Wikipedia:Utvald artikkel

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Snarvegar:
WP:VA
WP:UA

Utvald artikkel: det beste frå vår eigen wiki
- og eit skandinavisk samarbeid

Utvald artikkel er ein bolk på hovudsida som vert oppdatert ein gong i veka med dei første avsnitta frå ein utvald artikkel i lag med eit bilete. Alle artiklar som har ei viss lengd og ein illustrasjon kan verta utvald artikkel i ei veke. Nominering av nye kandidatar og diskusjon kan leggjast til på Wikipedia:Utvald artikkel/Kandidatar.

Dersom du ønskjer å føreslå ein særskild artikkel for ei særskild veke, kan du leggja inn eit forslag i kandidatkalenderen. Sjå årsarkivet for artiklar og diskusjonar, der du òg finn peikarar du kan leggja inn forslag eller artikkelsnuttar på.

Nynorsk Wikipedia har òg artiklar frå dei andre skandinaviske wikipediaene på framsida. Desse artiklane vert kopierte over frå våre nabospråk, på grunnlag av kva artikkel som er vald ut der.

Utvald artikkel[endre wikiteksten]

Utvald artikkel Bullet blue.png Kandidatar Bullet blue.png Kalender

Arkiv: Utvalde artiklar: 20042005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020202120222023

Diskusjonar: 20072008200920102011201220132014201520162017201820192020202120222023



I dag er det laurdag, 3. desember 2022Oppdater sida

til da | til nb | til sv

Den noverande versjonen av denne bolken på hovudsida er om Alveugle:

Alveugle

Alveugle (Micrathene whitneyi) er ei lita, gråbrun, sporvestor ugle som er talrik i det tørre utbreiingsområdet sitt i det sørvestlege USA, sentrale Mexico og Californiahalvøya. Ho har bleikgule auge, framheva av tynne, kvite augebrynstriper, og nebbet er grått med ein hornfarga spiss. Alveugla held seg ofte i hakkespetthol i kjempekaktus; ho hekkar òg i naturlege treholrom. Ho er nattaktiv, og lever hovudsakleg av insekt. Alveugla er verdas lettaste, og er òg rekna som verdas minste ugle. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Bolken neste veke er om Inuittisk kultur:

. Skulebarn i tradisjonelle inuittiske klede held grønlandske flagg på første skuledag

Inuittisk kultur omfattar historiske og noverande kulturuttrykk til inuittar, ei urfolksgruppe frå arktiske og subarktiske delar av Nord-Amerika, i Alaska, Canada og Grønland.

Den tradisjonelle livsstilen til inuittane er tilpassa ekstreme klimatiske forhold. Dei grunnleggjande ferdigheitene deira for å overleve er jakt og fangst, i tillegg til å kunna laga klede og utstyr av pels og bein for å overleva. Dei brukte harpunar og pil og boge for å ta ned dyr i alle storleikar. Heile dyret blei brukt til mat og materiale for klede og utstyr. Kolonisering og modernisering har hatt stor påverknad på kulturen, til dømes er alle inuittar blitt bufaste medan fleire før var nomadiske. I nyare tid er han også blitt truga av klimaendringar. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Utvald bokmålsartikkel[endre wikiteksten]

Utvald bokmålsartikkel-arkiv: 200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022
hent frå nb

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Kommunevåpenet i Trysil, hvor to skistaver symboliserer bygdas skihistorie.

Liste over ordførere i Trysil kommune i Innlandet begynner i 1837, da Trysil kommune ble opprettet. Trysil kommune har med noen grensejusteringer bestått som én enhetlig kommune siden den gang, uten deling eller fusjoner.

Den lengstsittende er Arvid Nyberg som var ordfører i Trysil i 28 år, fra 1972 til 1999. Ole Martin Norderhaug satt 16 år 1999–2015, i fire perioder. Halvor Lunde satt i 15 år 1905–1919, det vil si fem av datidens perioder på tre år. En ordførerslekt begynte med Ole Nyhuus d.e. (1803–1853) som var far til Ola Nyhuus d.y., morfar til Halvor Lunde og oldefar til Harald Lunde. To av ordførerne har vært stortingsrepresentanter: Ola Nyhuus d.y. i 1865–1867 og 1868–1870 og Harald Løbak i sju perioder 1945-1973. Løbak var også landbruksminister i Einar Gerhardsens tredje regjering 1956-1960. ► Les mer her.

visnowikidawikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Ossietzky; bilde fra 1934.

Carl von Ossietzky (1889–1938) var en tysk journalist og pasifist. Ossietzkys tidsskrift Die Weltbühne avslørte i 1929 tysk opprustning i strid med Versaillestraktaten, og Ossietzky ble som ansvarlig redaktør dømt til fengsel for forræderi. Han kom i konsentrasjonsleir, og ble der alvorlig mishandlet.

Det pågikk fra 1934 en internasjonal kampanje for å gi Nobels fredspris til Ossietzky, motivert av ønsket om å få ham frigitt. Knut Hamsun skrev i 1935 en artikkel der han sterkt kritiserte Ossietzky og en mulig tildeling av fredsprisen til ham. Den borgerlige presse og konservative politiske kretser i Norge støttet Hamsun i hans kritikk. I 1936 fikk Ossietzky likevel prisen for 1935, og han ble løslatt til et sykehus før prisutdelingen. Nazi-myndighetene nektet ham imidlertid å reise til Norge for å motta prisen.

I ettertid er prisen til Ossietzky vurdert som den første fredspris gitt for kampen for menneskerettigheter. Ossietzky døde på sykehuset i Berlin 4. mai 1938 av tuberkulose og senskader fra mishandlingen. ► Les mer her.

visnowikidawikisvwiki

Utvald dansk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald dansk artikkel-arkiv: 200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022

hent frå da

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Jimi Hendrix, 1968

Jimi Hendrix (1942-1970) var en amerikansk rockguitarist, sanger og sangskriver.

Han begyndte at spille guitar, da han var femten år, og efter at have spillet med blandt andet Little Richard dannede han Jimi Hendrix Experience i slutningen af 1966. Denne gruppe fik snart hits med sange som "Hey Joe" og "Purple Haze", og med det tredje album, Electric Ladyland fra 1968, fik gruppen sit store gennembrud. Med flere markante optrædener på tidens store festivaler, heriblandt Woodstock, opnåede han legendarisk status i rockmusikken, allerede mens han var i live.

Hendrix brugte sin elektriske guitar som elektronisk lydkilde og eksperimenterede med feedback og distortion med udgangspunkt i traditionel rock'n'roll og blues. Hans misbrug af alkohol og narkotika førte imidlertid til, at han ødelagde sig selv, og han døde som blot 27-årig efter indtagelse af sovepiller. Hans betydning fortsatte dog med at vokse efter hans død, og i 1992 blev han optaget i Rock and Roll Hall of Fame, hvor han omtales som "formentlig den største instrumentalist i rockmusikkens historie". Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Volbeat 2016

Seal the Deal & Let's Boogie er Volbeats sjette studiealbum, der udkom 2016. Det er bandets første album, efter at Anders Kjølholm havde forladt bandet. Ligesom flere af de foregående album har dette album et overordnet tema.

Albummet modtog overvejende gode anmeldelser, men ikke helt så gode som forgængeren Outlaw Gentlemen & Shady Ladies. Det toppede hitlisterne i Belgien, Danmark, Finland, Tyskland, Sverige og Schweiz og nåede top 10 i yderligere fire lande, heriblandt USA, hvor det blev gruppens første album i top 5 på Billboard 200. Albummet solgte dobbelt platin i Danmark, og platin i både Tyskland og Østrig. Albummets førstesingle, "The Devil's Bleeding Crown", nåede som den femte af gruppens singler førstepladsen på US Mainstream Rock, og "For Evigt" nåede tredjepladsen på den danske hitliste. Sidstnævnte blev også kåret til "Årets lytterhit" ved P3 Guld. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Utvald svensk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald svensk artikkel-arkiv: 200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022
Utvald svensk artikkel er vald ut mellom dei artiklane som er utvalde på svensk wikipedia denne veka: her.

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

René Descartes, som utvecklade ett materialistiskt conatusbegrepp

Conatus är en term som användes i tidiga psykologiska och metafysiska teorier för att beteckna en inneboende benägenhet hos ett ting att fortsätta existera och i någon mening utöka sig själv. Detta ”ting” kan vara medvetande eller materia, men även en kombination av båda. Över årtusendena har många olika definitioner och behandlingar formulerats av filosofer. De viktigaste av dessa innefattar 1600-talsfilosoferna Descartes, Spinoza och Leibniz, tillsammans med den samtida empiristen Thomas Hobbes. Conatus kan syfta på den instinktiva ”viljan att leva” hos djur eller på diverse metafysiska teorier om rörelser och tröghet. Begreppet kopplas ofta samman med Guds vilja i en panteistisk syn på naturen. Begreppet kan delas upp i separata definitioner för medvetandet och kroppen, eller till och med särskiljas i fråga om centrifugalkraft eller tröghet.

De tidigaste författarna som diskuterade conatus skrev huvudsakligen på latin, och använde den därför inte bara som en teknisk term utan som ett vanligt ord och i en allmän bemärkelse. Idag används conatus sällan i den tekniska bemärkelsen, eftersom modern fysik använder begrepp som tröghet och bevarande av rörelsemängd som har ersatt det. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki


Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Amitabha Buddha (mitten) och hans ledsagande bodhisattvor Mahasthamaprapta (vänster) och Avalokiteshvara (höger)

Rena land-buddhism eller amidism är en riktning eller tradition inom mahayanabuddhismen med rötterna i Indien. Den spreds till Kina och utvecklades till en av de vanligaste mahayanabuddhistiska riktningarna i Östasien och Vietnam. Traditionen finns representerad även inom tibetansk och nepalesisk buddhism.

Traditionen kan översiktligt beskrivas som en samling trosuppfattningar och utövandeformer som syftar till anhängarens återfödelse i buddhan Amitabhas rena buddhafält Sukhavati. Om utövaren återföds där, kommer denne att uppnå ett stadium utan tillbakagång på vägen mot upplysning. Detta sker eftersom Sukhavati är en plats som garanterar upplysning för alla som återföds där. Det är dock inte en plats där utövare blir kvar. När de väl upplysts i Sukhavati, återvänder de som avancerade bodhisattvor eller buddhor till andra världar – inklusive denna värld – för att hjälpa medvetna varelser att befrias från lidandet (samsara). Läs mer …

vissvwikidawikinowiki

Veke 50[endre wikiteksten]

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki

Veke 51[endre wikiteksten]

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki