Karl IX av Sverige

	Karl IX av Sverige
	;
	Konge av Sverige
Periode	22. mars 1604-30. oktober 1611; (riksforstandar frå 24. juli 1599)
Valspråk	Jehovah solatium meum; ('Jehova min tröst')
Fødd	4. oktober 1550
Fødestad	Tre Kronor slott
Død	30. oktober 1611
Dødsstad	Nyköpingshus borg
Mor	Margareta Eriksdotter
Far	Gustav I av Sverige
Ektefelle	Maria av Pfalz (1562-1589); Kristina av Holstein-Gottorp (1573-1625)
Sambuar	Karin Nilsdotter
Hus	Vasa
Føregangar	Sigismund
Etterfølgjar	Gustav II Adolf

Karl IX, Hertug Karl (4. oktober 1550–30. oktober 1611), var konge av Sverige frå 1604 til 1611. Han var riksforstandar og de facto regent allereie frå 1599.^[1]

Han var son av Gustav Vasa av Sverige, bror av Erik XIV av Sverige og Johan III av Sverige, far til Gustav II Adolf av Sverige, morfar til Karl X Gustav av Sverige, farbror til Sigismund av Sverige.

Karl IX hadde to ekteskap. Han gifta seg i 1579 med Marie av Pfalz (1562-1589), og i 1592 med Kristina av Holstein-Gottorp (1573-1625).

Barn med Marie av Pfalz:

Margareta Elisabet (1580-1585)
Elisabet Sabina (1582-1585)
Ludvig (fødd og død 1583)
Katarina Vasa (1584-1638) gift med pfalzgrefven Johan Kasimir av Pfalz-Zweibrücken.
Gustav (fødd og død 1587)
Maria (1588-1589)

Barn med Kristina av Holstein-Gottorp:

Gustav II Adolf av Sverige (1594-1632), konge av Sverige 1611-1632.
Maria Elisabet (1596-1618) gift med Johan, hertug av Östergötland.
Kristina (1598-1599)
Karl Filip (1601–1622)

Barn med elskarinna Karin Nilsdotter:

Carl Carlsson Gyllenhielm (1574-1650).

Karl IX som regent

Karl IX var den første svenske kongen som tok omsyn til at det i den nordlege delean av riket var undersåttar som snakka samiske språk, han fekk bygd kyrkjer i dei samiske områda. Sonen hans, Gustav II Adolf heldt fram med dette arbeidet og fekk presten i Piteå, Nils Anderson Rhen, til å gje ut den første boka på samisk, En lijten sångebook, huruledes Messan skal hållas, läsas eller siungas, på Lappeske^[2].

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Karl IX» frå Wikipedia på svensk, den 10. november 2010.

Fotnotar

↑ Nationalencyklopedin, på internet, 28. juni 2008, oppslagsord: Karl IX
↑ Just Qvigstad 18: Uebersicht der geschichte der lappischen sprachforschung. JSFOu XVI.3, s. 11-29.

[NE_28jun2008-1] Nationalencyklopedin, på internet, 28. juni 2008, oppslagsord: Karl IX

[2] Just Qvigstad 18: Uebersicht der geschichte der lappischen sprachforschung. JSFOu XVI.3, s. 11-29.

[1]

[2]