Wikipedia:Utvald artikkel

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Snarvegar:
WP:VA
WP:UA

Utvald artikkel: det beste frå vår eigen wiki
- og eit skandinavisk samarbeid

Utvald artikkel er ein bolk på hovudsida som vert oppdatert ein gong i veka med dei første avsnitta frå ein utvald artikkel i lag med eit bilete. Alle artiklar som har ei viss lengd og ein illustrasjon kan bli utvald artikkel i ei veke. Nominering av nye kandidatar og diskusjon kan leggjast til på Wikipedia:Utvald artikkel/Kandidatar.

Dersom du ønskjer å føreslå ein særskild artikkel for ei særskild veke, kan legge inn eit forslag i kandidatkalenderen. Sjå årsarkivet for artiklar og diskusjonar, der du óg finn peikarar du kan legga inn forslag eller artikkelsnuttar på.

Nynorsk Wikipedia har óg artiklar frå dei andre skandinaviske wikipediaene på framsida. Desse artikla vert kopierte over frå våre nabospråk, på grunnlag av kva artikkel som er valt ut der.

Utvald artikkel[endre wikiteksten]

Utvald artikkel Bullet blue.png Kandidatar Bullet blue.png Kalender

Arkiv: 2004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019


I dag er det torsdag, 17. oktober 2019Oppdater sida

til da | til nb | til sv

Den noverande versjonen av denne bolken på hovudsida er om Daudehavet:

Daudehavet

Daudehavet er ein salt innsjø som ligg i Jordandalen ved utlaupet av Jordanelva med om lag like store delar i Israel og Jordan. Daudehavet er kjent for sitt salthaldige vatn og som det lågaste naturlege overflatepunktet på jorda. Daudehavet er 306 meter djupt og den djupaste hypersalte innsjøen i verda. Med eit saltinnhald på 34,2 % (i 2011), er han òg ein av dei saltaste sjøane i verda. Han er 9,6 gonger saltare enn havet. Det høge saltinnhaldet gjer at det ikkje lever dyr i sjøen, og dette har gjeve opphavet til namnet. Daudehavet er 50 km lang og 15 km breitt på det breiaste. Overflata ligg i dag om lag 427 muh., mens den historiske normalen er 395 muh.

Daudehavet har tiltrekt seg turistar i tusenvis av år. Det var ein av dei første kurbadstadane, og fleire produkt er henta frå området, som salvar for egyptisk mumifisering til kalium for gjødsling. Folk har òg nytta salt og mineral frå Daudehavet til å lage kosmetikk og urteposar. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Bolken neste veke er om Dronning Anne-krigen:

Den europeiske okkupasjonen av Nord-Amerika, 1702

Dronning Anne-krigen (1702–1713) var den nordamerikanske krigsskodeplassen i den spanske arvefølgjekrigen og den andre i ei rekkje franske og indianske krigar mellom Frankrike og England (seinare Storbritannia) i Nord-Amerika for kontroll over kontinentet. Den spanske arvefølgjekrigen vart hovudsakleg utkjempa i Europa. I tillegg til dei to hovudpartane, omfatta krigen òg mange indianske stammer, allierte til kvar nasjon og Spania, som var allierte med Frankrike.

Etter ein innleiande fred i 1712, enda Utrecht-traktaten krigen i 1713. Han førte til at franskmennene avstod krava sine til områda Hudson Bay, Acadia og Newfoundland til Storbritannia, medan dei fekk behalde Cape Breton og andre øyar i St. Lawrence-bukta. Somme av vilkåra var fleirtydige, og interessene til dei forskjellige indianske stammene vart ikkje omfatta i avtalen, noko som danna grunnlag for framtidige konfliktar. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Utvald bokmålsartikkel[endre wikiteksten]

Utvald bokmålsartikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012201320142015201620172018
hent frå nb

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Kommunevåpenet til Verran: «I blått en sølv båt med råseil og toppseil»

Liste over ordførere i Verran kommune i Trøndelag begynner i 1901. Verran kommune ble opprettet ved deling av Mosvik og Verran kommune, som hadde eksistert fra 1867. Fra 1964 ble «gamle Verran kommune» slått sammen med Malm kommune (opprettet i 1913) til «nye Verran kommune». Kommunen hadde en grensejustering i 1968, da Framverran ble overført til Mosvik. Fra 2020 slås kommunen sammen med Steinkjer, slik at Anders Lindstrøm blir den siste ordføreren i Verran.

De lengstsittende ordførerne er venstremannen og læreren Gunnar Aftret (1911–1928) og gruvearbeideren og Ap-mannen Olav Stavrum (1949–1971). Det er to tilfeller av far og sønn som begge var ordførere: Jørginus og Tomas Stavrum, og Ole Kr. Olsen (i Malm) og Kåre Olsen. Les mer her.

visnowikidawikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Det lange 1800-tallet starter med den franske revolusjonen og avsluttes ved utbruddet av første verdenskrig. .

Europas historie 1789–1914 var en periode preget av nasjonalisme, nye ideologier, imperialisme, militarisme og politiske omveltninger. Dette var en periode som forandret kartet over Europa, og mange nasjonalstater ble til.

De første årene var dominert av revolusjon og forandringer, deretter ble Europa involvert i Napoléons kriger. Med Napoléon kom også mer liberale ideer, og flesteparten av landene og områdene han la under seg, ble modernisert både intellektuelt og administrativt.

Fra 1830 moderniserte Storbritannia stemmeretten, Frankrike avsatte kongen som prøvde å gjeninnføre eneveldet, og Det tyske forbund innførte en tollunion som første skritt mot å samles til ett land. Mot midten av århundret kom revolusjonsåret 1848, der mange liberale og/eller nasjonalistiske grupper gjorde opprør mot makten, men flesteparten ble bekjempet av styresmaktene. Deretter ble Italia og Tyskland samlet gjennom realpolitikk, Russland tapte Krimkrigen mot Storbritannia, Frankrike tapte den fransk-tyske krig, og Europa gikk inn i en «stille før stormen»-periode på over 40 år uten at stormaktene gikk til krig mot hverandre.

Perioden handlet også om politiske bevegelser. Liberalisme og marxisme var to dominerende bevegelser som begge var knyttet til den industrielle revolusjon. Les mer her.

visnowikidawikisvwiki

Utvald dansk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald dansk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012

hent frå da

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Kort over de 54.317 luftruter, som var i drift i juni 2009.

Globalisering er betegnelsen for en voksende kulturel og økonomisk udveksling mellem verdens forskellige lande, især i form af varer og produkter, mennesker, penge, information, og tanker og ideer. Teknologiske fremskridt inden for transport og kommunikation har gennem tiden været stærke drivkræfter bag globalisering, idet de har øget den indbyrdes afhængighed og sammenhæng mellem forskellige landes økonomiske og kulturelle forhold.

I de første årtier af det 21. århundrede er følgerne af globalisering blevet mærkbare næsten overalt i verden, og holdningerne til globalisering er stærkt delte. Tilhængerne mener, mere globalisering vil føre til bedre økonomiske og sociale forhold i store dele af verden, mens modstanderne omvendt mener, mere globalisering vil forringe mange menneskers sociale forhold og skabe mere ulighed, samt gå ud over både kultur og natur. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Wilma Mankiller

Wilma Mankiller (1945–2010) var en amerikansk cherokee-aktivist, socialarbejder, samfundsudvikler og den første kvinde, der blev valgt til overhøvding for Cherokee Nation.

Hun var født i Oklahoma, men måtte som tiårig på grund af tørke flytte med sin familie til Californien. Inspireret af de sociale og politiske bevægelser i 1960'erne blev Mankiller involveret i besættelsen af Alcatraz, og senere blev hun involveret i Pit River-stammens kamp for land og kompensation.

Efter at være blevet skilt flyttede Mankiller i 1976 tilbage til Oklahoma, hvor hun blev ansat af Cherokee Nation. Hun stod bag en række udviklingsprojekter for sin stamme, og hendes lederevner blev bemærket, og hun blev valgt som viceoverhøvding i 1983. Da overhøvding Ross Swimmer fratrådte, overtog Mankiller den som første kvinde.

Som øverste leder fik hun endnu mere succes med udviklingsprojekter, og da hun trådte tilbage som overhøvding, genoptog hun sin aktivistiske indsats gennem blandt andet foredrag. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Utvald svensk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald svensk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012
Utvald svensk artikkel velges ut mellom dei artiklane som er utvalde på svensk wikipedia denne veka: her.

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Valtteri Bottas på Hockenheimring, 2009

Valtteri Bottas, född 1989 i Nastola, är en finsk racerförare, som för närvarande kör för Williams i Formel 1. Han är gift med den finska tävlingssimmerskan Emilia Bottas.

Bottas började med karting vid sex års ålder. Mellan 2004 och 2006 vann han flera olika finska och ett internationellt kartingmästerskap. Han har kört flera olika Formel Renault-mästerskap och vann två mästerskap under 2008. 2010 blev han kontrakterad som F1-stallet Williams testförare.

Sedan 2013 är han ordinarie förare i Formel 1. 2014 tog Bottas sammanlagt sex pallplaceringar och blev fyra i världsmästerskapet. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki


Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Aleksandr Skrjabin

Aleksandr Nikolajevitj Skrjabin (1872–1915) var en rysk tonsättare och pianist som utvecklade ett mycket lyriskt och känsligt tonspråk. Driven av en poetisk, filosofisk och estetisk vision som gränsade till mysticism, anses han vara en av förgrundsgestalterna inom rysk musikalisk symbolism.

Skrjabins första pianoverk var starkt influerade av Chopin och Liszt, men snart kom han att gå en helt egen väg. Med sin nyskapande harmonik var han en av de tonsättare som runt sekelskiftet 1900 kom att bryta upp den invanda dur- och molltonaliteten. Skrjabin var högt uppskattad under sin levnad och hans musik har nått förnyad popularitet de senaste decennierna efter en att ha lidit av en nedgång i mitten av 1900-talet. Hans popularitet bland pianister har dock alltid varit stor. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki

Veke 44[endre wikiteksten]

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki