Blonde Nancy

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk

«Blonde Nancy» (Neainsín Bhán) er ei irsk folkevisa som omtalar ein stril. Visa er frå Connemara, vest for byen Galway på vestkysten av Irland.

I denne visa er det gœliske (irske) ordet for stril nytta. Strilen vert på gælisk kalla «sraoill», «straoill» eller «straoille». Ordet «straoill» har i følgje fleire ordbøker sitt første kjente opphav i Irland i 1842.[treng kjelde] Ordet var knytt til ein omflakkande person. Ordet og omgrepet er knytt til folklore og segn attende i vikingtida. Ordet er også å finna i Newfoundland Engelsk, som eit låneord frå irske innvandrarar på Newfoundland frå kring år 1700. I nyare tid vart ordet «stril» nytta om ein uflidd person. Også I Irland vart ordet «stril» nytta som negative omtale av ein person.

Gæliske former av ordet stril[endre | endre wikiteksten]

Den engelsk-gæliske språksida teanglann.ie,[1] som òg inneheld uttale av gœliske ord sraoill, f. (gs. ~e, pl. ~eanna), definerer ordet «stril» som:

  • Ragged person; bedraggled person; sloven, slattern. ~ fir, mná, tattered, slovenly, man, woman.
  • Trail. ~ éadaigh, trailing, tattered, garment. ~ deataigh, trail of smoke. (Var: ~e m & f).

Merk at fleirtals-ordet “straoilleanna” i Irland vœrt uttalt svœrt likt uttalen på strilamålet: «strilanna».

Gœlisk er eit keltisk språk, som også vart snakka av trellar, eller slavane som vikingar fanga eller kjøpte på marknaden i Dublin. Ordet har også ein engelsk versjon, som eit låneord frå gamalirsk. Ordet: “Streel”[2].

På gamal gœlisk er singel -s- mest som ein stum konsenant. Dobbel englske vokal -ee- vert på engelsk uttalt som ein – i -. På gamalt gaelisk vert -ee- utalt som -œ-. Dermed vert ordet «streel» til «strœl» og også hørt uttalt som «trœl». Ordet som vikingane brukte om slavar.

Det å kle seg «streelish» er for ein engelskmann, som når bergensaren snakkar om å kle seg «litt strilete». Ordet finnst også i nederlandsk[2].

Fair Nancy på engelsk[endre | endre wikiteksten]

På engelsk lyder visa Blonde Nancy[3]:

  • Fair Nancy who is it you prefer,
 Some other man or myself? 
And Nancy I fancy you more than any other woman yet living. 
I thought you were finer than any other woman alive.
 But may any who would not praise you too, I be made speechless.
  • On the first day of spring, I’ll prepare some land 
And I’ll make a dwelling of my own there, 
My family says that it is useless; sure,
 There is a great choice of fine young women. 
And I’ll have my pick of them,
 She will not be praised for her inheritance or wealth
 But for her quality and fine demeanour.
  • If you are going to the fair,
 Bring the ewe and the lamb,
 If you are setting up house,
 You should have your darling first.
 She should be a woman of dignity, integrity and good reputation.
 Showy wealth will not keep the home but do no let a miserable loafer entice you.

Fair Nancy på Gœlic (gamalirsk)[endre | endre wikiteksten]

  • Is a Neainsín Bhán cé is ansa leat fear eile ná mé féin? 
Is a Neainsín dtug mé fancy duit I dtosach ar mhná an tsaoil.
 Mara shíl mé go mba bhréatha tú ná bean ar bith sa saol 
Ach smid chainte ná raibh I gceann an té nach molfadh leatsa mé.
  • Is an chéad lá d’Earrach tóigfidh mé talamh is beidh áras agam fhéin
 Agus séard a dúirt mo mhuintir liom nach bhfuil aon mhaith I mo scéal
Óra níl ach togha ar ógmhná an domhain is beidh mo roghain díobh agam féin
Ní as a cuid ná a maoin a molfar í ach as a cáilíocht agus a dea-méin.
  • Is ma théann tú chun an aonaigh bíodh an chaora leat is a huan,
Is ma théann tú ag déanamh tíomhais bíodh do mhian agat ar dtús. 
Óra bíodh sí maorga macánta is í molta as a cliú,
Ní barr maoine a tharbharfas chun tíobhais thú ach ná mealltar le straoill tú.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. Sraoill, New English–Irish Dictionary.
  2. 2,0 2,1 Streel, Wiktionary.
  3. Skottesag ved Skogsvåg, Strilaforskning, 23/5-2015.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Videoar og lydfiler av folkesongen på nettet