Yndesdal i Luster

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk

Koordinatar: 61°22′8″N 7°3′51″E Yndesdal eller Yngsdalen er ein fråflytta høgdegard på vestsida av Veitastrondsvatnet i Sogn. Garden har to bruk, Yndesdal og Yngsdal. Yngsdal vart fråflytta i 1963 og Yndesdal vart fråflytta i 1967.

Gardstunet[endre | endre wikiteksten]

Den offisielle (og lokale) skrivemåten på garden er Yngsdalen. Det er to bruk i Yngsdalen. Bruk nr. 1 blir her omtalt som Yndesdal sidan etterkommarane brukar denne skrivemåten på slektsnamnet. Huset på Yndesdal vart bygd rundt år 1900, og låven vart bygd på 1930-talet. Bruk nr. 2 blir her omtalt som Yngsdal sidan etterkommarane brukar denne skrivemåten på slektsnamnet. Huset på Yngsdal vart bygd tidleg på 1800-talet, og låven vart bygd på 1950-talet. Til Yndesdal høyrer også eit eldhus med vedskål, som tidlegare var stølshus på Vårstølen. Mellom tuna står eit lite raudt hus som rommar motoren til taubana.

Stølar[endre | endre wikiteksten]

Til garden høyrer to stølar, Vårstølen og Fjellstølen. Fjellstølen vart lagt ned på 1950-talet etter at drifta på Vårstølen vart modernisert. Det vart bygd traktorveg og lagt kraftlinje mellom garden og stølen. Mjølka vart køyrd på traktor dei to kilometrane ned til garden og frakta på taubana vidare ned til Ugulsviki. Vårstølen vart lagt ned i 1968, eitt år etter at garden vart lagt ned. Då kom buskapen over fjellet frå Sogndalsdalen, og det vart ysta geitost på Vårstølen.

I 2004 vart myrområda i dalen verna som Yngsdalen naturreservat. Området er av ein storleik som er sjeldsynt i Indre Sogn under skoggrensa, og som har innslag av rikmyr og kjelder, og sjeldsynte og interessante planteartar.

Tilkomst[endre | endre wikiteksten]

Ein må krysse Veitastrondsvatnet mellom Ugulsvik og Osphola med båt og gå opp til garden. Her går ein på ein bratt kjerreveg som vart bygd tidleg på 1900-talet. Denne vegen er eit flott kulturminne. Ein kan også gå den lange vegen over fjellet frå Sogndalsdalen. Mellom Yngsdalen og Ugulsvik går ei taubane. Ho vart bygd i 1952 og erstatta den eldre taubana som gjekk mellom Yngsdalen og Osphola. Bana kan nyttast til bagasjetransport, men er ein av det litt uvørne slaget kan ein ta turen på «strengen».

Kraftutbygging[endre | endre wikiteksten]

På 1940-talet vart det bygd eit lite kraftverk i Yngsdalselvi, med effekt på 11 kW. Kraftverket brann ned på 1970-talet, og då vart det lagt kraftlinje frå Ugulsviki, over Holeneset, og opp til Yngsdalen.

Yngsdalsvassdraget er ein del av Årøyvassdraget. I Samla Plan frå 1980-talet var det skissert ei utbygging med regulering av Botnatjørni fremst i Yngsdalen og overføring av vatn frå Kjerringdalen og regulering av Kjerringvatnet. Holetjørni skulle regulerast og Holeelvi skulle utnyttast til kraftproduksjon. Det skulle byggjast veg over Holeneset, opp til Holetjørni og vidare nesten inn til Vårstølen.

På grunn av vernet som naturreservat, fekk grunneigarane i Yngsdalen ei erstatning på 4 millionar kroner som kompensasjon for manglande høve til kraftutbygging. Det var lagt til grunn ei redusert utbygging (utan regulering) i forhold til den som var skissert i Samla Plan på 1980-talet.

I 2011 gav NVE konsesjon til ei mindre utbygging utan regulering av Holetjørni, og utnytting av fallet ned til Hola ved Veitastrondsvatnet i Holen Kraftverk. Det skal sleppast minstevassføring på 110 l/s. Føresetnaden for konsesjon var at utbygginga skulle skje utan bygging av veg i den bratte lia opp til inntaket i Holetjørni. Utbygginga vil gje ein midlare produksjon på 22 GWh. Anleggsarbeidet starta opp i 2018.