Ayn Rand

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Ayn Rand
Ayn Rand.png
Verkeleg namn Alisa Zinovjevna Rozenbaum
Алиса Зиновьевна Розенбаум
Pseudonym Ayn Rand
Fødd 2. februar 1905
St. Petersburg
Død

6. mars 1982
New York by

Yrke skodespelforfattar, filosof, romanforfattar, manusforfattar, litteraturkritikar, essayist, journalist, science fiction-forfattar
Språk russisk
Sjanger objektivisme, Dystopi
Ektefelle Frank O'Connor
Ayn Rand på Commons

Ayn Rand (2. februar 19056. mars 1982), fødd som Алиса Зиновьевна Розенбаум, Alisa Zinovjevna Rozenbaum, var ein russiskfødt amerikansk forfattar og filosof. Ho vert rekna som grunnleggjaren av den filosofiske retninga ho kalla objektivisme, som er i nær slektskap med libertarianismen og liberalismen. I tillegg til dei filosofiske arbeida har Ayn Rand skrive ei rad skjønnlitterære verk, mellom anna romanane The Fountainhead og Atlas Shrugged; bokmålsutgåvene av desse er Kildens utspring (1949) og De som beveger verden (2000).[1]

Rand var fødd i Petrograd (no St. Petersburg) i det dåverande tsarriket Russland. Ho voks opp i ein borgarleg apotekarfamilie. Ein nær ven var dottera til forfattaren Vladimir Nabokov. Etter Den russiske revolusjonen i 1917 mista faren apoteket, og familien flykta til Krimhalvøya for ei tid. Etter borgarkrigen flytta dei tilbake fødebyen, som no heitte Leningrad.[1]

Rand byrja som student ved universitetet i Leningrad i 1921. Ho tok ein grad i historie i 1924, og studerte deretter film ved ein nyoppretta statleg filmskule. I 1926 drog ho til New York med påskot om at ho ville vitja slektningar, men ho blei verande i landet livet ut. Rand busette seg i Los Angeles og arbeidde i Hollywood med ulike oppdrag som manusforfattar og statist. Ho møtte skodespelaren Frank O’Connor, som ho kom til å gifta seg med, på eit filmsett. Rand blei amerikansk statsborgar i 1931.[1]

Bibliografi[endre | endre wikiteksten]

(norske omsettingar fyrst)

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Fotnotar[endre wikiteksten]

  1. 1,0 1,1 1,2 Skei, Hans H. (7. desember 2017). «Ayn Rand». Store norske leksikon. 

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

  • Fornuft, egoisme, kapitalisme: essays om Ayn Rand (Kontekst forlag, 2003) av Vegard Martinsen.