Gamalirsk
| gamalirsk Goídelc | ||
| Andre namn | gamalgælisk | |
| Klassifisering | indoeuropeiske språk keltiske øykeltiske goidelske gamalirsk | |
| Bruk | ||
| gamalirsktalande i alt | ingen (språket utvikla seg til mellomirsk i på 900-talet) | |
| Språkkodar | ||
| ISO 639-2 | sga | |
| ISO 639-3 | sga | |
Gamalirsk eller gamalgælisk er namn på den eldste forma av goidelske språk som er attestert med monaleg tekstkorpus.[1] Ein snakka gamalirsk mellom 600 og 900.[2][3] Språket utvikla seg vidare til mellomirsk. Moderne irsk, skotsk-gælisk og manx har alle opphav i mellomirsk. Størstedelen av tekstar som har vorte behalde til no, har truleg vorte skrivne på 700- og 800-talet.
Gamalirsk hadde nokso komplisert bøying og utmerkte seg med allomorfi, eit sjeldsynt trekk i moderne indoeuropeiske språk, som består i meir eller mindre føreseielege ljodvekslingar i stomn og suffiks, forårsaka av ulike grammatiske forhold. I gamalirsken oppstår det også for fyrste gong fonetiske mutasjonar ved byrjinga av ordet, kjente i dag frå alle levande keltiske språk, men sannsynlegvis ikkje førekomande verken i urirsk eller i fastlandskeltiske språk som gallisk. Medan det allomorfiske systemet vart forenkla i tida, vart mutasjonane bevarte i alle tre etterkomarspråka.
Gamalirsk og gallisk skapar saman grunnlaget for rekonstrueringa av urkeltisk språk. Mellom forskarane som mest har påverka gamalirske studiar er Rudolf Thurneysen (1857-1940), forfattaren av den fyrste handboka i gamalirsk grammatikk, og Osborn Bergin (1873-1950) som var mest oppteken av tidleg irsk litteratur.
Kjelder
[endre | endre wikiteksten]- ↑ «CE3063: Introduction to Old Gaelic 1A – Catalogue of Courses».
- ↑ Koch, John Thomas (2006). Celtic culture: a historical encyclopedia. ABC-CLIO. s. 831. «The Old Irish of the period c. 600–c. 900 AD is as yet virtually devoid of dialect differences, and may be treated as the common ancestor of the Irish, Scottish Gaelic, and Manx of the Middle Ages and modern period; Old Irish is thus sometimes called 'Old Gaelic' to avoid confusion.»
- ↑ Ó Baoill, Colm (1997). «13: The Scots-Gaelic Interface». The Edinburgh History of the Scots Language. Edinburgh University Press. s. 551. «The oldest form of the standard that we have is the language of the period c. AD 600–900, usually called 'Old Irish' – but this use of the word 'Irish' is a misapplication (popular among English-speakers in both Ireland and Scotland), for that period of the language would be more accurately called 'Old Gaelic'.»