Basal-lamina

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
(Omdirigert frå Basale lamina)
Gå til: navigering, søk
Mikroskopbilde av basal-lamina.

Basal-lamina er eit tynt lag som ligg mellom overflatevevet (epitel) og andre organiserte cellegrupper (t.d. musklar) og bindevev).[1] Membranen er samansett av eit tynt nettverk av EMC-komponentar, hovudsakleg proteinar som er skilde ut frå epitelceller.[1] Basal-lamina skil dei ulike vevstypane frå kvarandre, og inneheld fleire aktive signalmolekyl.[1] Basal-lamina er normalt ikkje meir enn 60-120 nm tjukk.

Dei fleste EMC-komponentane i basal-lamina blir syntetisert av cellene som ligg oppå den.

Ekstracellulær matriks hjelper med å organisere celler til vev, og koordinerar dei cellulære funksjonane ved å aktivere intracellulære signalvegar som kontrollerar cellevekst, proliferasjon (vekst) og genutrykking.

Mange av funksjonane til matriks treng adhesjonsreseptorar som bind seg direkte til EMC-komponentar, og som integrerar med cytoskjeletta gjennom adapterprotein.

Adhesjonreseptorar bind seg til tre typar molekyl som det finst mykje av i EMC i alle vev:

Proteoglykanar – ei gruppe glykoprotein som verkar som «puter» rundt cella og som bindar saman ei rekkje ekstracellulære molekyl.

Kollagen – fiber som gir strukturell integritet, mekanisk styrke og motstandsdyktigheit.

Multiadhesive matriksmolekyl – som laminin og fibronektin. Bind seg til og kryss-linkar adhesjonsreseptorar i celleoverflata og andre EMC-komponentar.

Struktur[endre | endre wikiteksten]

Fire proteinkomponentar er funne i basal-lamina:

  • Type IV-kollagen- trimerisk molekyl med både stav-liknande og globulære domene som dannar eit todimensjonalt nettverk.
  • Laminin – ein familie av multi-adhesive kross-forma protein som dannar eit todimensjonalt nettverk saman med type IV kollagen og som bind integrin og andre adhesjonsreseptorar. Det er eit heterodimerisk, kross-forma protein med ei total molekylvekt på 820000. Eit globulært LG-domene ved C-terminalen av alfaeininga fremjer (Ca 2+)-avhengig binding til spesifikke karbohydrat på visse celleoverflatemolekyl som syndekan og dystroglykan. LG-domene finst i ei rekkje protein og kan binde seg til steroidar, protein og karbohydrat.
  • Perlecan – eit stort proteoglykanmolekyl som bind og krysslenker mange EMC-komponentar og celleoverflatemolekyl.
  • Nidogen – òg kalla entaktin. Eit stavliknande molekyl som krysslenker type IV kollagen, perlecan og laminin. Hjelper og med å inkoorporere andre komponentar inn i EMC.[2]

Funksjon[endre | endre wikiteksten]

Bygnaden til basal-lamina varierar mellom ulike celletypar. I nyrene verkar basal-lamina som eit molekylært filter. Der muskel og nerve møter kvarandre skil basal-lamina nerve frå muskel ved at den omsluttar muskelen. Den hjelper også med å regenerere synapsar etter skade. Basal-lamina gir støtte til epitelvevet som ligg over, og fungerer som eit filter som berre slepp gjennom vatn og små molekyl.[3]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. 1,0 1,1 1,2 Trægde, Kristian Storaker, Mekanismer for metastasering (oppsummering) (2008), duo.uio.no
  2. Molecular Cell Biology, 6ed, Lodish, Berk, Kaiser, Scott, Bretscher, Ploegh, Matsudaira.
  3. Histology Guide
Broom icon.svg Denne artikkelen kan ha godt av ei opprydding for å nå ein høgare standard og/eller for å verta i tråd med standardoppsettet. Sjå korleis du redigerer ei side og stilmanualen for hjelp.