Femtekolonnist

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Jump to navigation Jump to search
Amerikansk postar frå den andre verdskrigen som åtvarar mot femtekolonnister.

Femtekolonnist er ein infiltratør, spion, sabotør, sympatisør som driv med politisk eller militær aktivitet til fordel for eit land, kultur eller annan maktorganisasjon, og viss føremål er å undergrava eller styrde den sitjande makta.[1]

Uttrykket er først dokumentert under den spanske borgarkrigen (1936–1939), då det vart brukt av nasjonalistgeneralen Emilio Mola.[2] Han sende styrkar i fire kolonnar mot Madrid, og under ein radiotale sa han at det òg var ein femte kolonne (spansk: Quinta columna) som var inne i byen allereie som politisk samarbeidde med Franco for å undergrava regjeringa.[3]

Det vart òg brukt saman med skildringa av å vera sionistar av det kommunistiske styret i Polen i 1960-årane, då i samanheng med utdrivelsen av dei fleste attverande jødar som enno var i Polen etter den andre verdskrigen. Det har òg vorte brukt av Lev Trotskij som namn på den sovjetiske Femte armeen, men då utan noka spesiell tyding.

Òg flittig brukt i nyare tid, men då òg som eit uttrykk for meir ufine former for «lobbyverksemd» innan føretak og politikk.

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. «femtekolonnist»
  2. )», Online Etymology Dictionary
  3. ISBN 9780312675004

Litteratur[endre | endre wikiteksten]

  • Bilek, Bohumil (1945): Fifth Column at Work, London: Trinity. Skildring av den tyske minoriteten i Tsjekkoslovakia.
  • Loeffel, Robert (2015): The Fifth Column in World War II: Suspected Subversives in the Pacific War and Australia, Palgrave.