jemen» (PDF). Hydrological Sciences. Henta 2013-03-18. 
  3. Al-Buhairi, Mahyoub H.; «Analysis of Monthly, Seasonal and Annual Air Temperature Variability and Trends in Taiz City - Republic of Jemen»; in Journal of Environmental Protection, 2010 (1) ; s. 401-409
  4. Prothero, G.W. (1920). Arabia. London: H.M. Stationery Office. s. 83. 
  5. Jementurisme.com, http://www.yementurisme.com/services/touristguide/detail.php?ID=2044

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Taiz
  • ArchNet.org. «Taizz». Cambridge, Massachusetts, USA: MIT School of Architecture and Planning.