Svovelkis

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Pyritt
2780M-pyrite1.jpg
Pyritt-krystallar på mergel frå Navajún i Rioja i Spania (storleik: 95 x 78 mm), 512 g
Generelt
KategoriSulfidmineral
Kjemisk formelFeS2
Strunz-klassifisering02.EB.05a
Dana-klassifisering2.12.1.1
KrystallsymmetriIsometrisk diploidal
Romgruppe: Pa3
H-M-symbol: 2/m3
Einingscellea = 5.417 Å, Z=4
Identifikasjon
Molekylvekt119.98 g/mol
Fargebleik messinggul refleksjon; vert mørkare når han er matt og iriserande
KrystallformKubisk sider, kan vere stripete, men òg ofte åttesidig og pyritoeder. Ofte samanvekst, massiv, strålande, korna, kuleforma og stalkittisk.
KrystallsystemIsometrisk
TvillingPenetrasjon- og kontrakt tvilling
KløyvUtydeleg på {001}; delingar på {011} og {111}
BrotSærs ujamn, stundom muslig
FastleikSprø
Mohs hardleiksskala6–6.5
GlansMetallisk, funklande
Strekfargegrønaktig-svart til brunsvart
TransparensUgjennomsiktig
Spesifikk vekt4.95–5.10
Tettleik4.8–5 g/cm3
Smeltbarheit2.5–3 til ei magnetisk lita perle
OppløyselegheitUoppløyseleg i vatn
Andre eigenskaparparamagnetisk
Kjelder[1][2][3][4]

Svovelkis eller pyritt er eit mineral med kjemisk formel FeS2. Svovelkiskrystallar er vanlege, og finst helst som kubar (ofte med striper) eller som pentagondodekaeder, men også i andre former og kombinasjonar. Tvillingar, trillingar osb. er vanlege. Fargen er bleik messinggul, (ganske lik fargen til gull) svovelkis blir ofte forveksla med gull av mindre erfarne gullgravarar.

Fysiske eiganskapar[endre | endre wikiteksten]

Hardleik 6-6,5, altså betydeleg hardare enn chalkopyritt og gull. Svært sprø med ujamt/musleg brot og utydeleg kløyvd. Streken er svart-grøn. Ved oppvarming blir svovelkis/pyritt svakt magnetisk og utskiller SO2.

Førekomst[endre | endre wikiteksten]

Svovelkis er det mest utbreidde sulfidet i naturen.

Bruk[endre | endre wikiteksten]

Svovelkis blir brukt i industriell samanheng til å produsere svovelsyre. (H2SO4)

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Svovelkis
  1. Hurlbut, Cornelius S.; Klein, Cornelis, 1985, Manual of Mineralogi, 20th ed., John Wiley and Sons, New York, pp 285–286, ISBN 0-471-80580-7
  2. Pyrite on webmineral. Webmineral.com. Retrieved on 2011-05-25.
  3. Pyrite on. Mindat.org. Retrieved on 2011-05-25.
  4. Handbook of Mineralogi. (PDF) . Retrieved on 2011-05-25.