Xie Jun

Xie Jun
Statsborgarskap	Folkerepublikken Kina
Fødd	30. oktober 1970 (55 år)
Språk	kinesisk
Xie Jun på Commons

Xie Jun (fødd 30. oktober 1970 i Baoding) er ein kinesisk stormeister i sjakk og er den fyrste asiatiske kvinna som blei stormeister i sjakk. Ho har vore verdsmeister i sjakk for kvinner to gongar, ein gong frå 1991 til 1996 og igjen frå 1999 til 2001. Xie er den noverande presidenten for det kinesiske sjakkforbundet. I 2019 blei ho heidra i World Chess Hall of Fame.

Liv og virke

Xie Jun blei fødd i Baoding i Hebei i 1970 og vaks opp i Beijing. Hennar jiaxiang er Liaoyuan i Jilin. I ein alder av seks byrja Xie å spele xiangqi, og i ein alder av 10 hadde ho blitt xiangqi-meister i Beijing. Etter oppfordring frå myndigheitane byrja ho snart å spele internasjonal sjakk. Trass i likegyldige treningsmoglegheitar, blei Xie den kinesiske jentesjakkmeisteren i 1984. I 1988 dela ho på andre- til fjerdeplassar ved verdsmeisterskapen for junior jenter i Adelaide. Ho var den høgaste plasserte asiatiske spelaren i turneringa og fekk tittelen «Asian Junior Girls' Champion».

Som 20-åring kvalifiserte Xie seg til å utfordre verdstittelen for kvinner, og i 1991 slo ho Maja Tsjiburdanidze, som hadde hatt tittelen sidan 1978, med ein poengsum på 8½–6½. Akkurat som Bobby Fischer avslutta den sovjetiske dominansen i den opne delen i 1972 etter 24 år, avslutta Xie den sovjetiske dominansen i kvinnedelen etter 41 år.

I 1993 forsvarte Xie tittelen sin mot Nana Ioseliani med ein 8½–2½-siger. Sumaren 1994 ble ho tildelt stormeistertittelen, og var den sjette kvinna nokonsinne som blei tildelt den tittelen. Ho tapte verdsmeisterskapen i sjakk for kvinner i 1996 mot Susan Polgár (8½–4½), men tok tilbake tittelen i 1999 ved å slå Alisa Galljamova 8½–6½, etter at Polgár nekta å godta kampvilkåra og mista tittelen. I 2000 endra FIDE formatet på verdsmesterskapet til eit utslagssystem og Xie vann tittelen igjen. Ho slo den kinesiske medspelaren Qin Kanying 2½–1½ i finalen.

I Guangzhou i april i 2000 spelte Xie ein kamp mot tidlegare verdsmeister Anatolij Karpov. Kampen blei rekna som ein «kvinne mot mann-sjakkonkurranse», og bestod av fire parti med langsjakk og to parti med hurtigsjakk. Langsjakk-delen blei vunnen av Karpov 2½–1½ (1 siger, 3 remis), og hurtigsjakk-delen gjekk også til Karpov, 1½–½ (1 siger, 1 remis).

Xie fremstår som ein helt i Kina, og er innan sjakken kjend for sin optimisme og livlege angrepsstil. Suksessen hennar har gjort mykje for å popularisere internasjonal sjakk i landet hennar og resten av Asia. Xie viste seg å være den fyrste av ei rekkje sterke kinesiske kvinnelege spelarar, som Zhu Chen, Xu Yuhua og Wang Lei. Ho var også ein viktig faktor for at det kinesiske kvinnelaget vann gullmedaljen under sjakk-OL 1998 i Elista i Kalmykia i Russland.

I juli 2004 blei Xie tildelt titlane «internasjonal dommar» og «FIDE Senior Trainer». I april 2019 blei Xie Jun utnemnd til ny president for det kinesiske sjakkforbundet.

Privatliv

Rundt slutten av 1990-tallet tok Xie ein doktorgrad i psykologi ved Beijings pedagogiske universitet. I 2008 leia Xie eit byrå i Beijing-regionen som tok seg av sjakk- og Go-talent. Ho er gift med sin tidlegare trenar Wu Shaobin.

Kjelder

• Denne artikkelen bygger på «Xie Jun» frå Wikipedia på bokmål, den 28. mars 2025.