Strukturformel

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Lewisstruktur for ein vassmolekyl.

Ein strukturformel er ein notasjon brukt innan kjemi for å visa korleis atoma er bundne til kvarandre i eit molekyl. Strukturformlar må ikkje forvekslast med den enklare typen kjemisk formel ein kallar summeformel, som berre viser talet på atom av kvart atomslag.

Tekstbaserte strukturformlar kan vere nyttige når det ikkje er mogeleg å skrive ut molekyla grafisk. Til dømes kan etanol skrivast som CH3CH2OH

I ein lewisstruktur vert atomkjernane representerte ved forkortinga av grunnstoffet som det vert skrive i det periodiske systemet. Einskilde elektron vert skrivne ut som punkt. Elektronpar vert skrivne som strek. Ein enkelt strek mellom to atom motsvarar ei enkeltbinding, ein dobbelstrek motsvarar ei dobbelbinding og ein trippelstrek motsvarar ei trippelbinding.

Innan organisk kjemi er det vanleg at ein ikkje skriv bokstaven C ut for karbon, slik at karbonatomet ser ut som eit hyrne og at både hydrogentoma og bindingane deira vert forenkla. Om eit molekyl er stort og ein berre er interessert i den delen av molekylet som er innblanda i ein reaksjon, kan ein bruke bokstaven R for å vise til eit eventuelt framhald av molekylet. Ladningar er representerte av eit innringa plussteikn for positiv ladning eller eit innringa minusteikn for negativ ladning (ein ringar inn ladningane for å skilje dei frå plussteikna som vert nytta i reaksjonsformelane). Partielle ladningar vert representerte av den greske bokstaven Δ, delta, følgd av eit pluss- eller minusteikn.

Strukturformel Andre framstillingar
Elektronformel Valensformel Nattaprojeksjon Skjelettformel Konstitusjonsformel Summeformel Empirisk formel
Metan Methan Elektronenformel.svg Methan Lewis.svg Methan Struktur.svg finst ikkje CH4 CH4 CH4
Propan Propan Elektronenformel.svg Propan Lewis.svg Propan Struktur.svg Propan Skelettformel.svg CH3–CH2–CH3 C3H8 C3H8
Eddiksyre Essigsäure Elektronenformel.svg Essigsäure Valenzstrichformel.svg Essigsäure Struktur.svg Essigsäure Skelettformel.svg CH3–COOH C2H4O2 CH2O
Vatn Wasser Elektronenformel.svg WasserValenz.svg WasserKonstitution.svg finst ikkje finst ikkje H2O H2O

Kjelder[endre | endre wikiteksten]