Orbital

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Elektronets orbitalar i atom og molekyl

Innan kjemi og partikkelfysikk, er orbital nemninga på dei områda elektronet kan opptre i rundt eit enkelt atom. Tidlegare gjekk ein ut frå at elektrona var partiklar som gjekk i separate baner (en. orbit) rundt atomkjernen på same måte som planetane kretsar rundt sola. Men i kvantemekanikken som skildrar materiens bølge-partikkel-dualitet kan partiklar på dette nivået ikkje sjåast som distinkt avgrensa fysiske gjenstandar. I staden vert dei skildra som ei elektronsky med ei romleg fordeling som viser sannsynet for partikkelens utstrekning og posisjon.

Eit fritt elekron kan innta ein kva som helst energitilstand, medan eit elektron som er bunde til ein atomkjerne berre kan ha diskrete, kvantifiserte energitilstandar og orbitalane er eit uttrykk for maksima i sannsynsfordelinga for desse kvantifiserte energitilstandane.

Orbitalane har namn etter forelda skildringar av linjene som opptrer ved spektroskopi: skarp (skarp), principal (hovud-), diffus, fundamental og g . Desse tilsvarar respektive bikvantetal: s=0, p=1, d=2, f=3 og g=4.

Orbitalnamn[endre | endre wikiteksten]

Orbitalene får namn på forma:

X \, \mathrm{type}^y \

der X er energinivå gitt ved hovudkvantetalet n \ (elektronskal), og type er ein liten bokstav som gir orbitalbetegnelse (subskal) og tilsvarar bikvantetalet \ell \ . y er talet elektron i dette orbitalet.

For eksempel har orbitalet 1s^2 (uttales «ein-s-to») to elektron, har lågare energinivå (n = 1), og har bikvantetall l = 0. I staden for hovudkvantetalet n = 1, 2, 3, 4, 5 ....., vert i nokre tilfelle bokstavar nytta K, L, M, N, O ..... for elektronskalet.

Spire Denne kjemiartikkelen er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.