Sigurd Einbu

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Sigurd Einbu
Fødd 5. november 1866
Død 10. mai 1946
Nasjonalitet Noreg
Yrke astronom, faglitterær forfattar

Sigurd Einbu (fødd 5. november 1866 som Sigurd Enebue, daud 10. mai 1946) var ein norsk sjølvlært astronom frå Lesjaskog, kjent for å ha funne ein nova i stjernebiletet Gemini den 12. mars i 1912. Novaen fekk namnet Nova Geminorum 2.[1][2] I 1912 innførte han òg ein ny klasse variable stjerner, RV Tauri-variabel.[3] Han skreiv etternamnet sitt Enebo i store delar av den vitskaplege karrieren sin.

Einbu gjekk på Hamar offentlige lærerskole, og arbeidde som lærar i Øyer, Vågå og Sel før han vendte heim til Dombås. Han blei tidleg interessert i astronomi, men kunne ikkje ofre seg fullt for den astronomiske verksemda før han blei utnemnd til statsstipendiat i 1908. Han var initiativtakar til Norsk Novaselskap. Han fekk oppretta og dreiv ein magnetisk målestasjon på Dombås frå 1916. Han utførte talrike observasjonar av variable stjerner. Einbu gjorde mykje for å spreie astronomisk kunnskap og skape interesse for studiet av stjernehimmelen i Noreg. Han heldt foredrag, skreiv populærastronomiske artiklar og fleire bøker, mellom anna Gjennom stjerneverdenen (2 bind, 1923–24), Bebodde verdner i nytt lys (1928) og Soler og atom (1930). Huset han var fødd i er flytta til Dombås og vart 1985 opna som museum, Einbustugu.

Barndomsheimen Einbustugu er flytt frå Lesjaskog til Dombås, og er eit museum om han.

I 2009 vart Einbudagane arrangert 16-19. september som ein del av astronimiåret.

Prisar[endre | endre wikiteksten]

Sigurd Einbu vart tildelt

Litteratur[endre | endre wikiteksten]

  • Stjernegransking i gamall og ny tid. 1911
  • Vår sol. 1922
  • Gjennem stjerneverdenen . 1 : Vor sol og dens følge. 1923
  • Vår måne. 1923
  • Gjennem stjerneverdenen . 2 : Melkeveiens soler : (fiksstjernene). 1924
  • Beobachtungen veränderlicher Sterne I - XIV
  • Bebodde verdener i nytt lys. 1928
  • Soler og atom. 1930
  • 250 in den Jahren 1903-1941 in Norwegen beobachtete Feuerkugeln : Errechnung der Radianten u. a.. 1942
  • Dovre kommune gjennom hundreåret 1837-1937. 1949
  • Lesja : litt frå den kommunale soga 1838-1938, og ymse anna. 1949
  • I tillegg var han en flittig folkeopplyser med mange bidrag i tidsskrift og aviser
Om han
  • R. Tambs Lyche. «Sigurd Einbu : Minnetale» I: Det Kongelige norske videnskabers selskabs forhandlinger; bd 19. 1946

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]