Kunstformen der Natur

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Den åttande plansjen, Discomedusae. Dei blå manetene i midten visar Desmonema annasethe; tentaklane minna Haeckel om det lange og flagrande håret til kona.[1]

Kunstformen der Natur (tysk for Kunstformer i Naturen) er ei bok med litografiar og andre halvtonebilete av den tyske biologen Ernst Haeckel.

Publikasjon[endre | endre wikiteksten]

Verket blei publisert i sett på ti mellom 1899 og 1904 og samla i to volum i 1904.[2] Verket er samansett av 100 plansjar som visar ulike organismar, og mange av desse blei fyrste gong skildra av Haeckel. I laupet av karrieren hans blei det laga meir enn 1000 graveringar basert på Hackel sine skisser og akvarellar; mange av desse blei vald til å vere med i Kunstformen der Natur, og omgjord frå skisser til plansjar av litografen Adolf Giltsch.[3]

Den andre utgåva av Kunstformen blei laga i 1924 og innehaldt berre 30 plansjar.

Tema[endre | endre wikiteksten]

Ifølgje Olaf Breidbach, som forska på Haeckel, var verket meir enn ei samling av illustrasjonar — det var ei oppsummering av Haeckel sitt syn på verda. Dei overordna temaa i plansjane visar symmetri og organisering. Emnene blei vald for å uttrykke organisering, frå skjellmønstra i koffertfiskane og spiralane i amonittane, til den perfekte symmetrien i stormaneter og mikroorganismar. Bileta i kvar av plansjane blei arrangert for å skape maksimale synsinntrykk.[4]

Blant dei kjende plansjane finn ein talrike radiolariar, som Haeckel populariserte blant amatørmikroskopistar; det finst minst eitt døme i kvart av setta på ti. Nesledyr er også framheva gjennom heile boka, medrekna sjøroser, kolonimaneter, skivemaneter og andre stormaneter. Det første settet innehaldt også Desmonema annasethe (no kalla Cyanea annasethe), ei spesielt slåande stormanet som Haeckel observerte og skildra kort tid etter dødsfallet til kona hans, Anna Sethe.[1]

Innverknad[endre | endre wikiteksten]

Beurs van Berlage ligg på Damrak, som er ei av hovudgatene i sentrum av Amsterdam.

Kunstformen der Natur hadde stor innverknad på kunst, arkitektur og design tidleg på 1900-talet, og var med på å byggje ei bru mellom vitskap og kunst. Mange Art nouveau-kunstnarar blei inspirerte av arbeidet hans, mellom anna René Binet, Karl Blossfeldt, Hans Christiansen og Émile Gallé. Eit framståande døme er Beurs van Berlage, designa av Hendrik Petrus Berlage; det var delvis inspirert av illustrasjonar frå Kunstformen.[5]

Galleri[endre | endre wikiteksten]

Dei originale klassifikasjonane var utheva med kursiv.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. 1,0 1,1 Innes, Shelley (2006). «From Here to Eternity: Ernst Haeckel and Scientific Faith, Religion, Theology, and Natural Science, Vol. 3 by Mario di Gregorio». Journal of the History of Biology 39 (1): 214–216. 
  2. Juliana D. Kreinik; New York University. Institute of Fine Arts (2008). The Canvas and the Camera in Weimar Germany: A New Objectivity in Painting and Photography of the 1920s. ProQuest. s. 232. ISBN 978-0-549-58248-9. 
  3. Breidbach, Visions of Nature, s. 253
  4. Breidbach, Visions of Nature, ss. 229-231
  5. Breidbach, Visions of Nature, ss. 231, 268-269
  • Breidbach, Olaf. Visions of Nature: The Art and Science of Ernst Haeckel. Prestel Verlag: Munich, 2006.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: Kunstformen der natur (alle dei 100 plansjane)