Kamfer

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Molekylmodell av kamfer.

Kamfer (frå mellomalderlatin camphora av arabisk kafur) er eit kvitt, transparent, voksaktig, krystallint, fast stoff med karakteristisk lukt og ein bitter, kjølande smak. Det er eit terpenoid med kjemisk formel C10H16O. Kamfer blir ofte nytta i ulike typar av eterisk olje og finst blant anna i tigerbalsam og i små mengder i kamferdrops. Ein kan vinna ut kamfer frå ei olje som finst i treet japankamfer (Cinnamomum camphora) eller framstilla det syntetisk, særleg med utgangspunkt i pinen.

Bruk[endre | endre wikiteksten]

Kamfer har vore ein del brukt som lækjemiddel, men har i dag lita tyding i medisinen. Kamfer er eit godt mjukingsmiddel for cellulosenitrat og har hatt stor nytte i celluloidproduksjon. Det blir brukt i produksjon av lakk og ferniss, til framstilling av eksplosivar og fyrverkeri, til møllmiddel, og balsameringsvæske og til konserveringsmiddel i medikament og kosmetikk.

Det blir tilsett nitrocellulose for framstilling av celluloid, eit stoff som sidan 1950-åra langt på veg har gått ut av produksjon fordi det var ekstremt brannfarleg.

Reaksjonar[endre | endre wikiteksten]

Typiske kamferreaksjonar:

Illustrasjon som viser bromering av kamfer
Illustrasjon som viser oksidering med salpetersyre
  • omdanning til isonitrokamfer
Illustrasjon som viser omdanning til isonitrokamfer

Kamfer kan òg reduserast til isoborneol med natriumborhydrid.

Biosyntese[endre | endre wikiteksten]

I biosyntese blir kamfer framstilt frå geranyl pyrofosfat, via syklisering av linaloyl pyrofosfat til bornyl pyrofosfat, etterfulgt av hydrolyse til borneol og oksidering til kamfer.

Biosynthesis of camphor from geranyl pyrophosphate

Kjelder[endre | endre wikiteksten]


Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Kamfer