Livmorhalskreft

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk

Livmorhalskreft er ei form for kreft som tek til i livmormunnen eller livmorhalskanalen. På verdsbasis er det den andre vanlegaste krefttypen blant kvinner og den andre mest dødelege, etter brystkreft.

I Noreg får 300–400 denne typen kreft kvart år, og 100–120 døyr av han. På verdsbasis døyr rundt 200 000 kvinner av livmorhalskreft kvart år.

Symptom[endre | endre wikiteksten]

Tidlege stadie av sjukdommen er ofte symptomfrie, men kan inkludera blødningar, særleg etter samleie, og blodig utflod. Seinare symptom er smerter i underlivet eller magen og nedsett allmenntilstand.

Den beste måten å påvisa kreften på tidleg er dermed ved å ta jamnlege celleundersøkingar. I mange land får alle kvinner tilbod om slike undersøking frå kvart år til kvart femte år.

Årsaker[endre | endre wikiteksten]

Dei fleste tilfella er forårsaka av nokre former for humant papillomavirus (HPV) som blir spreidde gjennom seksuell kontakt. Tidleg seksuell debut og å ha mange partnarar kan auka sjansen for å bli smitta og utvikla livmorhalskreft. Røyking kan òg gjera det meir sannsynleg å utvikla sjukdommen.

Behandling[endre | endre wikiteksten]

Sjukdommen blir behandla med kirurgi i tidlege stadie og kjemoterapi og strålingsterapi i seinare stadie.

Nyleg er det utvikla vaksiner mot nokre av virusa som står for mange av tilfella. Gardasil frå Merk & Co. har vist seg å vera 100 % effektiv mot dei to virustypane som står for 70 % av tilfella. Dersom denne vaksinen blir gjeven til unge gutar og jenter vil han hindra desse frå å bli smitta og minka sjansen for at jentene utviklar livmorhalskreft seinare. Vaksinen dekker dei fire HPV-typane 6,11 og 16 og 18. Dei to første gjev kjønnsvorter, dei to siste står for 70 prosent av livmorhalskreft-tilfella. Det er i gang nye studiar for å teste om vaksinen også kan dekke andre HPV-typar. FUTURE II-studien som omfatta 12000 kvinner verden over, mellom dei var 1700 frå Noreg. Studien viste framifrå resultat: Nesten 100 prosent effektiv mot livmorhalskreft. Norske styresmakter vurderer no om vaksinen skal verte ein del av barnevaksinasjonsprogrammet.