Upton Sinclair

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Upton Sinclair
Upton Beall Sinclair Jr.jpg
Pseudonym Clarke Fitch, Arthur Stirling, Frederick Garrison
Fødd 20. september 1878
Baltimore
Død

25. november 1968
Bound Brook

Yrke journalist, romanforfattar, filmprodusent, skribent, meiningsjournalistikk, klinisk ernæringsfysiolog, politikar, lyrikar

Upton Beall Sinclair (20. september 187825. november 1968) var ein amerikansk forfattar som skreiv over 90 bøkar i mange sjangrar og oppnådde betydeleg popularitet på fyrste halvdel av 1900-talet.

Forfattarskap[endre | endre wikiteksten]

Sinclair slo igjennom i 1906 med romanen The Jungle,[1] der han tematiserte utfordringar fattige immigrantar møtte i Chicago, særleg innan slakteri-industrien som då dominerte byen. Boka gjev ei skakande skildring av farlege og uhygieniske arbeidshøve i dei store slakteria.

The Jungle hadde stor påverknadskraft. Sinclair ville i hovudsak setja fokus på dei dårlege kåra til den fattige arbeidarklassa. Derimot var det ikkje der boka hadde effekt, men som inspirator for ei gransking av kjøtindustrien, som igjen førte til at det vart vedteke fleire lóvar som skulle sikra betre kjøtkontroll og mathygiene.

Sinclair skreiv mange andre romanar, mange med sterk politisk sprengkraft, blant anna Boston, ei kritisk skildring av rettssaka mot anarkistane Sacco og Vanzetti.

Dei politiske synspunkta til Sinclaur førte etterkvart til at han vart boikotta av dei store forlaga, og i mange år måtte han gje ut sina bøker på eige forlag og distribuera dei via postordre og gjennom eigne kommisjonærar.

Det største verket hans var romanserien om Lanny Budd som kom ut under og etter andre verdskrigen. Det skildrar den politiske utviklinga i Europa og USA.

Sinclair vart tildelt Pulitzerprisen i 1943.

Politikk[endre | endre wikiteksten]

Sinclair var aktiv sosialist, og i 1934 organiserte han ei brei folkerørsle, EPIC (End Poverty in California), som vann kontroll over det demokratiske partiapparatet i California.[1]

Han stilte som kandidat for sosialistpartiet ved kongressvala i 1920 og 1922, utan å oppnå noko mandat. I 1934 var han kandidat til delstatsguvernør i California for Det demokratiske partiet.

Parapsykologi[endre | endre wikiteksten]

Sinclair var interessert i parapsykologi og gjennomførte ei rekkje eksperiment der han hevda å ha påvist slike fenomen som telepati og levitasjon. Eksperimenta er skildra blant anna i boka Mental Radio (1930).

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. 1,0 1,1 «Upton Sinclair». Store norske leksikon (på norsk). 7. desember 2017. 

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]