Irena Szewińska

Irena Szewińska
Irena Szewińska i 2007.
Statsborgarskap	Polen
Fødd	24. mai 1946 St. Petersburg
Død	29. juni 2018 (72 år) Warszawa
Yrke	sprintar, friidrettsutøvar, idrettsleder
Språk	polsk
Høgd	176 centimeter
Medlem av	Den internasjonale olympiske komitéen, International Jewish Sports Hall of Fame[*], IAAF Hall of Fame[*]
Ektefelle	Sławomir Szewiński
Irena Szewińska på Commons

Irena Szewińska, fødd Kirszenstein, (24. mai 1946–29. juni 2018) var ein polsk friidrettsutøvar, fødd i Leningrad i Sovjetunionen. I tida frå 1964 til 1978 vann ho tre OL-gull og fem EM-gull i sprintøvingane og i lengdehopp. Til saman sikra ho seg 17 medaljar, ti i EM og sju i OL. Frå 1998 til ho døydde var ho medlem av den Internasjonale olympiske komiteen.

Aktiv

Irena Kiszenstein var fødd i ein flyktningleir i Leningrad, foreldra var polske jødar. 14 år gammal byrja ho med friidrett og utmerka seg i sprint og lengdehopp. Då ho var 18 år reiste ho i oktober 1964 med den polske OL-troppa til Tokyo. I løpet av åtte dagar vann ho fyrst sølv i lengdehopp, deretter kneip ho sølvmedaljen også på 200 meter, før ho tok seg av den andre etappen for Polen sitt vinnarlag i 4 x 100 meter stafett.

Under europameisterskapen 1966 i Budapest sigra ho på 200 meter, i lengdehopp og 4 x 100 meter stafett. På 100 meter fekk ho same tid som landskvinna Ewa Kłobukowska, men vart dømt etter i mål og vart sølvmedaljør. Etter å ha gifta seg i 1967 deltok ho Sommar-OL 1968 i Mexico-byen med namnet Szewińska. Her sette ho verdsrekord på 200 meter med tida 22,5 sekund og vann den olympiske gullmedaljen, på 100 meter tok ho bronsemedaljen.

Etter å ha vorte mor, tok ho del i medaljestriden i tre øvingar også under europameisterskapen 1971 i Helsinki. I den fisnke hovustaden enda ho opp med ein sjetteplass på 100 m, bronsemedalje på 200 og ein femteplass i lengdehopp, alt i løpet av fire dagar. Året etter kneip ho bronsemedaljen på 200 m også ved dei olympiske leikane i München.

Sommaren 1974 var Szewińska i strålande form. Under særs gunstige tilhøve med 1,9 meter medvind sette ho den 13. juni i Potsdam verdsrekord på 200 m med tida 22,21. I Warszawa ni dagar seinare forbetra ho den gamle verdsrekorden på 400 meter med over eit sekund. Ho vart med handklokke målt til 49,9 sekund. Under EM i Roma i september sigra ho med god margin på så vel 100 meter som 200 meter, den austtyske olympiameisteren Renate Stecher vart vist til andreplass på begge distansane. Siste dagen i meisterskapen var Szewińska ankerkvinne for dei polske laga i begge stafettløpa. Ho sprang Polen inn til bronsemedalje i 4 x 100 meter, medan det vart ein fjerdeplass i 4 x 400 m.

22. juni 1976 sprang Szewińska inn til verdsrekord i Bydgoszcz, tida 49,75 var 0,02 sekund under den ferske rekorden til austtyske Christina Brehmer. I dei olympiske leikane i Montréal i 1976 forbetra Szewińska verdsrekorden til 49,28 sekund og slo sølvvinnar Brehmer med 1,3 sekund. To år etter kom Szewinska på bronseplassen på 400 meter ved friidretts-EM i Praha, bronse fekk ho då òg i 4 x 400 meter stafett.

Ho la opp etter OL i Moskva i 1980.

Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap

• OL 1964 i Tokyo: Sølv på 200 m og i lengdehopp. Gull i 4 x 100 m stafett
• EM 1966 i Budapest: Gull på 200 m, i lengdehopp og i 4 x 100 m stafett, sølv på 100 m
• OL 1968 i Mexico-byen: Gull på 200 m, bronse på 100 m. Utslått i kvalifiseringa i lengdehopp
• EM 1971 i Helsinki: Bronse på 200 m, nr 5 i lengdehopp og nr 6 på 100 m
• OL 1972 i München: Bronse på 200 m. Utslått i semifinalane på 100 m
• EM 1974 i Roma: Gull på 100 m og 200 m, bronse i 4x100 m stafett og nr 4 i 4 x 400 m stafett
• OL 1976 i Montreal: Gull på 400 m – 49,29, framom Christina Brehmer (50,51)
• EM 1978 i Praha: Bronse på 400 m og i 4 x 400 m stafett, nr 5 i 4 x 100 m stafett
• OL 1980 i Moskva: Utslått i semifinalane på 400 m (53,13=nr 16)

Kjelder

• Denne artikkelen bygger på «Irena Szewińska» frå Wikipedia på tysk, den 25. august 2014.

• World Athletics