Trompe-l'œil

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Trompe-l'œil måla av Andrea Mantegna.

Trompe-l'œil eller trompe l'oeil, (fransk for «å narre auget») er ei internasjonalt nytta kunstfagleg nemning for dekorative bilete eller -målingar som er utforma og plasserte slik i bygningar at dei skal få folk til å tru at dei i staden for eit flatt målarstykke ser verkelege tredimensjonale gjenstandar, arkitekturdetaljar, personar og andre ting gjennom opningar inn til andre rom, til området utanfor huset osb.

Skal målestykka ha så sterkt illusjonsskapande verknader, er det mellom anna viktig å få fram på eit realistisk vis kontrasten mellom det som er nærmast og det som er lenger burte. Slike målarstykke kunne fyrst kome i stand etter at det i renessansen var utvikla særs stor dugleik i å nytte dei verkemidla som nye kunnskapar om å skape perspektiv i bileta gav høve til. Nemninga trompe-l'œil er såleis framfor alt knytt til fenomen i europeisk målarkunst frå renessansen og framover. Men truleg har òg målarane i antikkens Hellas lagt vinn på å gje tilskodarane ei kjensle av realisme ved å nytte metodar som gav inntrykk av perspektiv i bileta. Sjølv om det no ikkje finst målarstykke frå Hellas frå denne tida (om ein ikkje reknar med dei måleria som dekorerer vasar og urner i hopetal), kan intensjonar i den lei sporast på bakgrunn av teknikken i dei veggmåleria i gresk tradisjon som ein framleis kan sjå i byane Pompeii og Herculaneum i Italia etter at dei er grove fram or all oska som utbrotet frå vulkanen Vesuv i år 79 e.Kr. gøymde dei under.

Trompe-l'œil er ofte små målarstykke meint som spøk og demonstrasjon av fagleg dugleik, men kan òg vere store tak- eller veggmåleri med ein alvorleg bodskap. Til dømes finst det i kyrkjer takmåleri som gjev inntrykk av at ein ser rakt opp i sjølvaste himmelen og på dei som har tilhald der, framstilt slik at det ser ut til at dei sit, står eller svever med beina i retning av jorda. På den måten vert kyrkjebygningen og det som går føre seg der, kopla saman på overtydande vis ved hjelp av trompe-l'œil med det himmelske livet som ventar dei som trur det rette og skikkar seg vel.

Sjå òg[endre | endre wikiteksten]

Anamorfose