Krupp
- For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Krupp (fleirtyding).
| Krupp | |||
 «Kyrkjetårn-teiknet» på røntgenbilde av eit barn med krupp. | |||
| Synonym | akutt subglottisk laryngitt, akutt laryngitt, laryngotrakeobronkitt | ||
|---|---|---|---|
| Felt | Pediatri | ||
| Symptom | «Bjeffete» hoste, stridor, feber, tett nase[1] | ||
| Årsaker | Hovudsakleg viral[1] | ||
| Mottiltak | Influensa- og difterivaksine[2] | ||
| Lækjemiddel | Kortikosteroid, epinefrin[3][2] | ||
| Frekvens | 15 % av barn ein eller annan gong[3][2] | ||
| Varigheit | Vanlegvis 1–2 dagar, men kan vara opptil 7 dagar[4] | ||
| Diagnose | Basert på symptom[3] | ||
| Klassifikasjonar og ressursar | |||
| MeSH | D003440 | ||
Krupp er ein øvre luftvegsinfeksjon med oppsvelling av strupehovudet. Sjukdommen blir oftast utløyst av virusinfeksjonar (ofte influensa), men bakterielle infeksjonar kan òg utløyse sjukdommen.[2] Ein skil mellom ekte krupp, som kan opptre i samband med difteri, og falsk krupp, som har andre årsaker.
Ekte krupp opptrer svært sjeldan i land der barn blir vaksinert mot difteri, som Noreg.[5] Falsk krupp rammar som oftast born i tremånaders- til femårsalderen. Den genetiske faktoren spelar truleg ei rolle, ettersom falsk krupp er vanlegare i nokre familiar enn andre.
Symptom
[endre | endre wikiteksten]Karakteristiske symptom inkluderer hes stemme, ein karakteristisk «bjeffande» hoste, varierande grad av pustevanskar i form av inspiratorisk stridor (anstrengt innpust). Symptoma kan vera milde, moderate eller alvorlege.[4]
Allmenntilstanden til barnet er oftast god, ein eventuell feber er låg (oftast under 38 °C), og pasienten vil normalt ikkje sikle eller ha svelgjeproblem — samanlikn epiglottitt. Ved falsk krupp med spreiing til bronkiane, etterkvart nedsett allmenntilstand og markant ekspiratorisk stridor (anstrengt utpust) i tillegg til inspiratorisk stridor er diagnosen gjerne akutt malign laryngotrakeobronkitt. Ved både epiglottitt og akutt malign laryngotrakeobronkitt er sjukehusinnlegging nødvendig.
Behandling
[endre | endre wikiteksten]Behandling av falsk krupp inneber normalt lindring av symptoma. Fuktig luft har gunstig verknad. Oftast vil kald, fuktig luft verke best, men nokre pasientar responderer betre på varm, fuktig luft. Nokre stader er det vanleg å behandle falsk krupp med småe dosar av inhalerte eller orale steroidar. I særleg alvorlege fall kan det vera aktuelt med oksygenterapi eller adrenalin.
Kjelder
[endre | endre wikiteksten]- 1 2 Rajapaksa S, Starr M (May 2010). «Croup – assessment and management». Aust Fam Physician 39 (5): 280–2. PMID 20485713.
- 1 2 3 4 Cherry JD (2008). «Clinical practice. Croup». N. Engl. J. Med. 358 (4): 384–91. PMID 18216359. doi:10.1056/NEJMcp072022.
- 1 2 3 Everard ML (February 2009). «Acute bronchiolitis and croup». Pediatr. Clin. North Am. 56 (1): 119–33, x–xi. PMID 19135584. doi:10.1016/j.pcl.2008.10.007.
- 1 2 Johnson D (2009). «Croup». BMJ Clin Evid 2009. PMC 2907784. PMID 19445760.
- ↑ «krupp» i Store medisinske leksikon, snl.no.
- «Falsk krupp» Arkivert 2006-08-11 ved Wayback Machine. frå Lommelegen.no
- Denne artikkelen bygger på «Croup» frå Wikipedia på engelsk, den 23. desember 2005.
 |