Friedrich Schiller

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Ludovike Simanowiz: Friedrich Schiller, 1793-94

Johann Christoph Friedrich von Schiller (10. november 17599. mai 1805) var ein tysk diktar og historikar, fødd i Marbach i hertugdømmet Württemberg.

Liv og gjerning[endre | endre wikiteksten]

Etter påbod frå hertugen, Karl Eugen, vart Schiller i 1773 skriven inn eit slags militærakademi der han i sju år studerte jus og medisin. Frå 1780 var han lege ved ei regiment i Stuttgart. Åra ved militærakademiet fekk han til å hate tvang og tyranni, noko som kjem fram i dramaet «Die Räuber» frå 1781. For å sleppe represaliar frå hertugen rømde Schiller hertugdømmet. Han arbeidde så som dramaturg i Mannheim, der han fekk høve til også å setje eigne nyskrivne spelstykke.

Schiller kom i 1787 med versedramaet «Don Carlos», eit arbeid som førte han inn i studiar av historiske og filosofiske emne. Frå 1789 var han historieprofessor i Jena. Gjennom tre filosfisk-estetiske verk skulle Schiller få stor innverknad på utviklinga av estetikken i det 19. hundreåret.

Frå 1799 budde Schiller i Weimar, der han og Johann Wolfgang Goethe vart nære venner. Kontakta med Goethe fornya Schiller si interesse for poesi og dramatikk. Dei seks åra fram til han døydde i Weimar i 1805 kom ei rad «vidgjetne» balladar, i tillegg til dramatiske meisterverk som Wilhelm Tell, omsett til nynorsk allereie i 1872, Wallensteins Lager (til nynorsk i 1916) og fleire andre.

Schiller, som vart adla i 1802 (von Schiller), døydde i Weimar av tuberkulose, 45 år gammal.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  • Norsk Allkunnebok IX. 1960