Hopp til innhald

Zagreb

Endra lenkjer
Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Zagreb
hovudstad
Flagg
Symbol
Kallenamn: Beli Zagreb grad ('Den kvite byen Zagreb')
Land  Kroatia
Fylke Zagreb by
Høgd 120 m
Areal 641,2 km²
Folketal 767 131 (31. august 2021)
Postnummer 10000
Retningsnummer 01
Bilnummer ZG
Kart
Zagreb
45°48′47″N 15°58′38″E / 45.813055555556°N 15.977222222222°E / 45.813055555556; 15.977222222222
Zagreb by innanfor Kroatia.
Zagreb by innanfor Kroatia.
Zagreb by innanfor Kroatia.
Distrikta i kommunen Zagreb.
Distrikta i kommunen Zagreb.
Distrikta i kommunen Zagreb.
Wikimedia Commons: Zagreb

Zagreb er hovudstaden og den største byen i Kroatia. Zagreb er det kulturelle, vitskaplege, økonomiske, politiske og administrative senteret i Kroatia, og husar mellom anna Parlamentet, presidenten og regjeringa i landet. Adminstrativt er Zagreb ein eigen kommune, Grad Zagreb («Byen Zagreb»), men er administrativt styrt på same nivå som fylka. I 2021 hadde kommunen Zagreb eit innbyggjartal på 767 131, medan sjølve byen hadde 663 592 innbyggjarar.[1]

Zagreb ligg mellom sørsida av fjellet Medvednica og nordsida av elva Sava i ei høgd 120 meter over havet. Byen ligg plassert i den sørvestlege delen av Den pannoniske sletta, som strekkjer seg mellom Alpane, Dei dinariske Alpane og Adriahavet, og er derfor eit strategisk knytepunkt for trafikk mellom Sentral-Europa og Adriahavet.

Transportknutepunktet, industrien, og dei vitskaplege institusjonane gjer byen til det største økonomiske senteret i Kroatia.

Byen vart grunnlagd på 1000-talet, og er i dag eit eige fylke. Zagreb vart aldri ein del av Det osmanske riket, som mykje av nærliggande områda var. Derfor er ikkje gamle bygningar øydelagde, som i mange andre byar i det tidlegare Jugoslavia. Zagreb er ein fleirreligiøs by med romersk-katolsk erkebiskop, gresk-ortodoks erkebiskop, protestantisk biskop, ein storrabbin og ein muslimsk mufti.

Zagreb har ein internasjonal flyplass.

Attraksjonar

[endre | endre wikiteksten]

Det finst mange sjåverdige stader i Zagreb, som til dømes Gornji Grad (sjå nedanfor), Zagreb katedral, Jelacictorget, Tomislavtorget, Strossmayerovtorget, Det kroatiske nasjonalteateret og Mimaramuseet.

Gornji Grad

[endre | endre wikiteksten]

Gamlebyen i Zagreb heiter «Gornji Grad» (Øvrebyen) og inneheld mange gamle bygningar, som Sankt Marks kyrkje, parlamenta, Steinporten og Lotrščak-tårnet, der ein kvar dag klokka tolv avfyrer ein kanonsalutt.

Administrativ inndeling

[endre | endre wikiteksten]

Zagreb ein eigen kommune, men er administrativt styrt på same nivå som fylka.[2][3] Hovudstaden er så delt inn i ei rekkje distrikt (gradska četvrt, «bydistrikt») med visse lokalstyrte oppgåver, fastlagd i Statuttar for byen Zagreb av 1. april 2001.[4]

Dei mest sentrale av dei 17 distrikta omfattar berre ein del av sjølve byområdet, medan nokre av dei omkringliggjande distrikta òg omfattar ein eller fleire forstader eller busetnader.

Namn Folketal 2001[5] Folketal 2011[6][7] Folketal 2021[1][7] Status
 1Donji grad45 10837 02431 209Bydel
 2Gornji Grad – Medveščak36 38430 96226 423Bydel
 3Trnje45 26742 28240 539Bydel
 4Maksimir49 75048 90247 356Bydel
 5Peščenica – Žitnjak58 28356 48753 023Bydel og forstad
 6Novi Zagreb – istok65 30159 05555 898Bydel og forstad
 7Novi Zagreb – zapad48 98158 10363 917Bydel og forstad
 8Trešnjevka – sjever55 35855 42552 974Bydel
 9Trešnjevka – jug67 16266 67465 324Bydel
10Črnomerec38 76238 54638 084Bydel
11Gornja Dubrava61 38861 84158 255Bydel
12Donja Dubrava35 94436 36333 537Bydel
13Stenjevec41 25751 39053 862Bydel
14Podsused – Vrapče42 36045 75944 910Bydel
15Podsljeme17 74419 16518 974Bydel
16Sesvete59 21270 00970 800Forstad
17Brezovica10 88412 03012 046Forstad
Grad Zagreb779 145790 017767 131

Dei største busetnadene i kommunen Zagreb er:

DistriktFolketal 2001[5]Folketal 2011[6]Folketal 2021[1]
Zagreb691 724688 163663 592
SesveteSesvete44 91454 08555 313
LučkoNovi Zagreb – zapad2 8413 0102 987
Hrvatski LeskovacNovi Zagreb – zapad2 4532 6872 659
OdraNovi Zagreb – zapad1 4871 8662 630
Veliko PoljeNovi Zagreb – istok1 1041 6682 122
Kupinečki KraljevecBrezovica1 7181 9572 015
JeždovecNovi Zagreb – zapad1 1711 7281 844
Ivanja RekaPeščenica – Žitnjak1 7831 8001 753
Odranski ObrežBrezovica1 4061 5781 503
KašinaSesvete1 4871 5481 402
HorvatiBrezovica1 4701 4901 401
ZadvorskoBrezovica1 1601 2881 260
Hrašće TuropoljskoNovi Zagreb – zapad1 1561 2021 232
DobrodolSesvete1761 2031 165
BuzinNovi Zagreb – istok1411 0551 074

Galleri

[endre | endre wikiteksten]

Kjelder

[endre | endre wikiteksten]
  1. 1 2 3 «Population by age and sex, by settlements, 2021 Census». Narodne novine (Offisielt lysingsblad) (på kroatisk og engelsk). 2022. Henta 13. januar 2025.
  2. ↑ «The Constitution of the Republic of Croatia» (PDF) (på engelsk). Constitutional Court of the Republic of Croatia. 15. januar 2014. Henta 7. januar 2025. Offisiell omsetjing
  3. ↑ «Zakon o područjima županija, gradova i općina u Republici Hrvatskoj (Lov om territoria til fylke, byar og kommunar i Republikken Kroatia)». Narodne novine (Offisielt lysingsblad) (på kroatisk). 19. juli 2006. Henta 7. januar 2025.
  4. ↑ «Statut Grada Zageba (Statuttar for byen Zagreb)». Službeni glasnik (Offisielt lysingsblad) (på kroatisk). 1. april 2001. Henta 8. januar 2025.
  5. 1 2 «Census 2001; Population by age and sex, by settlements». Croatian Bureau of Statistics (på kroatisk og engelsk). Henta 13. januar 2025.
  6. 1 2 «Census of Population, Households and Dwellings 2011; Population by age and sex, by settlements» (på engelsk). Croatian Bureau of Statistics. Henta 13. januar 2025.
  7. 1 2 «Popis satnovništva, kućantsva i stanova 2021. – Konaćni rezultati grad Zagreb (Teljing av befolkning, hushald og bustader 2021 – Endelege resultat for Byen Zagreb)» (PDF) (på kroatisk). Zagreb kommune. 9. november 2022. Henta 9. mars 2025.

Bakgrunnsstoff

[endre | endre wikiteksten]
Commons har multimedium som gjeld: Zagreb
Henta frå «https://nn.wikipedia.org/w/index.php?title=Zagreb&oldid=3596396»