Basale lamina

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Mikroskopbilde av basal-lamina.

Basal-lamina eller basale lamina, tidlegare også kalla basalmembran, er eit tynt lag som ligg mellom overflatevet (epitel) eller andre organiserte cellegrupper (t.d. musklar) og bindevevet.[1] Denne membranen er eit tynt nettverk av ekstracellulære matrix-komponentar, hovudsakleg proteinar som er skilde ut frå epitelceller.[1] Basal-lamina skil dei ulike vevstypane frå kvarandre, og inneheld fleire biologisk aktive signalmolekyl.[1] Basal-lamina er normalt ikkje meir enn 60-120 nm tjukk.

Dei fleste EMC-komponentane i basal-lamina blir syntetisert av cellene som ligg oppå den.

Den ekstracellulære matrixen hjelper med å organisere celler til vev og koordinera deira cellulære fuksjon ved å aktivere intracellulære signal vegar som kontrollerar cellevekst, proliferation (forøkning) og gen utrykking.

Mange av funksjonane til matrix treng adhesjons reseptorar som bind seg direkte til EMC ( ekstracellulær matrix) komponentar og som integera med cytoskjeletter gjennom adapter protein.

Adhesjonreseptorar bind seg til tre typar molekyl som det er mykje av i EMC i alle vev:

Proteoglycans- ei gruppe glykoprotein som verkar som «puter» rundt cella og bind ei rekkje ekstracellulære molekyl.

Kollagen- fiber som gir strukturell integritet, mekanisk styrke og motstandsdyktighet.

Multiadhesive matrix molekyl- som laminin og fibronectin. Bind seg til og kryss-linkar adhesjonsreseptorar i celleoverflata og andre EMC-komponentar.

Struktur[endre | endre wikiteksten]

Fire proteinkomponentar er funne i basal-lamina:

  • Type IV-kollagen- trimerisk molekyl med både stav-liknande og globulære domene som dannar eit todimensjonalt nettverk.
  • Laminin- ein familie av multi-adhesive kross-forma protein som dannar eit todimensjonalt nettverk saman med type IV kollagen og som bind integrin og andre adhesjonsreseptorar. Er eit heterodimerisk, kross-forma protein med ein total molekylær vekt på 820000. Ein globulært LG domene ved C-terminalen av alfa eininga fremjer Ca 2+ avhengig binding til spesifikke karbohydrat på visse celleroverflate molekyl som syndecan og dystroglycan. LG domene er funne i ei rekkje protein og kan binde seg til steroider, protein og karbohydrat.
  • Perlecan- eit stort multidomene proteoglycan som bind og kryss-linkar mange EMC komponentar og celleoverflate molekyl.
  • Nidogen- og kalla entactin. Ein stavliknande molekyl som kryss-linkar type IV kollagen, perlecan og laminin. Hjelper og med å inkoorporere andre komponentar inn i EMC.[2]

Funksjon[endre | endre wikiteksten]

Oppbygninga til basal-lamina varierar mellom ulike typar celler. I nyrene verkar basal-lamina som eit molekylært filter. Der muskel og nerve møter kvarandre skil basal-lamina nerve frå muskel ved at den omgir muskelen. Den hjelper og med å regenerere synapsar etter skade. Basal-lamina gir støtte til epitelvevet som ligg over det og fungerar som eit filter som berre tillèt vatn og små molekyl å passere.[3]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. 1,0 1,1 1,2 Trægde, Kristian Storaker, Mekanismer for metastasering (oppsummering) (2008), duo.uio.no
  2. Molecular Cell Biology, 6ed, Lodish, Berk, Kaiser, Scott, Bretscher, Ploegh, Matsudaira.
  3. Histology Guide
Broom icon.svg Denne artikkelen kan ha godt av ei opprydding for å nå ein høgare standard og/eller for å verta i tråd med standardoppsettet. Sjå korleis du redigerer ei side og stilmanualen for hjelp.