Laila Freivalds
| Laila Freivalds | |||
_(1).jpg) | |||
| Fødd | 22. juni 1942 (83 år) Riga | ||
|---|---|---|---|
| Statsborgar av | Sverige | ||
| Parti | Sveriges socialdemokratiska arbetareparti | ||
| Yrke | diplomat, politikar, advokat | ||
| Utdanna ved | Uppsala universitet | ||
| Far | Osvalds Freivalds | ||
| Alle verv |
| ||
Laila Ligita Freivalds (fødd 22. juni 1942)[1] er ein svensk sosialdemokratisk politikar og jurist. Ho var justisminister 1988–1991 og 1994–2000, og var utanriksminister 2003–2006.
Bakgrunn
[endre | endre wikiteksten]Freivalds blei fødd i Riga,[2] som då høyrde til Rikskommissariatet Ostland (det tyskokkuperte Latvia) under andre verdskrigen. Ho er dotter til forfattaren Osvalds Freivalds og bibliotekaren Laima Kreicbergs.[3][4] Familien flykta frå heimlandet under krigen og hamna i ein tysk flyktningleir. I 1947 kom ho,[5] saman med mora og syskena, til Landskrona i Sverige.[6]
Freivalds tok juridisk embetseksamen ved Uppsala universitet i 1970.[2]
Politisk karriere
[endre | endre wikiteksten]Etter teneste som dommarfullmektig 1970–1972 gjorde Freivalds teneste som dommar. Ho blei hovrättsfiskal i Svea hovrätt i 1974 og var konstituert husleigeråd i Västerås 1974–1975. Ho arbeidde òg ved riksdagens opplysningsteneste 1975–1976. I tolv år arbeidde Freivalds ved Konsumentverket, der ho blei byrådirektør i 1976. Ho blei utnemnd til byråsjef i 1979 og var generaldirektør og forbrukarombod 1983–1988.[7][8]
Justisminister 1988–1991
[endre | endre wikiteksten]Hausten 1988 blei Freivalds utnemnd til justisminister i regjeringa til Ingvar Carlsson.[9]
Under den borgarlege regjeringstida 1991–1994 arbeidde ho ved advokatfirmaet Baker & McKenzie.[8]
Justisminister 1994–2000
[endre | endre wikiteksten]I 1994 blei Freivalds på nytt justisminister i den nye sosialdemokratiske regjeringa.[9]
Ho gjekk av som justisminister 21. september 2000 etter til saman ni år i posten. Årsaka var kjøpet hennar av ei kommunal utleigebustad på Kungsholmen, noko som fekk stor merksemd i pressa og blei hardt kritisert sidan partifellar hadde vore med på å røyste fram reglar som motverka leigetakarar sine moglegheiter til å kjøpe bustadene sine, og sjølve hadde uttalt seg mot omdanning av utleigebustader.[10] Etter avgangen blei ho utnemnd til forbundsdirektør i Svensk Scenkonst, arbeidsgivarforeininga for musikk, dans og teater.
Utanriksminister 2003–2006
[endre | endre wikiteksten]Den 3. oktober 2003 blei Freivalds utnemnd til ny utanriksminister i regjeringa til Göran Persson, etter drapet på utanriksministeren Anna Lindh.[9]
Etter tsunamikatastrofen i Indiahavet jula 2004 fekk Freivalds kritikk av konstitusjonsutvalet for at Utanriksdepartementet ikkje hadde kapasitet til å handtere ein katastrofe av ein slik storleik. Utvalet meinte at Freivalds var ansvarleg for at krisehandteringa kom seint i gang, og at samordninga med andre departement fungerte dårleg.[11]
Freivalds gjekk av frå posten som utanriksminister 21. mars 2006,[12] etter meir enn eitt år med kraftig kritikk knytt til handteringa av tsunamikatastrofen og seinare kritikk av rolla hennar i stenginga av Sverigedemokraterna sine nettsider, som hadde offentleggjort Muhammed-karikaturane i Jyllands-Posten.[13] Ho gav sjølv følgjande kommentar til avgjerda: «Det har blitt umogleg for meg å drive eit seriøst arbeid.»[14] Freivalds er den første ministeren i Sverige som har gått av under skandaleprega omstende to gonger.
Privatliv
[endre | endre wikiteksten]Laila Freivalds var gift første gong 1973–1984 med kansellisjef Bo Månsson[15] og andre gong frå 1985 med bygningsingeniøren Johan Hedström (1939–2013).[16] Ho har òg ei politisk aktiv dotter, Letti Freivalds.
Kjelder
[endre | endre wikiteksten]- ↑ Regeringskansliets årsbok år 2003, s. 46
- 1 2 Svensk juristtidning, A.-b. Nordiska bokhandeln i distribution., 1989 (sv), s. 492.
- ↑ Öhrström, Kerstin: Vem är hon: kvinnor i sverige : biografisk uppslagsbok, Norstedts, 1988 (sv), s. 152. ISBN 978-91-1-863422-2.
- ↑ «Osvalds Freivalds». Literatura (på latvisk). Henta 10. september 2024. «[...] meita Laila Freivalds – Zviedrijas politiķe.»
- ↑ «Laila Freivalds.». Svenska Dagbladet (på svensk). 10. februar 2002. ISSN 1101-2412. Henta 19. juni 2023.
- ↑ «Laila Freivalds - Munzinger Biographie». www.munzinger.de. Henta 19. juni 2023.
- ↑ Sidenbladh, Erik (21. mars 2006). «Lång politisk karriär fick abrupt slut». Svenska Dagbladet (på svensk). ISSN 1101-2412. Henta 19. juni 2023.
- 1 2 Freivalds, Laila i Vem är det 1997
- 1 2 3 «Laila Freivalds». www.ne.se. Henta 19. juni 2023.
- ↑ Statsråden och dreven. Rainer-affären 1983 och Freivalds-affären 2000, Lars Nord, Stiftelsen Institutet för mediestudier, 2001 E-resurs på Libris
- ↑ Konstitutionsutskottets betänkande 2005/06:KU8, Regeringens krisberedskap och krishantering i samband med flodvågskatastrofen 2004
- ↑ Billger, Ola (21. mars 2006). «Laila Freivalds avgår». Svenska Dagbladet. Henta 6. april 2024.
- ↑ Isaksson, Håkan (21. mars 2006). «Därför avgick Laila Freivalds». Aftonbladet.
- ↑ «Laila Freivalds åter på allas läppar». Svenska Dagbladet. 30. august 2012. Henta 29. desember 2012.
- ↑ https://runeberg.org/vemarhon/0152.html
- ↑ Dödsannons Johan Hedström Publicerad i Dagens Nyheter 2 juni 2013.
- Denne artikkelen bygger på «Laila Freivalds» frå Wikipedia på svensk, den 24. november 2025.