Pund

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Dette er ein artikkel for masseeininga pund. Pund kan også vere ein eining for pengar, sjå til dømes Britisk pund eller Isle of Man-pund
Sjå òg bismarpund

Eit pund er ei eining for mål av masse som har gått ut av bruk i Noreg, men framleis er i bruk i USA og Storbritannia. Ordet pund kjem frå det latinske pondus som tyder vekt.

Noreg fekk felles mål- og vektsystem med Danmark ved forordning i 1683. I lov av 28. juli 1824 vart eit norsk handelspund definert som vekta av 1/62 kubikkfot vatn.

I 1875 vart det norske pundet fastsett til 498 gram. Det svenske pundet var berre 425 gram og vart ofte kalla skålpund. Det er til tider forvirrande at også det norske pundet kunne kallast skålpund for å skilje det frå bismarpundet som tilsvarte 12 pund.

Fot har vore nytta som lengdeeining i Noreg, til dømes er ofte lengde og breidde av mindre båtar framleis gjeve i fot. Noreg fekk felles mål- og vektsystem med Danmark ved forordning i 1683. I lov av 28. juli 1824 vart ein norsk fot definert som 12/38 av lengda av ein pendel med svingetid 1 sekund (31,374 cm). Også dei andre nordiske landa har hatt nasjonale standardar for fot: Danmark 31,39 cm, Sverige 29,69 cm.

Eininga er i Det nye testamentet bruka både som måleining for masse[1] og som pengeeining.[2]

Pundet i ulike land[endre | endre wikiteksten]

  • Preussen, kalla pfund -- 468 gram
  • Bayern, kalla pfund -- 560 gram
  • Austerrike, kalla pfund -- 561 gram
  • England -- 454 gram
  • Noreg -- 498 gram (Frå metersystemet vart innført i 1875, skal pund i eldre avtalar reknast lik 1/2 kg[3]
  • Sverige -- 425 gram
  • Bibelsk mål: 327 gram[4]

Oppdeling[endre | endre wikiteksten]

  • Eit pund var to merker
  • ei mark var 16 lodd
  • Eit lodd var fire kvintin
  • ein kvintin var fire ort
  • ein ort var 16 æs
  • ein æs var 16 grann

Eit pund som pengevekt eller som medisinvekt hadde anna vekt enn eit vanleg pund.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Referansar[endre | endre wikiteksten]