Vidkun Quisling

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Vidkun Quisling
none
Fødd 18. juli 1887

Fyresdal

Død 24. oktober 1945
Oslo
Parti Nasjonal Samling
1. verv Norsk ministerpresident
 - periode 1. februar 1942–8. mai 1945
 - føregjengar Stilling oppretta
 - etterfylgjar Stilling avvikla
2. verv Norsk forsvarsminister
 - periode 1931–1933
 - regjering Kolstad
Hundseid
 - føregjengar Torgeir Anderssen-Rysst
 - etterfylgjar Jens Isak Kobro
3. verv Leiar av Nasjonal Samling
 - periode 13. mai 19338. mai 1945
 - føregjengar Stilling oppretta
 - etterfylgjar Stilling avvikla
Wikimedia Commons: Vidkun Quisling

Vidkun Abraham Lauritz Jonssøn Quisling (18. juli 188724. oktober 1945) var ein norsk politikar og offiser. Han prøvde å styra Noreg under den andre verdskrigen frå 9. april 1940 til 8. mai 1945. Maktstillinga hans var tufta på samarbeid med den tyske okkupasjonsmakta. Quisling var leiar eller «førar» for partiet Nasjonal Samling. Partiet vart skipa etter mønster av det tyske nazipartiet NSDAP.

Quisling var først på 1920-talet med Fridtjof Nansen i Russland for å utføre humanitært arbeid, då han snakka russisk. Seinare vart han forsvarsminister i ei Bondeparti-regjering.

Quisling er rekna for å vera den fyrste til å utføra eit kuppforsøk ved hjelp av radio. 9. april 1940 troppa han opp i Norsk rikskringkasting (NRK) og las opp eit skriv om at han danna ny regjering. Kong Haakon VII, stortinget og Johan Nygaardsvold si regjering hadde på grunn av det tyske åtaket flykta nordover mot Elverum. Regjeringa til Quisling hadde lite oppslutnad i folket. Etter fem dagar vart ho avsett og Josef Terboven vart innsett som tysk styrar.

I februar 1942 fekk Quisling tittelen ministerpresident. Han skipa ei regjering med folk frå Nasjonal Samling. I røynda var det tyskarane og deira Reichskommisar Terboven som sat med overordna makt.

Quisling vart dømd for landssvik og avretta ved skyting etter krigen i 1945.

Etter den andre verdskrigen har ordet «quisling» blitt brukt likt med landssvikar i mange europeiske språk.

Quisling budde ei tid i Villa GrandeBygdøy i Oslo. Bygningen huser no Holocaustsenteret i Oslo.

Maria Vasilijevna, Quisling si russiske kone, budde i Oslo fram til ho døydde i 1980. Dei hadde ingen born.

Litteratur[endre | endre wikiteksten]

Sjå óg[endre | endre wikiteksten]