Hauyn

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Jump to navigation Jump to search
Hauyn
Haüyne.jpg
Hauyn på augitt, Somma-Vesuv-komplekset i provinsen Napoli i Italia
Generelt
Kategori Tektosilikat, sodalittgruppa
Kjemisk formel Na3Ca(Si3Al3)O12(SO4)
Strunz-klassifisering 09.FB.10
8/J.11-30
Dana-klassifisering 76.2.3.3
Krystallsymmetri Isometrisk hekstetraedrisk
H-M-symbol 43m
Romgruppe: P 43n
Einingscelle Z = 1; a = 9.08 - 9.13 Å
Identifikasjon
Molekylvekt 1 032.43 g[1]
Farge blå, kvit, grå, gul, grøn, rosa
Krystallform Dodekaeder eller pseudo-åttesidig
Krystallsystem Isometrisk
Tvilling Vanleg på {111}
Kløyv tydeleg på {110}
Brot Ujamn til muslig
Fastleik Sprø
Mohs hardleiksskala 5 til 6
Glans glasaktig til feittete
Strekfarge Særs lyseblå til kvit
Transparens Gjennomsiktig til gjennomskineleg
Spesifikk vekt 2.4 til 2.5
Optiske eigenskapar
Optiske eigenskapar Isotrop
Brytingsindeks n = 1.494 til 1.509
Dobbeltbryting Ingen, isotrop
Pleokroisme Ingen, isotrop
Smeltbarheit 4.5[2]
Oppløyselegheit Gelatinerer i syrer
Andre eigenskapar Kan fluorescere oransje til rosa under langbølgja ultrafiolett lys[3][4]
Kjelder [1][2][3][4]

Hauyn er eit kvitt, grått eller blåleg feltspatoidmineral i sodalittgruppa (sjå feltspatoidar og sodalitt). Det finst i fonolitt og andre lavabergartar, saman med leucitt eller nefelin.

Det vart først skildra i 1807 frå prøvar oppdaga i lavaen på Monte Somma i Italia,[5] og vart namngjeven i 1807 av Brunn-Neergard etter den franske krystallografen René Just Haüy (1743–1822).[2]

Det er ikkje funne i Noreg.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  • Hauyn. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/hauyn.
  1. 1,0 1,1 «Hauyne». Webminerals. http://webmineral.com/data/Hauyne.shtml. Henta 08/11/11. 
  2. 2,0 2,1 2,2 Gaines et al (1997) Dana’s New Mineralogi Eighth Edition. Wiley
  3. 3,0 3,1 «Hauyne». Mindat.org. http://www.mindat.org/min-1833.html. Henta 08/11/11. 
  4. 4,0 4,1 Handbook of Mineralogi
  5. Farndon and Parker (2009). Minerals, Rocks and Fossils of the World. Lorenz Books

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]